Haftalık Gökyüzü Raporu – 25

Haziran ayında gökyüzünde neler göreceğiz?

Bu sene yaz gecikti ancak havalar güzelleşiyor. Peki açık gece gökyüzünde neler görebileceğiz? Uzaydan Haberler’in Haziran Ayı Gökyüzü Rehberi’nden öğrenebilirisiniz.

Türkiye’de geliştirilen küp uydu uzay istasyonundan fırlatıldı

İstanbul Teknik Üniversitesi ve HAVELSAN tarafından geliştirilen  BeEagleSat ve HAVELSAT ismi verilen küp uydular Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan 26 Mayıs 2017 tarihinde Türkiye saati ile 15:15’de Dünya yörüngesine bırakıldı. Projeye Sabancı Üniversitesi de x ışını algılayıcısı tasarlayarak katıldı.

Küp uydular Avrupa Birliği 7. Çerçeve Programı projesinin bir parçası olarak geliştirilmiş. Projede toplam 50 küp uydu var ve alınacak sonuçlar neticesinde mevcut termosfer modelinin iyileştirilmesi ümit ediliyor.

Elon Musk, Trump’ın danışmanlığından istifa etti

Elon Musk, Donald Trump’ın danışmanlığından istifa etti. İstifanın sebebi Trump’ın iklim değişikliği karşıtı fikir ve politikaları. Trump Amerikası Paris İklim Anlaşması’ndan çekiliyor. Aslına bakarsanız iklim konusunda Trump’ın uyguladığı politika ile seçim kampanyasında söyledikleri arasında herhangi bir fark yok.

Musk’ın Trump’la ilgili ilk hayal kırıklığı NASA bütçesi konusunda olmuştu. Trump, NASA için 19.5 milyar dolarlık bütçe ve 2033’e kadar Mars’a gitme ültimatomunu da içeren S.442 kararnamesini imzaladıktan sonra. Recod’un kurucu ortaklarından Kara Swisher “Elon Musk biryerlerde gülümsüyor” mealinde bir tvit atmıştı; Musk ise bütçenin NASA’da neredeyse hiçbir şeyi değiştirmeyeceğini ve gelecek Mars görevleri için ek fon ayrılmadığını söyleyip bütçeden sanıldığı gibi memnun olmadığını belirtmişti.

Ben tabii kimsenin günahını almayayım ama uzay endüstrisine yatırım yapan Musk’ın bu beyanından sonra siz aklınıza yazar kasa sesi getirin 😉

SpaceX Dragon kapsülü uzay istasyonuna vardı

SpaceX’in uzay istasyonuna ikmal taşıyan Dragon kapsülü Uluslararası Uzay İstasyonu’na başarıyla kenetlendi. Astronotların CanadArm isimli robot kol kullanarak kenetledikleri kapsül 1 ay boyunca UUİ ile kaldıktan sonra kontrollü şekilde atmosfere giriş yapıp Büyük Okyanus’a indirilmeye çalışılacak. SpaceX kapsülü tekrar kullanabilmeyi umut ediyor.

Pahalı bulunca kendi dronunu üretti

Siirt’te üniversite öğrencisi Ferman Özlük, piyasada beğendiği dronun pahalı olduğunu görünce arkadaşlarını da harekete geçirip dron üretti. Siirt Üniversitesi Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Elektrik ve Enerji Teknolojisi Bölümü’nda öğrenci olan Özlük, Sistem Analizi ve Tasarım dersinin proje ödevi için dronu kendisi üretmeye karar vermiş:

“Arkadaşlarımla drone yapmak için para topladık. Hangi parçalar lazımsa araştırdık. Kumanda, motor ve diğer parçaları tek tek inceleyip sipariş ettik. Okula getirip birleştirdik. Sürücüsüyle ilgili bazı özellikleri de araştırarak çözdük. Gittiğim alışveriş merkezlerinde drone fiyatları 7-8 bin lira civarındaydı. Kendi hava aracımızı ise yaklaşık 700 liraya mal ettik.”

Anadolu Ajansı

Hindistan en güçlü roketini başarıyla fırlattı

Hindistan da kendi roketlerini geliştirmekle meşgul. Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu (ISRO) şimdiye kadar geliştirdiği en güçlü ve ağır roket olan GSLV Mk III (Geosynchronous Satellite Launch Vehicle Mark III ) roketini başarıyla fırlattı. 5 Haziran’da Sriharikota’daki Satish Dhawan Uzay Mekezi’nden fırlatılan roket ile GSAT-19 isimli iletişim uydusunu yer eş zamanlı yörüngeye başarıyla oturtuldu.

Yeni roket Hindista’nın halihazırda kullanımda olan GSLV Mk II roketinin geliştirilmiş bir versiyonu. 49 metrelik yükseklik 43 metreye düşürülmüş, asıl fark ise ağırlıkta. 705 ton kalkış ağırlığına sahip GSLV Mk III 200 ton daha ağır. Yük kapasitesi iki katına çıkarak 4 tona ulaşmış.

Roket daha önce yeni geliştirilen 3 astronot taşıma kapasiteli bir kapsül ile denenmiş. Bu testte yörüngeye çıkılmamış ancak roketin ileride Hindistan’ın insanlı uzay görevleri için önemli bir basamak olacağını söylemek zor değil.

Stratolaunch: havadaki roket rampası

Microsoft kurucu ortaklarından Paul Allen’ın şirketi Stratolaunch Systems bugüne kadar tamamı kompozit malzemeden üretilmiş en büyük uçağı Mojova Çölü görücüye çıkardı. Dev uçağa 6 adet Boeing 747 motoru güç veriyor. Kalkış ağırlığı 590 tona kadar çıkabilen uçağın test uçuşlarına başlayacak. Uçağın bu kadar büyük olmasının sebebi stratosfere kadar tırmanıp oradan uzaya roket fırlatmada kullanılmak istenmesi. En büyük hava sürtünmesi atmosferin stratosfere kadar olan kısmında gerçekleştiği için, bir rampadan fırlatılıp onlarca kilometre yükselene kadar sürtünmeden dolayı harcanan yakıttan tasarruf sağlayacak. Stratolaunch’ın 2020’ye kadar tam kullanıma girmiş olması planlanıyor.

NASA Güneş’i hedefliyor

NASA geçtiğimiz hafta Güneş’i inceleyecek Parker Güneş Sondası’nı tanıttı. Sonda yıllar içersinde Güneş ve Venüs çevresinde hızlanarak şimdiye dek ulaşılmamış bir hızla Güneş’e yaklaşacak. Araştırmacılar bu sonda sayesinde Güneş’in taç küresinin neden yüzeyinden daha sıcak olduğu sorusunun yanıtını bulabilmeyi amaçlıyorlar.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 24

İlk kozmonotlardan Viktor Gorbatko hayatını kaybetti

İlk Sovyet kozmonotlarından Viktor Gorbatko, 17 Mayıs’ta yaşamını yitirdi. Üç uzay uçuşu gerçekleştiren Gorbatko 82 yaşındaydı. Geçtiğimiz haftalarda hastalanıp hastaneye kaldırılan eski kozmonot yoğun bakıma ünitesinde hayatını kaybetti.

