Satürn’ün üç uydusu

saturnun-uc-uydusuCassini uzayaracından elde ettiği bu fotoğrafta Halkalı Gezegen’in uydularından Enceladus ve Rhea hemen gözünüze çarpmıştır. Peki fotoğraftaki üçüncü uydu olan Atlas’ı farkedebildiniz mi?

Cassini’nin dar açı kamerasıyla 24 Eylül’de çektiği bu görüntüde Satürn’ün halkalarını ve uydularından üçtanesini görüyoruz. 504 km çaplı Enceladus ve 1,527 km çaplı Rhea hemen görülebiliyor. Sadece 30 km çaplı Atlas’ı farkedebilmek için biraz daha dikkatli bakmanız lazım:

atlas

Fotoğraf Rhea’dan 2,8 milyon km öteden çekilmiş. Enceladus ise 2,1 km uzaklıkta. Görüntüyü oluşturan pikseller sırasıyla iki uydu için 16 ve 8 km ölçeğine denk. 2.4 milyon km uzaklıktaki Atlas içinse her piksel 14 km’yi gösteriyor. Yani Atlas bu fotoğrafta sadece iki piksel boyunda. 2006 yılında çekilen aşağıdaki görüntüde Atlas biraz daha yakından görülüyor:

atlas2
kaynak: NASA

Yeni Ufuklar ikinci hedefine yol alıyor

Geçtiğimiz Temmuz ayında Plüton’un yakınından geçerek gezegen ve uyduları hakkında önemli bilgiler edinmemizi sağlayan Yeni Ufuklar sondası yolculuğunu hız kesmeden Kuiper Kuşağı’na doğru sürdürüyor. Burada incelemek için ikinci bir gökcismi seçildi: 2014 MU69. Yeni Ufuklar ikinci hedefi için gerekli manevraları yapmaya başladı.

nh-flyby

2014 MU69 olarak adlandırılan gökcismine yaklaşmak için, tasarlanan dört manevrasından birincisini 22 Ekim’de ikincisini ise 25 ekimde gerçekleştirdi. Bugün için planlanan 3. manevradan sonra son manevra 4 Kasım’da gerçekleştirilecek. Araç, manevraları roketleri vasıtasıyla hızını değiştirmek suretiyle yapıyor.

Bu sayede Yeni Ufuklar 2019 yılında, Plüton’un yörüngesinden 1,6 milyar kilometre uzakta yeralan 2014 MU69 ile yakın geçiş yaparak bize bu Kuiper cismi hakkında bilgi sağlayacak.

Uzmanlar bu cismin Plüton’dan çok farklı olacağını düşünüyorlar. Yeni Ufuklar Plüton’un çapını 2.370 km olduğunu bulmuştu. 2014 MU69 ise aşağı yukarı 48 km çapında.
Kuiper Kuşağı cisimleri Plüton gibi cüce gezegenlerden daha eskiden kalma ve ilkel, bu nedenle 2014 MU69 yakın geçişi bilim  insanlarına biraraya gelerek gezegenleri oluşturan bu yapı taşlarına ışık tutmuş olacak.
kaynak: space.com

Hindistan’ın Mars aracından ilk Mars görüntüsü

mars1

Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu’nun (ISRO) başarıyla Mars yörüngesine yerleşen Mars Yörüngeci Uzayaracı, 7.300 km yükseklikten ilk Mars görüntüsünü çekip Dünya’ya gönderdi. Görüntü’nün çözünürlüğü 376 m.

Alttaki fotoğraf da ben yazıyı yazdıktan hemen sonra geldi. Yükseklik 8.449 km, çözünürlük 439 m.

mars2

Uzay aracının yakaladığı ilk kare ise aylar önce arkasında bıraktığı gezegenimize ait. Yükseklik 67.975 km.

dunya-isro copy

kaynakisro.org

Hindistan da Mars’a ulaştı

Önceki günkü yazının sonunda Hindistan’ın uzay sondasından bahsetmiş ancak ayrıntılara girmemiştim. Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu’nun (ISRO) gezegenlerarası ilk denemesi olan Mars Yörünge Uzayaracı, derin uzaydaki 300 günlük yolculuğunun ardından dün TSİ 05.11’de başarılı biçimde Mars yörüngesine yerleşti.

