20 Kasım

20 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1998Uluslararası Uzay İstasyonu’nun ilk modülü olan Zarya Baykonur Kozmodromu’ndan fırlatıldı. Rus yapımı 19.323 kg ağırlıktaki Zarya modülünün fırlatılması uzay istasyonunun doğum günü sayılıyor. Aralık ayında fırlatılan ABD yapımı Unity modülü ile Zarya, uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilecekti.

Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

2022 – Türkiye’de geliştirilen ilk insansız savaş uçağı olan Kızılelma, otonom taksi ve koşu testini başarıyla tamamladı. Baykar şirketi tarafından geliştirilen İHA, testleri bir insan operatörün komutu olmadan kendi gerçekleştirdi.

20 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1602 – Alman fizikçi ve politikacı Otto von Guericke doğdu (ö. 1686)
1715 – Fransız gökbilimci Pierre Charles Le Monnier doğdu (ö. 1799)
1873 – Amerikalı fizikçi William Coblentz doğdu (ö. 1962)
1882 – Amerikalı doktor ve astronom Henry Draper öldü (d. 1837)
1889 – Amerikalı gökbilimci ve kozmolog Edwin Hubble doğdu (ö. 1953)
1894 – Gürcistan doğumlu Alman mühendis ve fizikçi Johann Nikuradse doğdu (ö. 1979)
1934 – Hollandalı matematikçi, fizikçi ve astronom Willem de Sitter öldü (d. 1872)
1938 – Amerikalı fizikçi Edwin Hall öldü (d. 1855)
1945 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz kimyager ve fizikçi Francis William Aston öldü (d. 1877)
1968 – Amerikalı astronot James Dutton doğdu

30 Ekim

30 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1961 – Sovyetler Birliği, insanlık tarihinin en büyük termonükleer bombasını patlattı. Çar Bombası (Tsar Bomba) olarak anılan AN602, 50 Megaton TNT’ye eşdeğer güçteydi. Bir Tu-95V uçağından paraşütle atılan nükleer bomba yerden 4 km irtifada patlatıldı. (bkz: mantar bulutu)

1985 – Uzay mekiği Challenger, dokuzuncu ve son başarılı görevi olan STS-61-A için fırlatıldı.

STS-61-A mürettebatı

2006 – Cassini uzayaracı Satürn’ün atmosferini alçaktan görüntüledi.

Satürn atmosferinin yakından görünüşü.
NASA / JPL-Caltech / SSI / Jason Major

30 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1626 – Danimarkalı astronom ve matematikçi Willebrord Snell öldü (d. 1580)
1632 – İngiliz fizikçi, matematikçi ve Aziz Paul Katedrali’ni tasarlayan mimar Christopher Wren doğdu (ö. 1723)
1909 – Hint-Fransız fizikçi ve akademisyen Homi J. Bhabha doğdu (ö. 1966)
1941 – Nobel ödüllü, Alman fizikçi ve akademisyen Theodor W. Hänsch doğdu
1946 – Amerikalı donanma albayı, pilot ve astronot Robert L. Gibson doğdu
1975 – Nobel ödüllü, Alman fizikçi ve akademisyen Gustav Ludwig Hertz öldü (d. 1887)

29 Ekim

29 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1959 – Antonov An-24 ilk kez uçtu. Antonov Tasarım Bürosu tarafından 1957’de Sovyetler Birliği’nde geliştirilmeye başlayan An-24, kısa ve orta menzilde, zor koşullarda hizmet vermek üzere tasarlandı. Güç-ağırlık oranı muadili uçakların çoğundan daha yüksekti ve daha dayanıklı motorları daha minimal ekipman ihtiyacı gerektiriyordu. Başarılı bir model olduğu için taşımacılık dışında sonradan farklı görevler için modifiye edildi. SSCB’de 1978 yılına kadar üretilen An-24, Çin’de Xian Y-7 olarak üretilmeye devam ediyor.

1969 – Bugünkü internetin atası olan ARPANET üzerinden ilk kez bilgisayar-bilgisayar bağlantısı kuruldu.

1991 – NASA’nın Galileo uzayaracı Jüpiter’e doğru yolculuğuna devam ederken, 951 Gaspra asteroidine yakın geçiş yaparak bir asteroidi ziyaret eden ilk uzay sondası oldu. 951 Gaspra 18 km genişliğinde, oldukça küçük bir gökcismi.

951 Gaspra asteroidi.
NASA / JPL-Caltech / SSI / Galileo Imaging Team / Jason Major

1998 – Uzay mekiği Discovery STS-95 görevi için fırlatıdı. Bu görevde:

77 yaşındaki John Glenn uzaya çıkan en yaşlı insan ünvanını aldı. John Glenn NASA’nın Mercury Projesi astronotlarından biriydi. Uzaya çıkan beşinci insan, yörüngeye çıkan ilk Amerikan astronotu olmuştu.

