pastırma yazı

Genellikle ekim ayının son haftası ile kasımın ortalarına kadar süren ve mevsim normallerinden daha sıcak havaların hüküm sürdüğü dönem pastırma yazı olarak anılır. Pastırma yazı bazı yıllar birden fazla kez görülebileceği gibi, kimi senelerde ise hiç rastlanmaz.

sun is shining over trees

Aslı ise pastırma ayazıdır. Pastırma üretiminde et ile çemenin kaynaşması kurutma işlemiyle sağlanır ve pastırma yazındaki hava koşulları, gündüzlerin sıcak gecelerin ise yağışsız ve soğuk (ayaz) oluşu, pastırmayı kurutmak için en ideal koşulları sağlıyor.

pastirma

Elbette bu atmosferik olay sadece ülkemizde gerçekleşmiyor ve her ülkede farklı isimlerle adlandırılmakta.
Örneğin Amerika Birleşik Devletlerinde Kızılderili yazı (Indian summer),
Almanca konuşulan ülkelerde yaşlı kadınlar yazı (Altweibersommer),
Avrupa’nın bir kısmında St. Martin yazı,
Bulgaristan’da Çingene yazı,
Rusya’da Kadınlar yazı,
Güney Amerika’da küçük yaz (Veranico) olarak anılıyor.
Ülkemizin güney kıyı bölgelerinde sarı yaz olarak da geçiyor.

mikro meteor

esa-mikrometeor-carpma

Kum tanesinden bile küçük bir meteor ne kadar tehlikeli olabilir ki? O küçücük şey saatte on binlerce kilometre hızla ilerliyorsa canınızı yakması kaçınılmaz. 23 Ağustosta canı yanan ESA’nın bir uydusu (Copernicus Sentinel-1A) oldu. 40 cm’lik güneş panellerinden biri, 1 mm’den küçük bir meteorun hışmına uğrayan uydunun yönlendirmesi bozulunca bir miktar yakıt harcamak zorunda kaldı. Yörüngede sınırlı bir yakıtla yıllar noyunca idare etmesi beklenen bir uydu için pek iyi bir haber sayılmaz. Fakat en azından uydunun durumu genel olarak iyi ve çalışmasını sürdürüyor.

Haftalık Gökyüzü Raporu – 21

En yakın komşuda Dünya büyüklüğünde gezegen keşfedildi

A view of the surface of the planet Proxima b orbiting the red dwarf star Proxima Centauri, the closest star to our Solar System, is seen in an undated artist's impression released by the European Southern Observatory August 24, 2016. ESO/M. Kornmesser/Handout via Reuters THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS - RTX2MW7L

Üstelik gezegen suyun sıvı halde bulunabileceği, dolayısıyla yaşam barındırabilme potansiyeline sahip bölgede. Güneş sistemimize en yakın yıldız sistemi olan, 4,3 ışık yılı uzaklıktaki Afla Centauri grubu bizimki gibi bir değil üç yıldızdan oluşuyor: yaklaşık Güneş boyutlarında çift yıldızlar olan Alfa Centauri A ve B ile küçük ve sönük bir kırmızı cüce olan Proksima Centauri. Bulunan gezegen Proksima Centauri yörüngesinde, 1.3 Dünya kütlesinde, kendi yıldızına 7 milyon km uzaklıkta dolanıyor. Bu uzaklık Düny-Güneş uzaklığının sadece %5 kadar. Porksima Centauri Güneş’e göre oldukça sönük olduğundan (7000 kat daha sönük) gezgen bu mesafede kavrulmadan varlığını sürdürebilmekte.

ESA uydusuna mikro meteor çarptı

Kum tanesinden bile küçük bir meteor ne kadar tehlikeli olabilir ki? O küçücük şey saatte on binlerce kilometre hızla ilerliyorsa canınızı yakması kaçınılmaz. 23 Ağustosta canı yanan ESA’nın bir uydusu (Copernicus Sentinel-1A) oldu. 40 cm’lik güneş panellerinden biri, 1 mm’den küçük bir meteorun hışmına uğrayan uydunun yönlendirmesi bozulunca bir miktar yakıt harcamak zorunda kaldı. Yörüngede sınırlı bir yakıtla yıllar noyunca idare etmesi beklenen bir uydu için pek iyi bir haber sayılmaz. Fakat en azından uydunun durumu genel olarak iyi ve çalışmasını sürdürüyor.