Böylece Hindistan, Sovyetler Birliği, ABD ve Avrupa Uzay Ajansı’nın ardından Mars yörüngesine uydu yerleştirmeyi başaran 4. aktör oldu. 74 milyon dolara mal olan Mars Yörüngeci Görevi sondası Mangalyaan (Sanskritçe “Mars aracı”) Hindistan’ın Mars’a uzayaracı gönderebilecek kapasiteye sahip olduğunu kanıtlamakla kalmadı, Hindistan Mars yörüngesine ilk denemede başarıyla ulaşan ilk ülke ünvanına da sahip oldu. Mars’ta şu anda çalışır durumda 5 yörüngeci ve iki yüzey aracı var (Opportunity, Curiosity).

Mangalyaan üzerindeki bir kamera ve dört bilimsel araçla gezegenin yüzeyi ve atmosferi üzerinde çalışacak. Atosferde, yaşam işareti olan metan incelenecek. Dünyamızda metanın %90’ı yaşayan organizmalarca üretiliyor (yaşamayanların bedenleriyle beslenerek). Metanın Mars atmosferinde kolayca kaybolduğu düşünüldüğü için, bulunması halinde kısa süre önce üretilmiş olması gerekiyor. Bu da Kızıl Gezegen’de yaşam işareti olabilir.

Mangalyaan oldukça eliptik yörüngeye sahip. 77 saatte turladığı gezegene en yakın olduğunda 365 km yüksekte olacak. En uzak noktadaysa 80.000 km’ye yükselecek. ISRO Mars’taki bilimsel görevin 6 ila 10 ay sürmesini bekliyorlar.

atmosfer uzmanı Mars’a ulaştı

NASA’nın Mars atmosfer uzmanı 10 ayda 222 milyon km yol katettikten sonra kızıl gezegene ulaştı ve başarılı biçimde yörüngeye oturdu. MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN’dan türetilen MAVEN ismi uzman anlamına geliyor) uzayaracı Mars atmosferinin son birkaç milyar yıldaki evrimini inceleyecek ve kızıl atmosfere günümüzde neler olduğunu araştıracak.

Uzayaracı 35 saatte bir gezegenin çevresinde döneceği yörüngeye oturmadan önce yeterince yavaşlayabilmek için 33 dakika boyunca roketlerini ateşledi. Mars ile Dünya arasındaki 12 dakikalık fark sebebiyle bunun Dünya’dan kontrol edilebilmesi veya düzeltme yapılması mümkün değildi bu nedenle manevranın tamamı aracın bilgisayarı tarafından yönetildi.

Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)
Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)

MAVEN ilk aşamada yerleştiği 35 saatlik yörüngeden, bilimsel araştırmaların yapılacağı 4.5 saatlik yörüngeye inecek. Elips biçimindeki bu yörüngenin gezegene en yakın olduğu anda 150 km yükseklikte olacak ve böylece Mars atmosferinin üst kısmını inceleme şansı bulacak. Herşey yolunda giderse MAVEN’ın bir yılda (Dünya) 2.000 kez Mars atmosferinden örnek toplaması bekleniyor.

Peki MAVEN neyi araştıracak?

MAVEN_Mars_once-sonra

MAVEN, Mars birkaç milyar yıl önce daha kalın, sıcak bir atmosfere ve mikrobiyal yaşamı destekleyebilme ihtimaline sahipken nasıl oldu da bugünkü ince ve soğuk atmosferli bir gezegene dönüştü sorusunun cevabını arayacak. Bilim insanları güneş rüzgarlarının Mars’ın üst atmosferindeki hafif atomları gezegenden koparıp uzaya saçtığını düşünüyorlar (bkz: güneş rüzgarları Mars atmosferini kopartıyor). Bugün bu sürecin devam edip etmediğini inceleyecek olan MAVEN’dan gezegenin atmosferindeki gazların ve iyonların uzaya saçılmasıyla ve bunları tutma oranlarını ortaya çıkarması bekleniyor. Yani gezegenin atmosferinin geçmişte geçirdiği evrim ile bugünkü durumu incelenmiş olacak.

MAVEN Mars atmosferinin üst kısımlarını incelemek için tasarlanan ilk uzayaracı ancak  Hint Uzay Araştırmaları Kurumuna ait bir başka sonda Mars’ı incelemek için hemen peşinden geliyor.

kaynak: universetoday.com | space.com