Uzay havasını da kirletmişiz

Yeryüzünü öylesine kirletiyoruz ki en yakın yerleşimden binlerce kilometre uzaklıktaki ıssız bir ada bile tonlarca atıkla kaplanabiliyor. Yeni yapılan bir araştırmaya göre marfitlerimiz yeryüzü ile sınırlı değil! Araştırmacılar 1950-1960 arasında 15-400 km yükseklikte yapılan nükleer silah testlerinin uzay havasını da olumsuz etkilediğini tespit etti.

Mezopotamya Astronomi Derneği ikinci yaşını kutladı

18 Mayıs 2015 tarihinde Batmanda kurulan ve Türkiye’nin ikinci Astronomi Derneği olan Mezopotamya Astronomi Derneği (MAD) iki yaşını kutladı. Dernek iki yıl boyunca herhangi bir yerden maddi destek görmeden 30’un üzerinde etkinliğe imza attıp binlerce kişiyi gökyüzü ile buluşturdu. Derneğin başkanı Mahmut Tekeş, Batman Yön gazetesine verdiği röportajda derneğin faaliyetlerini anlatıp, astronomların okullarda derse girememeleri sorununu gündeme getirdi.

Hilal Gözlemi

Müslüman dünyasında her Ramazan ‘hilal’ tartışması tekrar eder. Dini günler ay takvimine (kameri) göre belirlendiği için yeni bir ayın başlangıcını (Ramazan ayı) belirlemek için hilalin ne zaman görüldüğü önemli bir hâl alıyor. Mezopotamya Astronomi Derneği ve Batman il müftülüğünün organizasyonuyla, Batman’ın yüksek dağlarından olan Kıra Dağı’nda 25 ve 26 Mayıs akşamları “Hilal Gözlemi” yapılacak.

Astronomi Öğretmenleri Seminerleri – 14

Astronomi eğitimi alanların okullarda öğretmenlik yapamamalarının sonucu astronomi derslerinin çoğunlukla yetersiz gerçekleşmesine neden olmakta. Çünkü farklı dalların öğretmenleri astronomi dersine girdiğinde farklı ders işleyebiliyor veya astronomi konusunda yetersiz kalabiliyorlar. Bu soruna çare bulmak için Astronomi Öğretmenleri Seminerleri düzenlenmekte. Bu seminerlerde amaç astronomi derslerine giren öğretmenlere dersleri daha iyi işleyebilmeleri için gerekli teorik ve pratik eğitimi vermek. Astronomi Öğretmenleri Seminerleri’nin 14.sü 2-4 Haziran tarihlerinde Düzce’de gerçekleştirilecek.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 23

Elon Musk Mars’ı kolonileştirme planını açıkladı

Uluslararası Uzay Yolculuğu Konferansı’nda konuşan, SpaceX şirketinin kurucularından Elon Musk Kızıl Gezegen’de koloni kurma planlarını açıkladı.

Gezegenlerarası Taşıma Sistemi ile yapılacak seferlerin başlama tarihi 2022 olacak. Daha önce planlanan tarih 2024’tü. Ayrıca yolcuların ölümü göze alması gerekecek olan Mars yolculuğunun bilet fiyatının ABD’de bir ev fiyatına çekilmesi hedefleniyor. Bu da 100-200 bin dolar demek. İşler planladıkları gibi giderse Mars’ta ilk uçuştan sonraki 30-40 yıl içinde 1 milyonluk bir nüfus oluşacak.

musk_final

Raptor: Mars için geliştirilen roket motoru

Bu arada SpaceX Mars yolculuklarında kullanılacak Raptor roketini test etti. Falcon roketlerinde kullanılanlardan 3 kat daha güçlü olan Raptor metan ile çalışabiliyor. Metan Mars’ta elde edilebilecek bir roket yakıtı olduğundan önemli.

spacex-raptor-rocket

Dünya’daki yaşam sanılandan daha erken oluşmuş

Bilim insanlarının yaptığı son çalışma gezegenimizdeki ilk yaşam oluşumunun 4.1 milyar yıl önce ortaya çıktığı tespit edildi. Bu tarih şimdiye kadar kabul görenden 300 milyon daha erken. Buna göre yaşam, gezegen oluştuktan oldukça kısa süre sonra meydana geldi.

Araştırma için 10.000’in üzerinde zirkon minerali örneği incelendi. Magmadan oluşan ve geç bozunan zirkon minerali, oluşurken çevresel örnekleri içinde hapsedip milyarlarca yıl saklayabilen zaman kapsüllerine dönüşmekte.

zirkon
zirkon

400 ppm

1 milyon partikülde 400 partikül.

Bu değer, atmosferdeki karbondioksit miktarı için kritik eşiği belirtiyor -ki eşiği geçtik. Geri dönülemez eşiğin aşılması nedeniyle artık karbondioksit salınımını azaltmak çare değil, hayatlarımızda daha dramatik değişiklikler yapmamız gerekiyor.

Kasırgadan elektrik üretebilecek türbin geliştirildi

Challenergy şirketinin kurucusu olan Atsushi Shimizu adlı bir mucit, kasırgalarda da enerji üretecek bir rüzgar türbini geliştirdi. Rüzgar hızı arttıkça elde edilen enerji rüzgar hızının karesi oranında artar. Ancak rüzgarın sahip olduğu enerji arttıkça yıkıcı gücü de artmakta, bu yüzden klasik rüzgar türbinleri belli bir hızın üzerindeki rüzgarlarda zarar görmemesi için durdurulur. Japonya’yı sıkça vuran kasırgalar gibi afetlerde ise kimi türbinler zarar görmekten kurtulamaz.

Max Conrad Photography
Max Conrad Photography

Shimizu kasırganın gücüne dayanabilmesi için geleeneksel türbin yapısı yerine dikey eksenli türbin tasarımını seçmiş. Bir kasırga sırasında rüzgar aniden yön değiştirebilir ki bu türbinler herhangi bir yönden gelen rüzgarla dönüşüne devam edebilmekte. Peki kasırgadan enerji toplamanın potansiyeli nedir? Şayet depolama sorunu çözülebilirse, Japonya’nın 50 yıllık ihtiyacı olan elektrik tek bir kasırgadan temin edilebilir!

yeni bir karbondioksit kaynağı keşfedildi

Bu arada bilim insanları yeni bir karbon dioksit kaynağı buldular: Hidroelektrik santrallerin su rezervleri. Barajlar atmosfere yılda toplam 1 milyar ton CO2 eşdeğeri metan salıyor. Bu toplam CO2 üretimimizin yüzde 1.3’üne denk geliyor.

baraj

atmosfer oksijen sızdırıyor

CO2 artışı sizi endişendirdiyse bir de şunu dinleyim: Atmosferde oksijen azalıyor! Yeni bir çalışma son 800,000 yılda atmosferimizdeki oksijenin binde 7 oranında azaldığını ortaya koydu.

Rosetta görevi bitti

67P kuyrukluyıldızını araştıran Rosetta uzayaracının görevi sona erdi. iki yılı aşkın süredir 67P’yi gözlemleyen Rosetta kontrollü biçimde kuyrukluyıldıza düşürüldü.

rosetta-mission-complete
“Görev Tamamlandı”

Adana’da dron yasağı

Adana İl Güvenlik Komisyonu olası saldırılara karşı ildeki tüm dron uçuşlarını yasakladı. Türkiye’nin Suriye topraklarında başlattığı askeri operasyona karşı IŞİD’in bomba yüklü bir dronla askeri birliklere saldırmasının ardından bu karar alındı.