esa-mikrometeor-carpma

OSIRIS-REx fırlatılacak

OSIRIS-REx_Artist’s_conception

NASA 8 Eylül Perşembe günü OSIRIS-REx’i fırlatacak. OSIRIS-REx görevinde amaç Bennu isimli asteroide konup numune toplamak sonra da bu numuneyi Dünya’ya geri getirmek. Oldukça iddialı! JPL’de çalışan Dr. Umut Yıldız Periscope aracılığıyla, OSIRIS-REx görevi hakkında yayın yaptı. Tekrarını bu bağlantıdan izleyebilirsiniz.

Jüpiter’in kutup ışıkları

Juno Jüpiter’in güney kutubundaki kutup ışıklarını gözlemledi. 27 Ağustos 2016’da kaydedilen bu görüntü kzıl ötesi dalgaboyunda (3.3-3.6 mikron) kaydedilmiş.

juno-jupiter-aurora-720p

Erzurum’da büyük astronomi buluşması

20. Ulusal Astronomi Kongresi ile 9. Ulusal Astronomi Öğrenci Kongresi 5 – 9 Eylül 2016 tarihleri arasında, Erzurum Atatürk Üniversitesi’nin evsahipliğinde Nene Hatun Kültür Merkezi’nde düzenlenecek.

astronomi-kongre-2016

Çankaya’nın Işık kirliliği haritası

cankaya-isik-kirliligi

Işık kirliliği bilimsel astronomi gözlemlerine engel teşkil ettiği kadar, sıradan insanlarla yıldızlı gökyüzü arasında duvar oluşturduğu için de bir sorun. Bu soruna karşı dünyada farkındalık yavaş da olsa artmakta. Ülkemizde de bu sorunu dert edinenlerin sayısı artıyor. Ankara’da ışık kirliliği haritası hazırlama projesi başlatılacakmış. Projenin tanıtımı 9 Eylül 2016 Cuma günü ODTÜ Geliştirme Vakfı Ankara Okulları Kültür Merkezinde saat 9:30’da yapılacak. Çankaya ilçesindeki tüm okullardan öğretmenler davetli.

 

Gökyüzü Bülteni

gokyuzu

Türk Astronomi Derneği’nin (TAD) iki aylık olarak çıkarttığı Gökyüzü Bülteni’nin Temmuz-Ağustos 2016 sayısı yayınlandı. Bu sayın kapak konusu evrenin bize ulaşan ‘ilk görüntüsü’, kozmik mikrodalga fon ışınımı. Gökyüzü bu sayıdan itibaren belli sayıda basılacak ve bu kopyalar  astronomi ile ilgili üniversite bölümleri, gözlemevleri ve müzelere gönderilecek.

Bülteni çevrimiçi okumak için: https://issuu.com/tadgokyuzu/docs/gokyuzu_temmuz_agustos_2016_sayi67./3?e=17248178%2F30000297
Bülteni PDF (5MB) olarak indirmek ve tüm eski sayılara erişmek için: http://www.tad.org.tr/e-bulten
Ayrıca bültenin her ay e-posta kutunuza gelmesini istiyorsanız şu adresten ücretsiz abone olabilirsiniz: http://www.astronomi.org/?page_id=399

roket testi

acs_reactivation-1000px

Fotoğrafta 45 kglık sıvı oksijen/sıvı metan yakan bir roket testi görülüyor. Testin yapıldığı NASA’nın Glenn Araştırma Merkezi’nde bulunan İrtifa Yanma Standı’nda (Altitude Combustion Stand- ACS) 1 tona kadar itiş gücüne sahip roket motorları test edilebiliyor.

Roket motorunun boyutuna bağlı olarak ortam basıncı deniz seviyesinden 30 km’ye kadar (daha yukarısında atmsfer basıncı ihmal edilebilir) olan irtifaların benzetimi (simülasyon) yapılabilmekte.

kaynak: NASA |

medya aptal / kadınlar uçuyor…

15 Temmuz’daki darbe girişiminde F-16lardan birini kullanan Kerime Kumaş adlı kadın pilotla ilgili haberlerde, Kumaş’ın “Sabiha Gökçen’den sonra ilk kadın savaş pilotu” olduğuna dair bir bilgi var. Bu haberler gerçeği yansıtmıyor.

