23 Nisan

23 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1920 – Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Ankara’da kuruldu. Meclis başkanlığı görevi bir gün sonraki ikinci toplantıda Mustafa Kemal Atatürk’e verildi. Türkiye’nin işgaline karşı Kurtuluş Savaşı’nı örgütleyen Meclis 1923 yılında cumhuriyeti ilan ederek saltanata son vererek modern Türkiye’nin temellerini atan devrimleri gerçekleştirecekti.

1967 – Sovyet uzay programı: kozmonot Albay Vladimir Komarov’u taşıyan Soyuz 1 (Rusça: Союз 1, Union 1) fırlatıldı. Soyuz uzayaracının ilk insanlı uçuşu olan görevde pek çok teknik sorun yaşandı. sonunda bir facia ile sonuçlandı. Paraşüt arızası nedeniyle iniş modülü yere çakıldı ve Komarov hayatını kaybetti. Bu, uzay uçuşu tarihindeki ilk uçuş ölümüydü. [wikipedia]

23 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1792 – İrlandalı astronom ve fizikçi Thomas Romney Robinson doğdu (ö. 1882)
1858 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Max Planck doğdu (ö. 1947). Planck kendi adıyla anılan Planck Yasası’nı keşfetti.  Planck yasası belirli bir sıcaklıkta termal denge durumunda bulunan bir kara cisim ışımasının yaydığı elektromanyetik radyasyonu ifade eder. Yasa 1900 yılında Max Planck bu ismi önerdikten sonra isimlendirilmiştir. Planck yasası modern fiziğin ve kuantum teorisinin öncül bir sonucudur.

Dünya Günü

22 Nisan, 1969 yılında John McConnell’ın yaptığı öneri doğrultusunda, çevre kirliliğine dikkat çekmek amacıyla, 1970 yılından beri Dünya’nın pek çok yerinde Dünya Günü olarak kutlanıyor.

Apollo 17’den görülen Dünya

Çevre kirliliğine dikkat çekmek için 1970’ten beri kutlanmakta olan bu gün aynı zamanda, 1970 yılında doğan modern çevreci hareketin yıldönümü olarak da kabul ediliyor.

Dünya Günü bayrağı

Yukarıda bulunan görüntüde ise McConnell tarafından bu gün için tasarlanan gayrıresmi bayrak var. Ortadaki, Mavi Bilye olarak anılan fotoğraf, NASA’nın Apollo 17 uzayaracında yerden 29.000 km ötede çekildi. Güneş’in uzay aracının arkasında olması ve aracın gezegenden yeterince uzak oluşu sebebiyle Dünya bu kadar net çıkabilmiştir. Buna benzer çekilebilmiş fazla fotoğraf bulunmamakta. Oldukça ünlü olan bu fotoğraf, Dünya’nın kırılganlığını ve uzaydaki yalnızlığını gösteren bir simge omuştur kimilerince.

Kaynaklar: wikipedia.org [mavi bilye] , [earth day]

21 Nisan

21 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1964 – Bir Transit-5bn uydusu fırlatmadan sonra yörüngeye ulaşmayı başaramadı. Uydunun atmosfere girişi sırasında, güç kaynağındaki 0.95 kiloluk radyoaktif plütonyum geniş bir alana saçıldı.

1972 – Apollo 16 ay modülü Orion Ay’a indi. Astronotlar, komutan John Young ve pilot Charles Duke, ay yüzeyinde toplam 20 saat 14 dakika araç dışı aktivite (EVA) gerçekleştirdi. Bu yürüyüşlerden birinde Charlie Duke aile fotoğrafını ay yüzeyine bıraktı. [wiki]

2013 – Anteres roketi ilk defa fırlatıldı. Sovyetler Birliği döneminde kurulan, Ukraynalı Yuzhnoye Tasarım Bürosu ve Orbital Sciences Corporation tarafından geliştirilmeye başlanan roket, 8 tondan daha ağır yükleri alçak dünya yörüngesine taşıyabiliyor. ABD’li Northrop Grumman şirketince satın alınan Anteres, Uluslararası Uzay İstasyonu’na Cygnus kargo kapsüllerini taşımakta.

Antares roketinin 2013 yılındaki ilk fırlatılışı.