 

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 22

Europa’da su izi bulundu

Hubble teleskobu, Jüpiter’in uydusu Europa’nın üzerindeki yarıklardan su buharı olduğu düşünülen fışkırmaları gözlemledi. Bu fışkırmalarla uydunun yüzeyinden 200 km kadar yükselen suyun tekrar yüzeye düştüğü düşünülüyor. Buzlarla kaplı yüzeyin altında ise Dünya’daki okyanusların sahip olduğundan iki kat fazla su olduğuna inanılıyor.

Çin’deki dünyanın en büyük teleskobu faaliyete geçti

fast-teleskobu

Çin’in 500 metrelik çapıyla ‘dünyanın en büyük teleskobu’ ünvanına sahip FAST radyo teleskobu faaliyete geçti. 180 milyon dolara mal olduğu düşünülen FAST’in inşaası 5 yıl sürmüş ve geçtiğimiz temmuz ayında tamamlanmıştı. FAST’in tahtından ettiği, Porto Riko’da bulunan 305 metre çaplı Arecibo teleskobu 1963 yılında inşaa edilmişti.

Porto Riko karanlığa gömüldü

Porto Riko’nun tek derdi teleskobunun 2. sıraya düşmesi değil: Ada ülkesi Porto Riko’daki bir elektrik santralinde meydana gelen yangın ülkenin önemli bir kısmını elektriksiz bıraktı. 1.5 milyon insanın karanlığa gömülmesi uydu fotoğraflarına da yansıdı. Suomi NPP uydusunun yakaladığı görüntüler sayesinde adada yaşayanların uğradığı dramatik değişim rahatça görülüyor.

porto-riko

NASA burçların değiştiğini açıkladı mı?

NASA geçtiğimiz hafta çıkan “NASA burçların değiştiğini açıkladı” haberlerine cevap verdi: “Astroloji bilim değildir”. NASA’nın birkaç ay önce yaptığı, Dünya’nın ekseninin 3 bin yılda değiştiği açıklamasınıa istinaden bu tarz haberler ‘uydurulmuştu’.

Bilecik’e yıldırım düştü

Sonbahar geldi ve hava koşullarıyla kendini hissettiriyor. Son hafta yurdun büyük kısmı, yağış, fırtına gördü. Fakat en etkileyici fırtına Bilecik’e rast geldi:

bilecik-yildirim

 

Türkiye Uzay Ajansı için çalışmalar tamamlandı

Anadolu Ajansı’nın haberine göre Ulaştırma Bakanı Arslan, Türkiye Uzay Ajansı’nın kurulması için gereken çalışmaların tamamlandığını ve yeni yasama döneminde konunun meclis gündemine geleceğini açıkladı.

uydu4-m

 

Haftalık Gökyüzü Raporu – 20

Perseid Göktaşı Yağmuru

Perseid meteor yağmuru bu yılki pik noktasına 12-13 Ağustos tarihinde ulaştı. İzleme şansı bulamadıysanız, dünyanın dört bir yanındaki astrofotoğrafçıların çektiği birbirinden güzel fotoğraflarla yetinebilirsiniz. Aşağıdaki fotoğraf Jörgen Tannerstedt tarafından çekilmiş.

Jorgen-Tannerstedt

Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı çıktı

gokyuzuTürk Astronomi Derneği’nin (TAD) iki aylık olarak çıkarttığı Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı yayınlandı. Bu sayın kapak konusu evrenin bize ulaşan ‘ilk görüntüsü’, kozmik mikrodalga fon ışınımı. Gökyüzü bu sayıdan itibaren belli sayıda basılacak ve bu kopyalar  astronomi ile ilgili üniversite bölümleri, gözlemevleri ve müzelere gönderilecek. Bülteni çevrimiçi okuyabilir veya PDF olarak cihazınıza indirebilirsiniz.

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin yenisi Çorlu’da gerçekleşecek

Astronomi Öğretmen Seminerleri’nin 11’incisi 23-25 Eylül 2016 tarihleri arasında Çorlu’da yapılacak. Çorlu kaymakamı Levent Kılıç’ın desteğiyle gerçekleşecek ve teması Öğretmenler ve Bilim/Fen Eğitimi Açısından Astronominin Önemi olarak belirlenen kongre kapsamında astronomi ve ışık kirliliği konusunda öğretmen eğitimleri, öğretmen sunumları ve uygulamalı eğitimler gerçekleştirilecek. Ayrıntılı bilgiye astronomiogretmenleri.com sitesinden ulaşabilirsiniz.

 

aos-11

Moon Express Ay seferi için izin aldı

Moon Express isimli bir Amerikan şirketi Ay’a bir araç yollamak için devletten gerekli izinleri aldığını açıkladı. İzin aldığı kurumlar arasında Federal Havacılık Kurulu ve NASA’nın yanı sıra Beyaz Saray ve ABD dışişleri bakanlığı da var. Elbette bir Amerikan şirketinin faaliyetleri için kendi ülkesinden izin alması doğal görülebilir ancak gök cisimleri üzerinde kimin izin vermeye yetkili olduğu konusu gelecek on yıllarda çokça tartışılacak.

moon-express

Şirketin hedefi Google Lunar X Prize’ı kazanmak. Bunun için Ay’a gönderilen aracın en az 500 metre yol alması ve Dünya’ya yüksek çözünürlüklü bir video gönderebilmesi gerekiyor. Bu hedefin gerçekleştirilmesi 20 milyon dolarla ödüllendirilse de esas kazanç daha yüksek olacaktır. Ay görevi 2017 yılında gerçekleştirilecek.

Türkiye’den bir dron: AKN 3000

Bugün onlarca ülkede farklı tiplerde insansız hava araçları geliştirilmekte. Türkiye’de geliştirilenlerden biri de ASELSAN’ın Göktürk AŞ ile ortaklığının ürünü olan AKN3000 (Akıncı 3000). Alçak irtifa gözlemleri için geliştirilen dron askeri ve güvenlik alanlarını hedefliyor. Yüksek yerlilik oranına sahip olduğu söylenen araç 6 rotorlu döner kanat tipinde, 50 dakikaya yakın uçuş süresi, 3000 metre irtifa, saatte 90 km hız gibi uçuş özelliklerine sahip.

akinci

Gövdesi karbon fiber ve kevlar (çelik yelek malzemesi) kompozit malzemeden üretilmiş. Bu da aracı oldukça dayanıklı bir hale getiriyor. Olumsuz hava şartlarına da dayanıklı olan AKN 3000, HD görüntü kaydı ve bu görüntünün 5 km’ye kadar aktarımını gerçekleştirebilmekte. Şirketin gelecek yıllarda siviller için farklı modeller geliştirebileceği söyleniyor.

Gövde üzerinde on dört parke taş
Akıncı’nın gövdesiyle gerçekleştirilen test!

Hitomi yeniden üretilebilir

Japon Uzay Ajansı JAXA’nın bu yılın başında yörüngeye oturttuğu ancak kısa süre içersinde kontrolden çıkarak parçalanan uydusu Hitomi’yi 2020 yılına dek yeniden üretebileceği açıklandı. Hitomi’nin önemi yüksek çözünürlükle X-ışını gözlemi yapabilmesinde saklı. Yerine geçebilecek başka araç olmadığından uydunun kaybı bilim camiasında üzüntüyle karşılanmıştı.

hitomi-yeniden-uretilebilir

Çin’in kuantum uydusu

Çin bu ay uzaya kuantum deneyleri yürütmek için bir uydu gönderecek. 100 milyon $ bütçeli uydu projesinin öncelikli amacı kuantum iletişim alanında çalışmak olacak. Eğer uydu başarılı olursa Çin yeni kuantum test uyduları göndermeye niyetli.

