24 Ekim

24 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1851 – William Lassell Uranüs’ün aylarından Umbriel ve Ariel’i keşfetti.

Ariel adı Alexander Pope’un The Rape of the Lock (Bukleye Tecavüz) şiirinde ve Shakespeare’in The Tempest eserinde geçen bir periden geliyor. Ortalama çapı 1157 km olan Ariel, Uranüs’ün bilinen 27 uydusundan büyüklük bakımından dördüncüsü. İçteki kayaç çekirdeğinin buzdan manto ile sarıldığı düşünülüyor. 1986’da Voyager 2 tarafındna görüntülenen uydunun yüzeyi derin yarıklar ve kanyonlardan oluşuyor.

Umbriel de adını Alexander Pope’un aynı şiirindeki karanlık melankoli perisi olan bir başka karakterden alıyor. 1169.4 km çapındaki Umbriel, Uranüs’ün en fazla kratere sahip ikinci uydusu (birinci Oberon). Yüzeyini kimisi 210 km çapına erişen kraterler kaplıyor. Umbriel’ de Voyager 2 tarafından fotoğraflandı.

1946 – V-2 No. 13 roketine yerleştirilen bir fotoğraf makinası ile Dünya’nın uzaydan ilk fotoğrafı çekildi. Nazi Almanyası’nda geliştirilen V2 roketleri II. Dünya Savaşı’nın sonunda Amerikalıların eline geçmişti. Amerikalılar roket teknolojisini anlamak için yaptıkları testlerde, roketin üzerine bilimsel araçlar ekledi. Bunlar arasında her saniye bir kare resim çeken 35 mm bir kamera da yer alıyordu.

Dünya’nın uzaydan çekilen ilk fotoğrafı.
Telif: WHITE SANDS MISSILE RANGE / APPLIED PHYSICS LABORATORY

1957 – ABD Hava Kuvvetleri X-20 Dyna-Soar insanlı uzay programını başlattı.

1960 – Sovyetler Birliği Baykonur’da bir balistik füze fırlatma rampasında patladı. 100’den fazla insan öldü.

1963 – Baykonur Kozmodromu’ndaki R-9 Desna füzesinden oksijen sızıntısı sebebiyle başlayan yangında yedi kişi öldü.

1970 – Sovyet otonom Zond 8 uzayaracı Ay’ın arkasından döndü. Ay’ın arka yüzünden 1,110 km uzaklıktan dolanan Zond 8, bu yolculuk sırasında siyah-beyaz ve renkli fotoğraflar çektikten sonra 27 Ekim’de Hint Okyanusu’na indi.

1998 – Asteroid kuşağını keşfetmek ve yeni uzayaracı teknolojilerini test etmeyi amaçlayan Deep Space 1 fırlatıldı.

2003 – Concorde son ticari uçuşunu yaptı.

2007 – Çin Ay Keşif Programı’nın ilk uydusu olan Chang’e 1 fırlatıldı. Ay yörüngesine 5 Kasım’da girecek uydunun görevi 1 Mart 2009’da sonlandırılacak ve Chang’e 1 Ay’a düşürülecekti.

2014 – Çin Ulusal Uzay İdaresi deneysel Ay görevi, Chang’e 5-T1’i fırlattı. Uzayaracı Ay’ın arkasından dolaşıp Dünya’ya dönecekti.

24 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1601 – Danimarkalı astronom ve simyager Tycho Brahe öldü (d. 1546)
1655 – Fransız rahip, astronom ve matematikçi Pierre Gassendi öldü (d. 1592)
1804 – Alman fizikçi ve akademisyen Wilhelm Eduard Weber doğdu (ö. 1891)
1934 – Amerikan fizikçi ve yazar John G. Cramer doğdu.
1932 – Nobel ödülü sahibi, Fransız fizikçi ve akademisyen Pierre-Gilles de Gennes doğdu (ö. 2007)
1966 – Çinli savaş pilotu ve astronot Jing Haipeng doğdu. Shenzhou 7, Shenzhou 9 ve Shenzhou 11 görevlerinde olmak üzere üç defa uzaya çıkan tek Çinli oldu.

Jing Haipeng

23 Ekim

23 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1911 – Bir savaşta ilk kez uçak kullanıldı: bize karşı. Trablusgarp Savaşı’nda bir İtalyan uçağı keşif görevi gerçekleştirdi. Yüzbaşı Carlo Piazza tarafından gerçekleştirilen bu keşif görevinden bir hafta sonra İtalyanlar bu kez ilk hava saldırısını gerçekleştirecekti.

1944 – Nakajima G8N Renzan’ın ‘Rita’ isimli prototipi ilk uçuşunu yaptı. Japonya’da geliştirilen dört motorlu uzun menzilli bombardıman uçağının prototiplerinden biri savaş sonrasında ABD tarafından alınıp test edildikten sonra parçalandı.