Kumaş, 26 Ocak 2010 tarihinde İzmir Çiğli 2. Ana Jet Üs Komutanlığı’nda uçuş eğitimlerini tamamlamış ve teğmen rütbesiyle mezun olmuş. O dönem mezun olan tek kadınmış kendisi.

Şimdi de Milliyet’te 13 Mayıs 2011 tarihinde çıkan şu habere göz atalım:

Bu yıl kuruluşunun 100’ncü yılını kutlayan Türk Hava Kuvvetleri, İstanbul’un Beylikdüzü İlçesi’nde bulunan TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi’nde düzenlenen 10’ncu İDEF 11 Savunma Sanayi Fuarı’na ilk kez bombalarla yüklü F-16 savaş uçağını getirdi. Salı gününden bu yana sergilenen savaş uçağına binlerce vatandaş bindi ve hatıra fotoğrafı çektirdi. Stant da görevli olan Türkiye’nin ilk kadın F16 pilotu Yüzbaşı Berna Şen Özmen, burada gelenlere uçak hakkında bilgiler verdi.

Demek ki Kumaş’ın öncesinde bir başka kadın F-16 pilotu varmış. 26 Kasım 2012’de çıkan başka bir haber ise şöyle:

kadin-pilotlar

Binbaşı Burcu Şahinkaya Türk Hava Kuvvetleri bünyesinde görev yapan en kıdemi F-16 savaş pilotu. Konya’da bulunan ve Türk Hava Kuvvetleri’nin (THK) en gözde filolarından biri olan 132. Hançer Filo’ya bağlı uçuyor. Günümüzde THK’da 5 kadın F-16 pilotu var. Dördü faal olarak uçuyor, biri ise Hava Harp Okulu’nda eğitmenlik yapıyor.

zuleyha-dombay
Haberde adı geçen kadın savaş pilotlarından Züleyha Dombay

Haber Kumaş’ın mezuniyetinden 2 yıl sonrasına ait. Ancak rütbeleri göz önüne alırsak yine Kumaş’tan ve Berna Şen’den daha önce F-16 ile uçan kadınların olduğunu anlıyoruz. Son haberde bahsi geçen Burcu Şahinkaya’nın adını arşivlerde aratınca bir başka haberle karşılaşıyoruz.

Sene 2001, Şahinkaya mezun oluyor:

F-16 pilotu olmak üzere 9 aylık zorlu eğitime katılan Teğmen Burcu Kalpakçı 24 erkek arkadaşının önünde birinci oldu. Kalpakçı diploma ve şildini 4. Ana Jet Üs Komutanlığı’nda düzenlenen törenle MGK Genel Sekreteri Orgeneral Cumhur Asparuk’tan aldı. F-16 Tam Harbe Hazırlık Eğitimi 30. Dönem Birincisi olarak anı kütüğüne uçak maketini çakan Kalpakçı, mezun olan pilotlar adına yaptığı konuşmada, vatan semalarını başarıyla savunacak birer F-16 pilotu olarak kendilerine verilecek her türlü göreve hazır olduklarını söyledi.

sahinkaya

Aynı yılın yazında evlenen Burcu komutan Şahinkaya soyadını almış. Haberden bu magazinsel ayrıntıyı alıyoruz ancak 15 sene öncesinin bu haberinde “ilk” ibaresini göremiyoruz. Yani Şahinkaya’dan önce mezun olan kadın savaş pilotları da var. Mesela 2001 yılında uçağının düşmesi nedeniyle hayatını kaybeden ve Türkiye’nin ilk şehit kadın savaş pilotu olan Ayfer Gök.

ayfer-gok
Ayfer Gök

Görünen o ki kadınlar uçuyor ama medya her gördüğü kadın pilota şaşırıyor ve ilk sanıyor…

Havacılıkla ilgili eski bir tv programı olan Airport’un konuyla ilgili bir bölümü:

farklı gezegenlerde kutup ışıkları

Güneş’ten gelen yüklü parçacıkların Dünya’nın manyetik alanının etkisiyle kutup bölgelerinde atmosferdeki gazlarla etkileşime girmesiyle oluşan kutup ışıkları (aurora) yalnızca Dünya’ya özgü bir durum değil.

jupiter-aurora

NASA/ESA Hubble Uzay Teleskobu bu kez Jüpiter’in kutbundaki aurora etkinliğini gözlemlemiş.  Bu güzel görüntünün kaynağı olan araştırma programının  amacı Jüpiter atmosferinin farklı bileşenlerinin, farklı koşullarda güneş rüzgarlarına nasıl tepki verdiğini ortaya çıkarmak. Kutup ışığının sıradışı rengi Hubble’ın morötesi algılayıcılarının eseri. Yani İnsan gözüyle tam olarak bu şekilde gözükmüyor.