Çin’in Ay gezgini -muhtemelen- son kez öldü

_90668496_hi020365942

2013 Aralık’ında Chang’e-3 görevi kapsamında çalışmaya başlayan ay gezgininin Ay üzerindeki 31 aylık araştırma görevi sona erdi.
Bu görev Çin’in Sovyetler ve ABD’den sonra Ay yüzeyinde araştırma yapmayı başaran 3. ülke olmasını sağlamıştı. Gezgin, Çinli Ay tanrıçası Chang’e’nin evcil tavşanı olan Yutu olarak adlandırılıyor. Üç ay çalışması için tasarlanan Yutu ay yüzeyinde iki yıldan uzun süre çalışarak daha önce Sovyet Ay gezgini Lunokhod 1’in 11 aylık rekorunu geçmişti. Yutu’nun Şubat 2014’de, henüz görevi yeni başlamışken donarak kaybedildiği sanılmıştı ancak mühendisler Yutu’yla yeniden bağlantı kurmayı başarmıştı. Yutu bu kez o kadar şanslı olamayacak gibi gözüküyor.
_90668503_ea088c90gw1eslhlfjlecj20go0kmwge

Haftalık Gökyüzü Raporu – 19

Dünya’nın yarı-uydusu keşfedildi

Dünya’nın Ay dışında bir başka kozmik arkadaşının daha olduğu ortaya çıktı. Keşfedilen 2016 HO3 isimli asteroid Dünya’nın yarı uydusu olarak nitelendiriliyor. 38-120 metre çapında olduğu tahmin edilen gökcisminin yüz yıllar boyunca gezegenimizi terk etmeyecek.

Uzay İstasyonu mürettebatından 3 kişi Dünya’ya döndü

sefer47-donus

Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki 186 günlük görev süresi dolan Sefer 47’in 3 üyesi Dünya’ya geri döndü. Soyuz TMA-19M uzayaracı ile yörüngeden ayrılan Tim Kopra (NASA), Tim Peake (ESA) ve Yuri Malenchenko’yu (Roscosmos) yerde Rus kurtarma ekibi karşıladı. Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki astronot ve kozmonotların faaliyetlerini Uzay İstasyonu’nun sosyal medya hesaplarından takip edebilirsiniz: Twitter, Facebook, Instagram.

Uzay İstasyonu’nun ticari 3B yazıcısından ilk çıktı alındı

istasyon-3d-yazici

Uzay İstasyonu’na Nisan sonunda gönderilen 3 boyutlu yazıcıdan ilk çıktı alındı: astronotların istasyonun bakımını yaparken kullanabileceği bir anahtar. Eklemeli Üretim Tesisi (Additive Manufacturing Facility – AMF) ismi verilen bu 3 boyutlu yazıcının üreticisi, daha önce de uzaya ilk 3B yazıcıyı gönderen Made In Space şirketi. Uzaydaki yazıcının astronotların ihtiyaç duyduğu bazı aletlerin Dünya’dan getirilmeye gerek kalmadan İstasyon bünyesinde üretilmesinden, Dünya’da üretilen bazı gereçlerin uzay ortamına adapte edilmiş tasarımlarının test edilmesine kadar geniş bir yelpazede kullanım alanı olacak.

Satürn halkasındaki bozulma

saturn-halka-jetleri
telif: NASA / JPL-CALTECH/SPACE SCIENCE INSTITUTE

Nasıl ki Ay’ın çekim etkisi Dünya denizleri üzerinde gel-git şeklinde görülüyorsa, Satürn’ün uydularının çekim etkisi de gezegenin halkalarında belirir. NASA’nın Cassini uzayaracının yakaladığı bu görüntüde Satürn’ün en dıştaki F halkasındaki, kimi zaman “jetler” diye de tabir edilen bozulmalardan birini yakalamış. Fakat bu kez bunun sorumlusu, resmin sağ altında görülen Pandora isimli uydu değil.

Uçaklar uyduların yerini alabilir mi?

uydu-ucak

Boeing yıllarda havada kalacak bir uçağın patentini aldı. Tasarlanan oldukça garip görünümlü bu uçak, enerjisini üstündeki güneş panellerinden alarak, yüksek irtifalarda uçabiliyor. Böylesi bir uçağın taşıma kapasitesi sınırlı olsa da uyduların yerine geçebilmesini sağlayacak gözlem ve iletişim sistemlerini taşıyabilir.

Dr. Umut Yıldız söyleşileri

umut-yildiz-curiosity

ShiftDelete.Net, NASA/JPL bünyesinde çalışan astrofizikçi Dr. Umut Yıldız ile NASA’nın geleceği ve gelecek teknolojiler üzerine bir söyleşi gerçekleştirdi. Bir başka yayın organı Al Jazeera Türk’e de konuşan Yıldız burada da Türkiye’nin Mars’a yolculuk planına dahil olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye Uzay Ajansı ile bu alanda söz sahibi olabilir miyiz?

Türkiye Uzay Ajansı’nın (TAU) kurulması senelerdir gündemde. Kurulunca tüm sorunlar hallolmayacak belki ancak onlarca yıllık eksik kapatılmış olacak. İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri öğretim üyesi Prof. Dr. Mustafa Türker Özkan verdiği röportajda TAU’nun kurulması ile Türkiye’nin bu alanda söz sahibi ülkeler arasına girebileceğini kaydetmiş.

Çorum Merkez, sallıyo herkez

corum-merkez

Anadolu Ajansı’nın geçen haftaki Çorum’la ilgili haberi epey gündem oldu. AA’nın geçtiği “Google, dünyanın merkezini Çorum olarak işaretledi” haberinin aslının wikipedia’yı trolleyen vatandaşlarımız olduğu ortaya çıkınca haber geri çekilmek zorunda kaldı. Haber yaparken güvenilir kaynaklar kullanmanın ve bilim haberleri yapacak muhabirlerin temel bilimsel bilgi düzeylerinin önemi bir kere daha kendini hatırlattı.

Haftalık Gökyüzü Raporu 1 yaşında!

16 Haziran 2015’te başladığım ve o hafta gökyüzü ile ilgili haberlerden oluşan Haftalık Gökyüzü Raporu 1 yılı geride bıraktı. Her ne kadar haftalık desem de her hafta yazamadım, kimi zaman yazdım ama tamamlayamadım. İkinci seneyi daha iyi bir performansla kutlamayı umuyorum.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 18

Firavunun uzaylı hançeri

Firavun Tutankhamun’un birlikte gömüldüğü eşyaları arasında bulunan demirden yapılma hançerin malzemesinin kaynağının bir meteorit olduğu saptandı. Esasen bu durum çok da şaşırtıcı değil. Demir madenciliğinin keşfedilmediği antik çağlarda Dünya’ya düşen demir içerikli meteoritler işlenerek silah ve süs eşyası yapımında kullanılıyordu. Yani antik çağlarda bir nevi uzay madenciliği yapılıyordu.

tutankamunun-uzayli-hanceri

SpaceX 2024 yılına kadar Mars’a astronot gönderecek

SpaceX’in başındaki isim Elon Musk, 2018’de başlayacak olan ve 2024 yılında Mars’a ilk astronotu göndermeyi de içeren Mars planını açıklayacaklarını duyurdu (1 Haziran 2016). SpaceX bahsedilen planını, 2018 yılında mürettebatsız bir Kızıl Ejder (Red Dragon) kapsülünü Mars’a göndererek başlatacak. Bu görevden geçmiş bir Haftalık Gökyüzü Raporu’nda bahsetmiştim.
spacex-launches-mars-mission
Mars ve Dünya’nın konumları yörünge özelliklerinden ötürü her 26 ayda bir, Mars’a birşeyler yollamak için en uygun konuma geliyor. SpaceX bu fırsatı kaçırmak istemiyor. İlk başta Kızıl Gezegen’e boş bir kapsül göndererek gelecek görevler için veri toplamayı amaçlıyorlar.