STS-95 mürettebatı. John Glenn ortada.

ESA astronotu Pedro Duque uzaya çıkan ilk İspanyol oldu.

Pedro Duque

29 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1690 – İngiliz matematikçi ve astronom Martin Folkes doğdu (ö. 1754)
1808 – İtalyan astronom ve meteorolog Caterina Scarpellini doğdu (ö. 1873)
1997 – Yunan-Amerikan astronom ve astrofizikçi Andreas Gerasimos Michalitsianos öldü (d. 1947)
2012 – İngiliz-Amerikan astronom ve akademisyen Wallace L. W. Sargent öldü (d. 1935)
1856 – Fransız fizikçi ve akademisyen Jacques Curie doğdu (ö. 1941)
1880 – Rus fizikçi ve akademisyen Abram Ioffe doğdu (ö. 1960)
1960 – İtalyan fizikçi ve akademisyen Fabiola Gianotti doğdu
1970 – Estonyalı fizikçi ve akademisyen Kaido Reivelt doğdu
1783 – Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Jean le Rond d’Alembert öldü (d. 1717)
2004 – Türk fizikçi ve akademisyen Ordal Demokan öldü (d. 1946)

28 Ekim

28 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

Martin XB-51

1949 – Amerikalılarca geliştirilen Martin XB-51‘in prototipi ilk uçuşunu gerçekleştirdi. Üç jet motorlu bu uçak yer taaruz görevleri için tasarlanmıştı. Havada kalış süresi düşük olduğundan ihaleyi rakibi English Electric Canberra kazandı ve Martin XB-51 seri üretime geçemedi. Martin şirketi Canberraların lisanslı versiyonu olan Martin B-57 Canberraları üretecekti.

1971 – Birleşik Krallık, uzaya kendi ürettiği uyduyu kendi imkanlarıyla gönderebilen altıncı ülke oldu. İngilizler kendi Black Arrow roketlerini kullanıp Prospero 1 adlı uyduyu yörüngeye çıkartmayı başardı. Uzay ortamının iletişim uydularına etkilerini araştırmayı amaçlayan uydu 1973 yılına kadar çalışmayı sürdürdü. Araştırma faaliyeti sona erdikten sonra uyduyla 25 sene boyunca yılda bir temas kurulmaya devam etti. İlk Britanya uydusu Ariel 1, bir Amerikan roketiyle 1962 Nisanında uzaya çıkmıştı.

Prospero 1’i yörüngeye taşıyan Black Arrow roketi.

2009 – NASA’nın Ares I-X roketi başarıyla fırlatıldı. Kısa ömürlü Constellation programında fırlatılan tek roket bu oldu.

2014 – NASA’nın Cygnus CRS Orb-3 ikmal görevini taşıyan Antares roketi kalkış sırasında patladı. Cygnus Uluslararası Uzay İstasyonu için gerekli malzemeleri taşıyordu.

antares-rocket-explosion-launch-pad
NASA, Antares kargo roketinin patlamasıyla ilgili fotoğrafları flickr hesabından paylaştı.

28 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1718 – Hırvat rahip, matematikçi, astronom ve kaşif Ignacije Szentmartony doğdu (ö. 1793)
1880 – Belaruslu-Estonyalı astrofizikçi ve astronom Wilhelm Anderson doğdu (ö. 1940). Anderson’un en bilinen çalışması beyaz cücelerin kütle limitine dair olanıdır. Edmund Stoner’ın önceki çalışmasını genişletmişti. Çalışma daha sonra tekar Stoner tarafından geliştirildi. Beyaz cüce kütle sınırı Subrahmanyan Chandrasekhar tarafından daha da geliştirildi ve şu anda Chandrasekhar sınırı olarak tanımlanıyor.

Wilhelm Anderson ca. 1930

1845 – Polonyalı fizikçi, kimyacı Zygmunt Florenty Wróblewski doğdu (ö. 1888)

25 Ekim Güneş Tutulması

25 Ekim 2022, salı günü bir güneş tutulması gerçekleşecek. Tutulma ülkemizden parçalı biçimde, saat 12:00-15:30 arasında görülebilecek. Bu tutulma, 2027 yılına kadar ülkemizde görülebilecek son parçalı güneş tutulması olacak.

Parçalı tutulma, Ay’ın Güneş’in bir bölümünü örtmesi ile gerçekleşiyor. Herhangi bir Güneş gözlemi sırasında doğrudan bakmamak gerekiyor. Aksi halde gözünüz zarar görebilir.

Tutulmayı canlı olarak izlemek isterseniz TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nden yapılacak yayını takip edebilirsiniz:

//www.youtube.com/c/TÜBİTAKUlusalGözlemevi