21 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1557 – Alman matematikçi ve astronom Petrus Apianus öldü (d. 1495)
1719 – Fransız matematikçi ve astronom Philippe de La Hire öldü (d. 1640)
1774 – Fransız fizikçi, astronom ve matematikçi Jean-Baptiste Biot doğdu (ö. 1862)
1882 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Percy Williams Bridgman doğdu (ö. 1961)
1965 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz-İskoç fizikçi ve akademisyen Edward Victor Appleton öldü (d. 1892)

20 Nisan

20 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1535 – Stockholm üzerinde bir yalancı güneş fenomeni meydana geldi. Yalancı güneş (sundog, parhelia) meteorolojide, gökyüzünde Güneş’in her iki yanında parlak noktaların oluştuğu bir atmosfer optiği olaydır. Stockholm’de görülen bu olay daha sonra ünlü Vädersolstavlan tablosuna ilham verecekti. Tablo ilk olarak olayın hemen sonrasında Urban målare’in (“ressam Urban”) elinden çıktı. Bu tablo daha sonra kayıplara karıştı, buna karşın 1636’da  Jacob Heinrich Elbfas  ilk tablonun tam olduğunan inanılan kopyasını yapacaktı [wiki]

Vädersolstavlan (Urban målareJacob Elbfas)

1967 – NASA’nın insansız uzayaracı Surveyor 3 Ay yüzeyine indi. Fırtınalar Denizi’ne inen uzayaracı üzerinde bir TV kamerası ve yüzeyden örnek toplama sistemine sahipti. Ay gecesinin başlamasından sonra iki gün daha çalıştıktan sonra araçla iletişim 4 Mayıs 1967’de kesildi. Üç yıl sonra Apollo 12 astronotları Surveyor 3’ü ziyaret edecekti.[solarsystem.nasa.gov]

Apollo 12 astronotları tarafından ziyaret edilen Surveyor 3.

1977 – Sukhoi Su-27’nin revize edilmiş versiyonu olan T-10S ilk uçuşunu gerçekleştirdi. ABD’nin geliştirdiği F-15’in teknik özelliklerine Sovyetlerin cevabı olan iyileştirmeler içeriyordu. [via @ron_eisele]

T-10S

1983 – Soyuz-T8’in buluşma anteni, çıkış sırasında fırlatma örtüsü çarpınca koptu. Bu nedenden ötürü mürettebat (Serebrov, Titov ve Strekalov) Salyut 7 uzay istasyonuna yanaşamadı ve uzayda 2 gün geçirdikten sonra dünyaya geri döndü.

Soldan sağa: Alexandre Serebrov, Vladimir Titov ve Gennady Strekalov.

20 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1918 – Nobel ödülü sahibi, İsveçli fizikçi ve akademisyen Kai Siegbahn doğdu (ö. 2007)
1927 – Nobel ödülü sahibi, İsviçreli fizikçi ve akademisyen K. Alex Müller doğdu.
1928 – İngiliz-Amerikan radyo gökbilimci ve matematikçi Gerald Hawkins doğdu (ö. 2003). Hawkins bilgisayar (IBM 7090) kullanarak Güneş ve Ay’ın Stonehenge’in bir tarih öncesi astronomik gözlemevi olduğunu ortaya çıkardı.

Görsel: Declan Deval

19 Nisan

19 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1971 – SSCB önümüzdeki yarım yüzyıl boyunca insan uzay uçuşunda en kalıcı çabayı başlatan, Salyut 1 uzay istasyonunu fırlattı. Salyut 1 yörüngede 175 gün çalıştı. Soyuz 10 uzayaracıyla ilk kenetlenme denemesi başarısız oldu. Daha sonra Soyuz 11 ile mürettebatı giriş yapmayı başardı. Kozmonotlar Salyut içinde uzayda 23 gün geçirdi. Ne yazık ki ekip Dünya’ya dönerken ortaya çıkan bir teknik sorun sebebiyle hayatını kaybetti. [viki]

Sovyetler Birliği 1969 yılında Ay Yarışı’nda ABD’nin öne geçmesinin ardından, daha ucuz ancak daha verimli çalışma olanağı sağlayan uzay istasyonu inşaasına yöneldi. [russianspaceweb]

Salyut uzay istasyonu ve ona kenetlenmek üzere olan Soyuz uzayaracını

1982 – NASA, Sally Ride ve Guion Bluford’un uzay mekiği mürettebatına atandığını duyurdu. 18 Haziran 1983’te Ride, uzaydaki ilk Amerikalı kadın oldu. Aynı yılın 30 Ağustos’unda Bluford, uzaydaki ilk Afrikalı-Amerikalı oldu.

19 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1831 – Alman gökbilimci ve matematikçi Johann Gottlieb Friedrich von Bohnenberger öldü (d. 1765)
1883 – Avusturyalı-Amerikalı matematikçi ve fizikçi Richard von Mises doğdu (ö. 1953)
1906 – Nobel ödülü sahibi, Fransız fizikçi ve akademisyen Pierre Curie öldü (d. 1859)
1912 – Nobel ödülü sahibi, Amerikalı Nükleer kimyacı Glenn T. Seaborg doğdu (ö. 1999). Seaborg, transuranik olarak adlandırılan elementlerden dokuzunu uranyum ve başka elementleri çekirdeklerle bombardıman ederek üretmeyi başardı.
1964 – Amerikalı astorfizikçi, gökbilimci ve akademisyen Kim Weaver doğdu.