Nakajima G8N Renzan’ın ABD tarafından el konulan prototipi.

2007 – Uzay mekiği Discovery STS-120 görevi için fırlatıldı. Bu, Uluslararası Uzay İstasyonun’a yapılan 23. mekik seferi oldu. Discovery, istasyonun ABD bölümünü Avrupa ve Japon laboratuvar modüllerine bağlayan, Harmony adlı İtalyan yapımı çok portlu modülü taşıdı. Harmony diğer modüller için elektrik güç ve veri bağlantısı sağlıyor. Ayrıca dört astronot için uyku kabini içeriyor.

Discovery’nin kargo bölümünden çıkmayı bekleyen Harmony modülü. Arkaplanda Dünya ve uydumuz Ay gözüküyor.

23 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1581 – Alman matematikçi ve astronom Michael Neander öldü (d. 1529)
1774 – Fransız astronom Michel Benoist öldü (d. 1715)
1822 – Alman astronom Gustav Spörer doğdu (ö. 1895)
1894 – Amerikan astronom ve akademisyen Emma Vyssotsky doğdu (ö. 1975)
1873 – Amerikan fizikçi ve mühendis William D. Coolidge doğdu (ö. 1975)
1905 – Nobel ödülü sahibi, İsviçreli fizikçi ve akademisyen Felix Bloch doğdu (ö. 1983)
1908 – Nobel ödülü sahibi, Rus fizikçi ve akademisyen Ilya Frank doğdu (ö. 1990)
1944 – Nobel ödülü sahibi, İngiliz-İskoç fizikçi ve akademisyen Charles Glover Barkla öldü (d. 1877)
1980 – NASA astronotu ve fizikçi Ronald Erwin McNair doğdu (ö. 1984). McNair, Challenger faciasında hayatını kaybetti.

Ronald Erwin McNair

2014 – İtalyan fizikçi ve akademisyen Tullio Regge öldü (d. 1931)

22 Ekim

22 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1963 – BAC One-Eleven prototip uçağı test uçuşu sırasında düştü. Mürettebatın tamamı hayatını kaybetti.

1968 – Apollo 7’nin mürettebatı komuta modülüyle Atlas okyanusuna indi. Apollo 7 görevi ilk insanlı Apollo görevidir. Mürettebat Dünya yörüngesinde daha sonraki görevde ayrılıp tekrar kenetlenmesi denenmeden önce Komuta Modülü ile Servis Modülü’nün performansını test etti. Ayrıca uzaydan ilk kez canlı yayın denemesi yapıldı.

Okyanusta yüzen komuta modülünün üzerinde, mürettebatı almak üzere bir helikopter uçuyor.

1975 – Sovyetler Birliği’nde geliştirilen insansız uzay sondası Venera 9, Venüs yüzeyine indi ve yüzey fotoğrafını göndermeyi başardı. Bu sayede başka bir gezegenden fotoğraf gönderen ilk uzayaracı oldu. Bir uydu bir de yüzey sondasından oluşan görevde yüzey aracı Venüs cehenneminde kısa süre dayanabildi. Uyduyla iletişim ise 22 Mart 1976’ya kadar sürdü.

1992LAGEOS-2 uydusu, STS-52 mekik görevinde yörüngeye yerleştirildi. LAGEOS-2, tıpkı 1976’da fırlatılan kardeşi gibi pasif bir uydu. Herhangi bir hareketli parça, elektronik ekipmana ve gerek duyulmadığı için enerji kaynağına sahip değil. LAGEOS’un üzerinde yalnızca aynalar var. Bu özel aynalar, Dünya’dan gönderilen lazer ışınlarını geri yansıtmaya yarıyor. Uydunun konumu net şekilde bilindiği için, lazer ışınının geri dönüş süresi hesaplanarak Dünya’daki ölçüm noktalarının konumları çok hassas şekilde ölçülebiliyor. Uydu milyonlarca yıl yörüngede kalabileceği için, kıtaların hareketinini tespit için iyi bir ölçüm aleti olarak kullanılabilecek.

21 Ekim

21 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler.

1879 – Thomas Edison, akkor ampul tasarımı için patent başvurusunda bulundu. Bu buluş sayesinde geceleri aydınlatmak çok daha kolay hale geldi ve alışılmış bir şey oldu. Diğer taraftan ışık kirliliği sebebiyle artık pek çok insan gökyüzünde Samanyolu’nu tanımıyor.

1983 – Metre, ışığın saniyenin 1 / 299,792,458’i içinde boşlukta kat ettiği mesafe olarak tanımlandı. (bkz: ışık yılı)

2001 – ESA astronotu Claudie Haigneré uzaya çıkan ilk Fransız ve Avrupalı kadın oldu. Haigneré, 10 günlük Andromède görevi kapsamında, Soyuz TM-33 ile Uluslararası Uzay İstasyonuna çıktı.