şişirilebilir modüller

Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki şişirilebilir modül BEAM‘e ilk kez bir astronot giriş yaptı. Modüle giriş yapan kişi ise saatlerce süren şişirme operasyonunu yürüten astronot Jeff Williams.

inişi seyretmek

Roketlerin fırlatma görüntülerini seyretmek oldukça zevklidir. Yeniden kullanılabilir roketler sayesinde artık seyretmek için keyifli başka bir şey daha var: inişler.

falcon9-inis-hizli

Uzaydaki Öğretmen anısına para basılacak

Challenger uzay mekiği faciasında hayatını kaybeden öğretmen Christa McAuliffe anısına hatıra 1 dolar basılacak. NASA’nın “Uzaydaki Öğretmen” programıyla astronot eğitimi alan McAuliffe faciayla sonuçlanan STS-51L mürettebatın dahil olmuştu. 28 Haziran 1986’daki fırlatmanın 73. saniyesinde katı yakıt roketlerinden birindeki sızıntı sebebiyle uzay mekiği Challenger havaya uçtu.

McAuliffe-uzaydaki-ogretmen

Dronlar Alemi

Ramazan davulu dron!

Ramazan’ın gelmesiyle beraber davulcular yine sokaklara çıktı. Fakat sene olmuş 2016, artık sokakların yetersiz kaldığını düşünüp, yüksek apartmanlara da davulla ve mani ile uyanma hizmeti vermek isteyen bir grup, dronu davulcuya dönüştürdü.

Siz de benim gibi davul geleneğinin sürdürülmesinden çok haz etmeyenlerdenseniz üstteki habber biraz canınızı sıkmış olabilir. Öyleyse şimdi de iyi haberi verelim: dron avlamak için yeni bir silah geliştirildi.

dronedefender-1

Haftalık Gökyüzü Raporu – 17

Kilis

kilis

Son haftalarda IŞİD örtünü mevzilerinden Kilis iline yönelik roket saldırıları gerçekleştiriliyor. Kullanılan roketler teknolojik olarak geri olmasalar da kentte 20’den fazla insanın ölümüne sebep olup, insanları korku ve paniğe sürüklemiş durumda. Ayrıca saldırılar Türkiye’nin hava savunma sisteminin zayıflığını ortaya çıkarmış oldu. #KiliseSESver #Kilis

İran’dan yeni füze denemesi
Komşu İran ise roket sistemleri geliştirmeye yönelik çalışmalarını kararlılıkla yürütmeye devam ediyor. Son olarak İranlı askeri planlama komutanı Tuğgeneral Ali Abdullahi, “İki hafta önce 2 bin kilometre menzilli bir füze denemesi gerçekleştirdik. Denemede 8 kilometrelik bir hata oranı oldu ki bu oran testin bütünüyle başarılı olduğunu gösteriyor” diye açıklama yaptı. ABD ve Avrupa füze denemelerine, nükleer anlaşmaya aykırı olduğunu savunup karşı çıkıyor. İran’a göreyse füzeler nükleer başlık taşımadığı için problem yok.

iran-fuze

 

SpaceX Falcon 9 inmeyi yine başardı

Yeniden kullanılabilir roket konseptlerinden biri olan, SpaceX’in Falcon 9 roketi geçtiğimiz haftalarda ilk kez okyanus platformuna inme başarısına erişmişti. Falcon 9 bu kez gece inişi yaptı ve yine başarılı oldu.

falcon-9-gece-inis

James Webb’in altın aynası
James Webb Teleskobu’nun aynasının koruyucu plakaları sökülüp ayna ilk kez dik konuma getirildi. Kızılötesi ışınları daha iyi yansıtabilmesi için altınla kaplanan aynanın görüntüsü muhteşem. Şüphesiz 13 milyar yıl ötesini görebilecek teleskobun göndereceği görüntüler çok daha etkileyici olacak.

james-webb-ayna-dik
ExoMars ertelendi
Avrupa Birliği ve Rusya’nın ortak yürüteceği ExoMars 2018 yılı için palnlanıyordu ancak proje 2020’ye ertelendi. 2 Mayıs’ta yapılan açıklamaya göre ertelemeye teknik ve bütçe sorunları neden oldu. Avrupa Uzay Ajansı (ESA) gezgin robotu geliştirecek, Ruslar ise yüzey platformunu ile fırlatmadan sorumlu olacak.

GoPro roketle uzaya çıktı

Geçen yılın aynı dönemine göre kârı yarı yarıya azaldığı için zor günler geçiren, Karma ismini verdiği dron projesini erteleyen GoPro yine de isminden söz ettirmeyi başarıyor. UP Aerosapce’in, NASA destekli bir proje kapsamında fırlattığı roketindeki GoPro 4 kameraları fırlatmanın nefes kesici görüntülerini kayıt altına aldı.

Çin 2036 yılına kadar Ay’a insan göndermeyi planlıyor

Çin, 15-20 yıl içinde insanlı Ay görevi gerçekleştirmeyi hedeflediğini duyurdu. Çin Apollo görevlerinin aksine Ay’ın Dünya’dan görülmeyen arka tarafına inmeyi planlıyor. NASA, Apollo görevleri sırasında böyle bir görevi güvenlik riski sebebiyle reddetmişti. Ayın karanlık yüzü olarak da geçen yarı küresiyle iletişim için ayrıca iletişim uydusu kullanmak gerekecek.

cin-ay-hedefi-2036

kutup ışıklı kupalar
Kutup ışıklarını kim sevmez? Kupa kupa çay kahve içmeyi de seviyorsanız, sıcak içeçekle doldurulduğunda kutup ışıklarıyla süslenen bu kupayı görmelisiniz. Hediyesi 15 dolar.
kuzey-isik-kupa
Dronlar Alemi
Çin silahlı dron geliştirdi
sky_saker_h300
Çin’in savunam sanayi şirketi NORINCO, Dubai’deki uluslararası  güvenlik fuarında Sky Saker H300 ismini taşıyan zırhlı dronunu sergiledi. 200 kg ağırlığındaki bu araç Çin’in ilk silahlı dronu olsa da diğer rakipleriyle boy ölçüşebilecek özellikte olduğu belirtiliyor. Araç ortak eksenli rotora sahip bir helikopter olup, üzerinde kızılötesi, ve elektro optik kamera sistemlerinin yanı sıra lazer hedefleme sistemine de sahip. Küçük boyutlu anti tank roketleri taşıyabilecek kapasiteye de sahip.
dronlar arama kurtarmada görev alacak
Dünyanın en büyük dron üreticisi konumundaki DJI, dronların kurtarma operasyonlarında kullanımına ilişkin ilk çalışmayı başlatacağını duyurdu. Çalışmanın ortağı Avrupa Acil Numara Birliği (EENA) olacak. Testler Danimarka ve İrlanda’da gerçekliştirilecek ve mayıs ayında başlaması planlanıyor.
Danimarka’da Copenhagen itfaiyesi dronların yangınla mücadeledeki hünerlerini öğrenmeye çalışacak. İrlanda’da Donegal Dağı Kurtarma Takımı ise DJI’ları arama kurtarma operasyonları için test edecek.