Bu arada NASA’nın 4 Temmuz’da Jüpiter yörüngesine girecek olan Juno adlı uzayaracı da şuan bir güneş rüzgarının içinde. Hubble Jüpiter’in kutup ışıklarının incelerken, Juno’da güneş rüzgarının özelliklerini ölçüyor: bir teleskop ve uzay sondasının kusursuz uyumu.

kaynak: NASA |

Uçaklar uyduların yerini alabilir mi?

Boeing yıllarca havada kalabilecek bir uçağın patentini aldı. Tasarlanan oldukça garip görünümlü bu uçak, enerjisini üstündeki güneş panellerinden alarak, yüksek irtifalarda uçabiliyor.

uydu-ucak

Güneş enerjisi kullanmanın enerji getirisi az. Geleneksel bir uçağı, söz gelimi bir 747’yi yüksek verimli güneş panelleri ile donatsak, ihtiyaç duyduğu enerjinin ancak binde 3’ünü güneşten karşılayabiliriz.

Dolayısıyla enerjisini güneşten alan bu uçağın taşıma kapasitesi oldukça sınırlı. Fakat bu kapasite görüntüleme sistemleri, kameralar ve radarları taşımaya yetiyor. Ayrıca cep telefonu sinyalleri ve tv yayınları için gereken iletişim sistemlerini taşıyabilir. Bir başka senaryo ise meteoroloji verileri elde etmek. Kısaca bir uydu ne yapabiliyorsa, daha ucuz bir maliyetle bunları gerçekleştirmek.

kaynak: futurism.com |

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

gokyuzu

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz. Ayrıca gökbilim konusunda haberler, duyurular, astrofizik araştırmaları ve gökyüzü fotoğraflarıyla dolu dolu bir bülten sizi bekliyor. Bültenin son sayısına aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz:

Bülteni çevrim içi okumak için:http://issuu.com/tadgoky…/docs/gokyuzu_ocak_subat2016_sayi64

Bülteni PDF (4MB) olarak indirmek ve geçmiş sayılarına erişmek için:http://www.tad.org.tr/e-bulten

Bültene ücretsiz abone olmak için: http://www.astronomi.org/?page_id=399

Disco dron

ParrotDisco

CES 2016’da tanıtılan yeni teknoloji zamazingolardan biri Parrot şirketinin yeni model dronu Parrot DISCO. Disco son kullanıcılara yönelik alıştığımız kuadkopter tarzı dronlara hiç benzemiyor. Daha çok askeri amaçlarla kullanılan gelişmiş sistemleri andırıyor. Sahip olduğu farklı, kanat şekilli yapısı ayrodinamik açıdan avantaj kazandırıyor: saatte 100kmlik hıza ulaşabiliyor ve havada 45 dakika kalabiliyor ki bu çok iyi bir değer.

Daha gelişmiş uygulamaları hatırlatıyor demiştim, buna karşın Parrot Disco’nun kolay kullanım vaad ederek ilk “uçmaya hazır” kanat şekilli dron olacağı iddia ediliyor. Pilot yeteneklerine sahip olmanıza gerek olmadığını söylüyorlar fakat yüz kilometre hıza ulaşabilen köpükten üretilmiş bir aracı kullanırken biraz dikkatli olmakta fayda var.

Disco burnunda full HD çözünürlükte bir kameraya sahip ve bu kamera 3 yönde dijital sabitleme özelliğine sahip. Bu daha az sarsılan bir görüntü sağlıyor.

ParrotDisco-kumanda

Kontrol için kablosuz ağ kullanıyor ve çektiği görüntüyü doğrudan kullanıcıya gönderiyor ki bu şekilde kontrolü sağlanıyor. Kullanıcı deneyimi açısından pek çok rakibini ezip geçecekmiş gibi görünüyor. Tabii piyasaya çıktığında fiyat etiketini de görmek lazım!

kaynak: Parrot