2003 – Cüce gezegen Eris’in keşfini sağlayan fotoğraf çekildi. Bu fotoğraf Palomar Gözlemevi’nde bulunan 1.2 metrelik Samuel Oschin Schmit teleskobuyla yapılan rutin gözlemleri ,çin çekilmişti. Görüntülerin incelenmesi ve yeni gökcisminin tanımlanması ise 5 Ocak 2005’te gerçekleşecekti. Eris en büyük kütleye sahip ikinci cüce gezegen.

Eris.

2021 – Güney Kore’de geliştirilen Nuri roketi ilk kez fırlatıldı. G. Kore’nin yerli imkanlarla geliştirdiği ilk roketi başarılı şekilde fırlatıldı ancak test uydusu yörüngeye yerleştirilemedi.

Fırlatma rampasından yükselen bir roket. Altından alevler püskürtüyor, arka planda ise göğe yükselen duman var.
Nuri’nin fırlatma anı.

21 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1872 – Fransız fizikçi, matematikçi ve astronom Jacques Babinet öldü (d. 1794)
1921 – Danimarkalı astronom ve akademisen Ingrid van Houten-Groeneveld doğdu (ö. 2015)
1957 – Nobel ödüllü, Alman fizikçi ve akademisyen Wolfgang Ketterle doğdu.
1958 – Nobel ödüllü, Rus-İngiliz fizikçi ve akademisyen Andre Geim doğdu.
1950 – Amerikan fizikçi ve astronot Ronald McNair doğdu (ö. 1986)

20 Ekim

20 Ekim günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler.

1956 – Amerikalıların çok ünlü UH-1 helikopterinin prototipi olan XH-40 ilk kez havlandı. Prototipin başarısı UH-1H Iroquois’in (veya “Huey”) üretime başlamasını sağladı. UH-1 Vietnam Savaşı’nın sembollerinden biri haline gelmişti.

UH-1. National Air and Space Museum

1960 – Modern balonculuğun babası kabul edilen Paul Edward Yost, bir sıcak hava balonu ile ilk serbest uçuşunu yaptı. Bu balonda sepet yerine pilotun oturduğu koltuk benzeri bir yapı vardı. Buna karşın kullandığı propan ısıtma sistemi günümüz sıcak hava balonlarının temelini oluşturan bir sistem.

cappadocia4u.com

1995 – Uzay mekiği Columbia STS-73 görevi için fırlatıldı. Mekik mürettebatı uzayda 16 gün geçirdi.

1995 – Thomas Reiter uzay yürüyüşü yapan ilk ESA astronotu (ve ilk Alman vatandaşı) oldu. Reiter, Mir uzay istasyonundaki EuroMir’95 görevi dahilinde, Rus kozmonot Sergei Avdeyev ile birlikte 5 saat 11 dakika boyunca uzayda kaldı.

Thomas Reiter uzay elbisesi içinde.

2017 – Randy Bresnik ve Joseph M. Acaba Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki görevleri sırasında uzay yürüyüşü yaptılar.

2018 – ESA’nın il Merkür görevi BepiColombo bir Ariane 5 roketi ile fırlatılarak 7 yıl sürecek yolculuğuna başladı. ESA’nın öncülüğündeki proje Japon uzay ajansı JAXA’nın ortaklığında yürütülüyor. Görev iki uzayaracından oluşmakta: Merkür Manyetosferik Uydusu ve Merkür Gezegen Uydusu. Uzayaraçları 2025 sonunda Merkür’e ulaştığında 350° C’yi aşan sıcaklıklara dayanması gerekecek.

2020 – OSIRIS-REx uzayaracı Bennu asteroidinden Dünya’ya getirmek üzere örnek topladı. Bennu ve OSIRIS-REx için detaylı bir yazıyı buradan okuyabilirsiniz.

20 Ekim günü doğanlar ve ölenler:

1632 – İngiliz fizikçi, matematikçi, mimar Christopher Wren doğdu (ö. 1723). San Paul Katedrali’ni tasarlayan kişi olarak üne sahip.
1891 – Nobel ödülü sahini, İngiliz fizikçi ve akademisyen James Chadwick doğdu (ö. 1974).
1944 – Sri Lankalı fizikçi ve filozof Nalin de Silva doğdu.
1963 – Kanadalı mühendis ve astronot Julie Payette doğdu.
1972 – Amerikalı astronom ve akademisyen Harlow Shapley öldü (d. 1885).
1984 – Nobel ödülü sahibi İngiliz-Amerikan fizikçi ve matematikçi Paul Dirac öldü (d. 1902).