Kızılay dronları
Dronlar asgari alanda oldukça kullanışlı, pilot kaybetme riskiniz olmadığı gibi, video oyununa benzer arayüzle sağı solu bombalayan elemanlarınızın durumdan daha az rahatsız olmasını da sağlayabiliyorsunuz. Yine de hava araçları ölüm saçmak zorunda değil. Bu şekilde düşünen bir grup, Ruanda’da acil kan ihtiyaçlarında gerekli kanı insansız hava aracıyla ulaştırmayı planlıyor. Ülkenin batısında bir merkez ve 21 istasyon arasında günde 150 kadar transfer işleminin gerçekleştirilmesi bekleniyor.

dron paraşütü
Dron sayıları ve kullanım alanları artmaya devam ederken bir problem güncelliğini korumaya devam ediyor: Her yükselişin bir inişi vardır! Kimisi binlerce dolar olan dronların herhangi bir problem nedeniyle düşme riski hem dronun sahibi hem de yerdeki insanlar için bir sorun. SafeAir adlı bir şirket soruna ParaZero adlı tekrar kullanılabilir paraşütle çözüm sunuyor.

DJI Phantom tüm zamanların en etkili 50 cihazı arasında

Amerikan haber dergisi Time, internet sitesinde tüm zamanların en etkili 50 teknolojik cihazını listeledi. Tek dron olan DJI Phantom, listenin 46. sırasında.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 16

beşi bir yerde

Bu hafta güneş doğmadan dışarı çıkarsanız (hava İstanbul için çarşamba ve perşembe açık gözüküyor) 5 gezegenin hepsini gökyüzünde görebilirsiniz. Bu fırsatı kaçırmamanızı öneririm.

Bu beş gezgenen antik çağlardan beri bildiğimiz Merkür, Venüs, Mars, Satürn ve Jüpiter. Bildiğiniz gibi Neptün ve Uranüs gözle farkedilemeyecek kadar soluklar ve teorik hesapların ardından yapılan gözlemler neticesinde keşfedildiler.

9. gezegen

gezegen9

Şimdi yeniden böyle bir gezegen keşfetmemiz olası. 2006 yılında gezegen tanımının değiştirilmesiyle beraber Plüton gezgenlikten çıkartılmıştı. Şimdi bilim insanları Plüton’un ötesinde 9. gezegen olabileceğini savunuyorlar. Bu olasılığı dile getirenler California Teknoloji Enstitüsü’nden (kısaca Caltech) bir ekip. Aynı ekip keşfettikleri cüce gezegenlerle Plüton’un gezegenliğinin tartışmaya açılıp oylamayla kaybetmesine neden olmuştu. Şimdi buldukları bu Plüton ötesindeki gökcisimlerinin yörüngelerinden yola çıkarak ‘9. gezegen’ olması gerektiğini savunuyorlar.

Gezegenin kütlesinin Dünya’nın 10 katı olduğu tahmin ediliyor. Uzaklığı ise aşırı boyutlarda. Yörüngesinin Güneş’e en yakın olduğu nokta Plüton’un yörüngesinin çok ötesinde, Plüton’dan en az 20 kat uzakta. Güneş çevresinde bir turu ise 10 bin – 20 bin yıl sürüyor olmalı.

Konuya dair detaylar için Gök Günce ve Astronomi Diyarı’ndan faydalanabilirsiniz.

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz. Ayrıca gökbilim konusunda haberler, duyurular, astrofizik araştırmaları ve gökyüzü fotoğraflarıyla dolu dolu bir bülten sizi bekliyor. Bültenin son sayısına aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz:

Bülteni çevrim içi okumak için:http://issuu.com/tadgoky…/docs/gokyuzu_ocak_subat2016_sayi64

Bülteni PDF (4MB) olarak indirmek ve geçmiş sayılarına erişmek için:http://www.tad.org.tr/e-bulten

Bültene ücretsiz abone olmak için: http://www.astronomi.org/?page_id=399

Uzay istasyonu çiçek açtı

Uzay İstasyonu’ndaki Veggie bitki yetiştirme kısmında ilk defa bir çiçek açtı. Scott Kelly Zinya’nın fotoğrafını twitter’da “Evet, uzayda başka yaşam formları da var” diyerek paylaştı. Daha önce marul yetiştirilen UUİ’de yakın zamanda başka bitkiler de yetiştirilmeye çalışılacak. Uzay tarımı adım adım ilerliyor ancak burada kullanılan yapay ışıklı teknolojiler Dünya’da da geliştiriliyor. Sadece uzay tarımına değil, dünya tarımının gelecekteğinin en azından bir kısmına da bakıyor olabiliriz. Fotoğrafta, Zinya ‘güneş alsın’ diye Veggi kısmından alınıp cam kenarına konulmuş.

zinnia

Uzayda 300. Gün

Astronot Scott Kelly uzaydaki 300. gününü sudan topla pin pon oynayarak kutladı. Kelly bu oyunda kullandığı ‘raketler’ hidrofobik özelliğe sahip. Bu sayede su yapışmadan sekiyor.

Falcon 9 yine okyanusa inemedi

SpaceX’in Falcon 9 roketi yeniden okyanus platformuna iniş denemesi yaptı ve bacaklarından birinde çıkan sorun nedeniyle başarısız oldu. Okyanustaki platforma iniş karaya inmekten daha az masraflı olduğu için bu yöndeki denemelerin devam edeceği konuşuluyor. Roketin inişi başarısız oldu ancak kargosu olan Jason 3 uydusunu yörüngeye ulaştırmayı başardı. Jason 3 gezegenimizdeki deniz seviyesi değişimlerini daha hassas şekilde ölçecek.

Jason 3’ün yapacağı iş iklim değişikliğinin etkilerini daha iyi görebilmek için önemli zira gezegen ısınmaya devam ediyor. 2015 kayıtlara son 135 yılın en sıcak senesi olarak geçti. Yeryüzünün ortalama sıcaklığı geçen yıl 1.33°C düzeyinde hesaplandı, deniz suyu sıcaklığı da 0.74°C (geçen sene: 0.11°C) oldu.

Blue Origin yenilenebilir roketini yeniden kullandı

blue-origin-new-shepard-rocket-landing-jan-22-2016-2

Blue Origin şirketinin New Shepard roketi yere başarıyla inmeyi başarmıştı. Aynı roket fırlatma ve inişi yeniden başarıyla tekrarladı. Böylece yeniden kullanılan ilk roket olarak tekrar tarihe geçti.

Mars’ta yürümek neye benzer?

marstabirgece

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi’nde 5 Mart 2016’da kurulacak Facing Mars etkinliğine katılan çocuklar bilim dolu bir gece geçirip bu sorunun cevabını arayacaklar. Detaylar için Merkez’in sosyal medya hesaplarını takip etmeniz gerekiyor.
f: Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi
t: twitter.com/bursabtm
i: instagram.com/bursabtm/

ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu’nun 30. yılı

Mart ayında gerçekleşecek bir diğer etkinlik ise Ankara’da. ODTÜ’nün 30 senelik topluluğu “eski ekibi” yeniden topluyor. 12 Mart 2016’da gerçekleştirilecek etkinlik içerik açısından zengin gözüküyor. Etkinliğin facebook sayfasına buradan, ODTÜ dışı katılımcılar için gerekli başvuru formuna ise buradan ulaşabilirsiniz. Katılım için ücret istenmiyor.

odtu-aat-30yil

Başkan aday adaylarının gözünden NASA

ABD’de başkanlık adaylığı yarışı devam ediyor. Başkanın kim olacağı diğer şeyler haricinde NASA bütçesinin de neye benzeyeceğini belirliyor. Üstelik NASA gelecek başaknlık döneminde Mars’a yapılacak insanlı seferin Kızıl Gezegen’in hangi bölgesine yapılacağına da karar verebilir.

Bu nedenle Planetary Society başkan adaylarının konuya ilişkin demeçlerini Amerikan seçmeni için derlemiş.

Uzay araştırmaları konusunda oldukça olumlu mesajlar veren Clinton’un kendi anlattığına göre çocukken astronot olmak istemiş ve NASA’ya bir mektup yazmış; NASA’dan ise kadın astronot olmayacağına dair bir cevap almış. Fakat bu hikayede bazı şüpheler de mevcut.

Bernie Sanders desteklediğini söylese de NASA’nın bütçe kesintileri lehine oy verdiğini ‘unutmuş’.

Donald Trump NASA’ya ‘fazla’ para ayrılması taraftarı değil. Diğer bir Cumhuriyetçi aday oldan Ted Cruz ise Amerikan senatosunda bilim ve uzay alt komitesine üye. Diğer adaylar gibi özel sektörü destekliyor ve küresel ısınma araştırmaları gibi konulara NASA’nın esas görev alanlarının dışında kaldığı gerekçesiyle soğuk bakıyor.

UUİ’den çekilen 2015’in en iyi kareleri

NASA 2015 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilen en iyi fotoğrafları derlediği bir albüm yayınladı.

iss-colombia

Çinliler Ay’ın karanlık yüzüne gidecek

Ay’ın bize dönük yüzünü yüz yıllardır inceliyoruz; buna karşın diğer yüzü hakkında fazla bilgimiz yok. Çin daha önce hiç araç indirilmeyen Ay’ın diğer yarısını hedefleyen bir görev planlıyor. 2018’de gerçekleştirilmesi düşünülen görevde kullanılacak sonda adını Çin mitolojisindeki ay tanrıçasından alıyor: Chang’e-4.

İran

İran’a nükleer programı nedeniyle uygulanan ambargo kalktı. Füze programı nedeniyle ABD’nin uyguladığı diğer bazı uygulamalar devam etse de ülke yakın vadede ekonomik olarak biraz daha rahatlayacak gibi gözüküyor. İran, ambargo kalkar kalkmaz eskiyen uçak filosunu yenilemek için Airbus ile anlaştı. Önümüzdeki dönemde ekonomisi daha da güçlenen İran ABD ve İsrail’in yaptırımlarına karşın roket programını devam ettirecektir. Argeye ayırdığı pay ambargoya rağmen Türkiye’nin biraz altında olan İran’ın önümüzdeki dönemde Türkiye’de bir değişiklik olmazsa ülkemizi geçmesi olasılıklar dahilinde.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 15

Uydu Uzay ve Teknoloji Günleri

Haftasonu çok yoğun olduğum için Gökyüzü Raporu’nu yetiştiremedim. Daha kötüsü Cuma-Cumartesi gerçekleşen Uydu Uzay ve Teknoloji Günleri‘ne katılamadım 🙁

Yıl sona emek üzere, yavaş yavaş 2015’in muhasebesini yapan listeler yayınlanmaya başladı. Time dergisi 2015 yılının en iyi uzay fotoğraflarının listesini yapmış. 56 fotoğraflık liste görülmeye değer.

Astronot Cristoforetti 2015’in en önemli kadın figürlerinden biri

Financial Times gazetesi de 2015’in kadınları listesi hazırlamış. Listede Avrupa Uzay Ajansı ESA’nın astronotu Samantha Cristoforetti de yer alıyor. Aynı zamanda İtalya’nın ilk kadın astronotu olan Cristoforetti mikro yerçekiminde ilk defa espresso yaparak daha önce hiç gerçek kahve içilmemiş olan yörüngede bir başka ilke de adını yazdırmayı başarmıştı. Cristoforetti uzayda 199 gün geçirdi; alttaki fotoğraf “dalya” dediği 100. güne ait.

100_days_of_Futura

Küçük bir yıldızın yüzeyindeki fırtına gözlemlendi

Güneş fırtınalarına alışığız; ancak uzay teleskopları uzaktaki küçük bir yıldızda çok daha ilginç bir şey keşfetti: Jüpiter’in Kırmızı Leke’sine benzer bir fırtına.

İnsanlık için küçük ABD için büyük adım

Özel bir şirketin NASA için ürettiği Cygnus (Kuğu) korgo sondası Uluslararası Uzay İstasyonu’na ikmal gerçekleştirdi. Böylece uzay mekiklerinin emekliye ayrılmasından sonra alçak yörüngeye insan ve kargo taşıma kapasitesini kaybeden Amerika eski günlerine kısmi olarak döndü. NASA astronot taşımacılığını da tamamen özel sektöre devretti.

20151209_cygnus-deke-slayton_f840

Merak Mars kumullarına erişti

NASA’nın Merak (Curiosity) gezgini gayrıresmi şekilde Yüksek Kumul olarak adlandırılan kumullara ulaştı. Koyu kum tepelerini daha yakından inceleyecek olan Merak, kumdan örnek alıp üzerindeki bilim ekipmanlarına yerleştirecek. Mars’taki kumullar aktif. Mars’ın ince atmosferindeki zayıf rüzgarlarla yılda 1 metre kadar yol yer değiştiriyorlar.

mars-sand-dunes

Plüton’un en detaylı görüntüsü şimdi renkli

Yeni Ufuklar’ın cüce gezegen Plüton’a 14 Temmuz 2015’de gerçekleşen yakın geçişinde elde ettiği en keskin görüntülerin renkli halleri yayınlandı. Yüksek çözünürlüklü bu mozaik görüntüde her bir piksel (fotoğrafı oluşturan noktalar) Plüton’un yüzeyinde 77×85 metrelik alanı kapsıyor. Daha önce piksek piksel görüntüleriyle yetindiğimiz bir gökcismiydi!

color-swath-use-12-10-15_closeup

Foto
raf, Plüton’un kuzey batısındaki dağlık alan ile gayrıresmi olarak Sputnik Planum olarak anılan düzlüğün kesiştiği bölgede 80 km genişliğinde bir alanı gösteriyor.

uzay gemilerinin boyutları

Bazı önemli bilimkurgu filmlerinden hatırladığımız uzay gemilerinin boyutlarını karşılaştıran oldukça güzel bir animasyon hazırlanmış. Videoyu hazırlayan MetaBallStudios. Başlarda göreceğiniz Uluslararası Uzay İstasyonu’nun bir futbol sahasına sığabileceğini hatırlatayım.

Yükselen deniz seviyesi Dünya’nın dönüş hızını yavaşlatabilir.

Science Advances’da yayınlanan bir makaleye göre bilim insanlarını uzun süredir meşgul eden bir muamma olan Muks’ın gizemi çözülmüş olabilir. Wlater Munk, 2002 yılında yayınladığı bir makalede  tarihsel deniz seviyesi yükselmeleriyle gezegenin dönüşü arasında bir bağ olduğunu ileri sürüyor. Jerry Mitrovica liderliğindeki bir takım, bilgisayar modelleri kullanarak yaptığı çalışma İÖ 499 yılından günümüze kadar, buzul çağının sona ermesiyle yükselen su seviyesi nedeniyle gezegenimizin toplamda 4,5 saat yani yılda ortalama 2.4 saniyelik bir yavaşlama yaşadığını gösteriyor.

liquidmountainslakeerie5

Yavaşlamaya esas olarak Ay’ın sebep olduğu gelgitler sebep oluyor ve su seviyesi yükseldikçe bu etkinin ölçülebilir derecede artacağı bu çalışma sayesinde ortaya konmuş oluyor.

50 yıl sonra Dünya nasuıl bir yer olacak?

Tempo dergisi Aralık sayısında Dr. Umut Yıldız’a “50 yıl sonra Dünya nasıl bir yer olacak?” diye soruyor, Dr. Umut Yıldız cevaplıyor:

agir-sanayi-aya

Akatsuki Venüs’e kavuştu

Japon Hava-Uzay Araştırma Ajansı’nın (JAXA) Akatsuki (Japonca: Şafak) uzayaracı Venüs’ün yörüngesine 5 yıllık bir rötarın ardından girmeyi başardı. 7 Aralık 2010 tarihinde ana roket motorunda meydana gelen bir hata nedeniyle gezegeni ıskalayan Akatsuki bu defa yavaşlatmak için yedek reaksiyon kontrol sistemi kullandı. Venüs’ü yakalayamayınca Güneş’in yörüngesinde 9 tur attı. Akatsuki’nin 5 yıllık yörüngesini animasyon şeklinde bu youtube sayfasından izleyebilirsiniz.

Uçak tepesinde seyahat

Windspeed firmasının yeni icadı, uçak yolculuğunu genelde ekonomi sınıfının dar koltuklarında geçirmeye alışık olanlar için değil sanırım: uçağın tepesinde camdan bir kubbenin altında çift kişilik bir koltuk.

windspeed

Firma cam kubbenin uçapın geri kalanı kadar sağlam olduğunu iddia ediyor. Aşırı hava koşulları, kuş çarpması gibi durumlardan sağ salim çıkarmış. Instagram fotoğrafları çekmek için kanat üzerindeki koltuklara, sevişmek içinse uçak tuvaletine sıkı bir rakip olur.

Batman’da astronomi semineri

Mezopotamya Astronomi Derneği’nce (MAD), Batman Üniversitesi’nin Batı Raman yerleşkesindeki Fen Edebiyat Fakültesi’nde seminer verildi. Dernek başkanı ve astronom Mahmut Tekeş, dünden bugüne astronomi, astronomideki önemli anlar, Türkiye’de astronomi çalışmaları ve güncel konular üzerinde açıklamalarda bulundu.

Pekin havası kırmızı alarm veriyor

Geçen hafta Çin’in bazı şehirlerinde kirlilikten ötürü sarı alarm olduğundan bahsetmiştim. Bu hafta alarm seviyesi kırmızıya yükseldi.

cin-havasi-kirmizi-alarm

Dronlar Alemi

Kickstarter batan dron projesini gazeteciye araştırtacak

Kickstarter 3.4 milyon dolarla batan proje için bir gazeteci tuttu. Britanyalı dron geliştiricisi Torquing Group, Zano adlı dron projesiyle Kickstarter’da en çok fon toplayan Avrupalı girişim olmuştu. Çok tutan proje sadece iki ay içersinde 3.4 milyon dolar toplamayı başarmasına karşın 2015 Nisan’ında dağıtmaya söz verdiği dronların çalışan bir prototipi henüz ortaya koyamadı. Şirketin kurucu ortağı ve CEO’su olan Ivan Reedman istifa etti!

zano
büyük hayal kırıklığı yaratan Zano

Şimdi Kickstarter iyi başlayıp feci bir sonla biten projede neler olduğuna dair gerçeği açığa çıkarmak için Mark Harris isimli serbest bir gazeteciyle anlaştı.

Daha önce The Guardian, The Economist, Wired UK, New Scientist gibi önemli basın kuruluşlarında görev almış olan gazeteci ve serbest teknoloji yazarı olan Harris şimdi Kickstarter’da fonlanan projeyi araştıracak. Kickstarter ile yaptığı anlaşmaya göre Kickstarter Mark’ın yazısını değiştirme hakkına sahip değil.

Başakşehir Belediyesi kaçakla İHA ile mücadele edecek

dron-basaksehir2

İstanbul’daki Başakşehir Belediyesi kaçak inşaatlarla mücadele için insansız hava aracı kullanmaya başladı. Aracı geliştirenler Başakşehir Fen Lisesi öğrencileri. Gençler bunun için belediyenin Living Lab adlı yaşam laboratuvarını kullanmışlar. Bilime yatırım yapan kazanıyor.

dron-basaksehir

Polis dronu

Egemenler, halkı kontrol güçlerinde açılan gediklerden hoşlanmazlar ve İHA’lar bu konuda istisna oluşturmuyor.

polis-dron

Japonya’da Tokyo polisi uçuşa yasak bölgelere giriş yapmaya yeltenecek dronlar için polis İHA’ları almış. Bu araçlar dronları ağlarla engelleyecek. Tokyo polisi “patlayıcı taşıyan İHA’larla terörist saldırı yapılması bir ihtimal” demiş.

Bu yılın başlarında 40 yaşında bir Japon, nükleer enerjiyi protesto etmek amacıyla radyoaktif kum taşıyan bir dronu başbakan Shinzo Abe’nin ofisine indirmişti.

Uçan arkadaş

fleye

Yaklaşık 23cm çapıyla futbol topu büyüklüğünde olan bu sevimli dron görünümüyle alışıla gelmiş türdeşlerinden ayrılıyor. Dışardan bakınca pervaneler ve iskelet yapısı görülmüyor; pervaneleri korunaklı konumda. Belçikalı mühendislerin geliştirdiği Fleye bir kişisel otonom robot, sizi takip edebiliyor, wifi ile akıllı telefona bağlanıyor ayrıca GPS, jiroskop gibi 7 farklı algılayıcısı Linux işletim sistemli mini bilgisayarla kontrol ediliyor. Bir de 5 megapiksel HD kameraya da sahip. Doğrusu 2015 biterken insan hiç olmazsa full HD çözünürlük bekliyor. Sadece 10 dakika havada kalabilmesi de uçan robot arkadaş için biraz az.

Dronlar için gece görüş kamerası

Ünlü dron firması DJI yeni gece görüş teknolojili drone kamerası Zenmuse XT’yi tanıttı. Kamera termal görüntüleme sistemi sayesinde zifiri karanlıkta bile çekim yapabiliyor.

Somon göçü

Dronlar Alaska’daki somon göçünü belgelemiş: