26 Eylül

26 Eylül günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık olayları:

1981: Vietnamlı kozmonot adayı Bùi Thanh Liêm öldü. Vietnam Halkın Hava Kuvvetleri mensubu bir pilot olan Liêm, Vietnam Savaşı’nda pek çok defa uçtu. 1978 yılında Gagarin Askeri Hava Akademisi’nden mezun olan Vietnamlı pilot Interkosmos ile bağlantılı olarak Soyuz-37 görevinde Phạm Tuân’ın yedeği olarak seçilmişti. 1981 yılında bir Mig-21 ile uçarken yaşadığı kazada hayatını kaybetti.

2005: Cassini uzayaracı Satürn’ün uydusu Hyperion’u gözlemledi.

2006: Mars Keşif Gezgini Opportunity, Victoria kraterinin ağzına ulaştı. Fotoğrafta gezgin robotun hedefine ulaşmak için yol alırken ardında bıraktığı izler gözüküyor.

2008: İsviçreli pilot ve mucit olan Yves Rossy, jet motorlu kanatlarla İngiliz Kanalı’nı geçen ilk insan oldu. Tek motorlu Pilatus Porter model bir uçaktan, 2500 metre irtifadan atladıktan sonra saatte maksimum 190 km hıza eriştiği uçuşu 13 dakika sürdü. Rossy, 35 kilometre kanatlarıyla yol aldıktan sonra paraşütle yere indi.

25 Eylül

1644 – Danimarkalı astronom ve enstrüman ustası Ole Rømer doğdu (ö. 1710). Rømer ışık hızını ölçen ilk kişi olarak tanınıyor. Jüpiter’in uydusu Io’nun tutulmalarını inceleyen astronom, tutulmaların öngörülen zamandan 10 dakika kadar daha geç gerçekleştiğini saptayınca, bu farkın ışığın sınırlı bir hızla hareketinin sebep olacağını öngörüp bu hızı hesapladı.

Jüpiter üzerinde gördüğümüz ‘Io tutulması’.

1777 – İsviçreli matematikçi, fizikçi ve astronom olan Johann Heinrich Lambert öldü (d. 1728)

1973 – ABD’nin ilk uzay istasyonu olan Skylab’ın (uzay laboratuvarı) ikinci insanlı görevini yürüten astronotlar 59 gün sonra Dünya’ya döndüler. Jack Lousma, Owen Garriott ve Alan Bean kendilerini taşıyan Apollo kapsülü ile Pasifik okyanusuna indi. Ay’a insanlı görevler sonrasında Apollo teknolojisi Skylab programında kullanıldı.

Skylab

1992 – NASA’nın Mars Observer isimli robotik uzay sondası fırlatıldı. Uzayaracının amacı Mars yüzeyini, atmosferini, iklim ve manyetik alan özelliklerini incelemekti. Ne yazık ki Mars yolundaki sondayla iletişim 21 Ağustos 1993 günü, yörüngeye oturtma işlemi öncesinde koptu.

24 Eylül

John Young

1930: Amerikalı astronot John Young doğdu. Young 1972 yılında Apollo 16 görevinin komutanı olarak Ay yüzeyine ayak basan dokuzuncu insan oldu. NASA’da 42 yıl aktif biçimde çalışan John Young kariyerini en uzun süre sürdüren astronot da olarak biliniyor.

1964 NASA İnsanlı Yörünge Teleskobu için fizibilite çalışması yürüttüğünü duyurdu. Otomatik olarak kontrol edilen, astronotlar tarafından servis ve tamir için ziyaret edilen teleskop konsepti yıllar sonra Hubble uzay teleskobu ile gerçek oldu.

1970: Sovyetler Birliği’nin geliştirdiği Luna 16 uzayaracının Ay toprağı örneğini taşıyan kapsülü Dünya’ya geri döndü. Böylece Dünya dışı bir cisimden tamamen otomatik olarak toprak örneği alıp Dünya’ya getiren ilk uzay görevi oldu.

Luna 16

1975’de ESA’nın ESTRACK ağı kuruldu. İlk 15 metre çaplı istasyon İspanya, Villafranca del Castillo’da inşaa edildi.

1977’de Uzay mekiği Enterprise test amaçlı Serbest Uçuş 3 görevini gerçekleştirdi. Yaklaşma ve İniş Test Programı, mekiğin aerodinamik yapısının incelendiği önemli fakat mekik tarihinin gözden kaçan bir serisidir.

Hangi teleskop: yeni başlayanlar için teleskop önerisi

Astronomiyle ilgileniyorsanız bir yerden sonra teleskop edinme isteği de kendini gösteriyor ve kafalarda hangi teleskop sorusu ortaya çıkıyor. Öncelikle bilmeniz gereken teleskop almak için acele etmeniz gerekmediği. İlk olarak teleskoplar hakkında yeterli bilgiye sahip olup kendi koşullarınıza uygun bir model seçmek daha sağlıklı bir karar olacaktır.

Genelde astronomiye dürbün ile başlanması önerilir. Teleskopla başlamaktan daha ucuz bir alternatif. Üstelik kullanması daha kolay. Teleskop kuramadığınız yerde rahatlıkla gözlem yapabilirsiniz. Dürbünlerin büyütme gücü düşük olduğu için gökyüzünde daha geniş bir alan gösterirler. Bu sebeple derin uzay cisimleri dediğimiz bulutsu ve yıldız kümelerini çok güzel gösterirler. Fakat düşük büyütme gücü dürbünleri Ay ve gezegen gözleminde dezavantajlı duruma geçirir. Derin uzay cisimleri için ışık kirliliğinden uzaklaşmak gerekiyor. Teleskoplar şehir içinden hiç olmazsa Ay ve gezegen gözlemlerine devam edebilirsiniz.

Gördüğünüz gibi, her şey koşullara bağlı olduğundan bir şey almadan önce iyi araştırma yapmak lazım. Ben burada 1500 lira bütçe dahilinde ilk teleskop olarak tercih edilebilecek, önerdiğim modelleri listeliyorum. Modeller arasındaki fiyat farklarını karşılaştırma kolaylığı olsun diye tek bir kaynaktan aldım. Siz alırken fiyatları başka mağazalardan da karşılaştırın.

yeni başlayanlar için teleskop önerileri

50mm çaplı

Bunlar para vermeye değer en ucuz teleskoplar ama kapasite bakımından son derece sınırdalar. Eğer bütçe sıkıntısı yoksa daha üst modelleri tercih etmek yerinde bir karar olacaktır. Bu modellerden daha ucuzlarını optik kalitesi bakımından tatmin edici sonuçlar veremeyecek oyuncaklar olarak değerlendirmek lazım.

Meade Infinity™ 50 Alt/Az
721₺ astroshop.com.tr ithalat için 2-3 hafta beklemeniz gerekiyor.

Celestron PowerSeeker 50AZ
757₺ garantisite.com

60mm çaplı

Meade Infinity™ 60AZ Alt/Az

Normalde teleskoplar ters görüntü oluşturur. Bu modelde düzeltici var, kara gözlemi için de uygun.
Celestron’da da benzer bir ürün var ama bunun büyütme oranı bana daha kullanışlı geldi.

1051astroshop.com.tr ithalat için 2-3 hafta beklemeniz gerekiyor.

Piyasada Meade teleskoplar adeta tükenmiş durumda ve almak için 2-3 haftalık ithalat süresini beklemeniz gerekiyor. Bu yöntem depo masrafını azalttığı için fiyatı normalden biraz daha aşağıda kalıyor. TL’nin değer kaybetmesiyle artan fiyatlar için nispeten iyi bir şey. Fakat beklemeden bir teleskop edinmek isterseniz şu alternatife de bakabilirsiniz:

Celestron PowerSeeker 60AZ

Ürünle beraber 4mm ve 20mm göz mercekleri geliyor. Bir de bunlara ek olarak barlow lens var fakat bunu 4mm ile kullanmak muhtemelen hayal kırıklığı yaratacaktır. Yine de x35, x70 ve x175 büyütme seçenekleri elde edeceğiniz bu teleskop sizi tatmin edecektir.

1199₺ amazon.com.tr veya 1104₺ garantisite.com üzerinden edinebilirsiniz.

Konus Space 7

Konus Space 7 diğer teleskoplara göre daha pahalı durumda. Bunun başlıca sebebi ekvatoryal kundağa sahip olması. Daha gelişmiş bu kundak gökcisimlerini daha rahat takip edebilmenizi sağlıyor. Buna karşın kurulumu ve kullanması birazcık daha zor. Ancak bir sonraki teleskobunuz daha gelişmiş olacağından alıştırma için iyi bir seçenek sayılabilir.

1460₺ sportcity.com.tr

70mm çaplı

Meade Infinity 70 – 70/700Mm

60mm yerine 70mm objektifli bir teleskop tercih etmek size %36 daha fazla ışık sağlar. Bu da daha keskin görüntüler demek.
1540₺ astroshop.com.tr ithalat için 2-3 hafta beklemeniz gerekiyor.

Meade Starpro AZ 70/700

Meade StarPro başlangıç için güzel, kolay taşıyıp kurabileceğiniz bir teleskop. Bu teleskobun diğer artısı, teknik adıyla yükseklik/güney açısı (altitude/azimuth), daha basit ifadeyle yukarı-aşağı ve sağ-sol yönlerinde ince ayar yapabileceğiniz dişli kollarının bulunması. Gökcisimleri Dünya’nın hareketiyle gök küresi üzerinde yer değiştirdiği için, zaman zaman görüş açısından çıkan cisim için teleskobu yeniden hizalamak gerekiyor. Bu kundak modeli bu sebeple oldukça işe yarıyor.

İki kat büyütme sağlayan barlow mercek ve 26mm, 9mm ve 6,3mm göz mercekleri ile beraber gelen teleskop bir de cep telefonu adaptörüne sahip. Bu sayede afokal yöntemle görüntü almak mümkün.

Gökyüzündeki hedefi yakalamak için red dot (kırmızı nokta) bulucuya da sahip.

2271₺ Listeye ilk koyduğumda fiyatı 1600-2000 arasında değişiyordu 🙁 Piyasada aynı modelin ayrıca 80 ve 90 mm çaplı alternatifleri var; elbette onların fiyatları daha yüksek.

Daha yüksek fiyatlı olanlar optik bakımdan genel olarak iyidir diyebiliriz. Kimisi burdakilerle aynı mercek boyutlarına sahip olsa da daha gelişmiş ekvatoryal kundaklara sahip oldukları için daha yüksek fiyat etiketine sahip.

Ekvatoryal kundak tipinin kurulumu daha fazla uğraştırıyor ancak gözlenen bir cisimi yakaladıktan sonra takip edebilmek bu kundak tipinde daha kolay.

ilk yayın: 20 Ocak 2020

Arnaldo Tamayo Méndez: uzaya çıkan ilk Afrika kökenli Kübalı

Arnaldo Tamayo Méndez, 18 Eylül 1980 günü Baykonur Kozmodromu’ndan bir Soyuz roketi ile dakikalar içinde uzaya ulaştığında, tarihe uzaya çıkan ilk Siyah, ilk (ve tek) Kübalı kozmonot, ilk Latin Amerikalı ve Batı Yarımküreden ABD dışında uzaya çıkan ilk insan olarak geçti.

Méndez, Sovyet kozmonotu Yuri Romanenko ile beraber Soyuz 38 roketiyle Dünya’dan ayrılarak dakikalar içinde alçak Dünya yörüngesine erişti. İkili küçük bir uzay istasyonu olan Salyut-6’ya kenetlenmek için iki günü daha da küçük bir uzayaracı olan Soyuz kapsülü içinde geçirdi. Salyut-6’da ise yaklaşık bir hafta boyunca görev yaptılar.

Arnaldo Tamayo Méndez uzay görevi sırasında iki düzine kadar bilimsel deney gerçekleştirdi. Uzaya çıkan iki kişiden birini etkileyen, “uzay rahatsızlığı” denilen uzaya adaptasyon sendromunun araştırılmasına dair deneyler için günde 4 saat boyunca ayak tabanına basınç uygulayan bir ayakkabıyı denedi. Uzay rahatsızlığı için günümüzde astronotlar ilaç kullanmakta.

Oldukça yoksul bir aileden gelen Méndez çocukluğuda çok çeşitli işlerde çalışıp ailesinin geçimine yardımcı olurken bir taraftan da Batista rejimine karşı siyasi faaliyetlere katılıyordu. Küba Devrimi gerçekleştikten sonra hava kuvvetlerine katılacaktı. 1978 yılında Sovyetler Birliği’nin sosyalist ülkelerle ortak uzay projeleri düzenlediği Interkosmos (Rusça: ИнтерКосмос) programına seçildi. Bundan sonraki iki yıl boyunca yaklaşık ekip arkadaşı Romanenko ile beraber 1,500 saatlik eğitim gerçekleştirdi.

Soyuz 38 görevi Interkosmos programı kapsamında SSCB ve Küba tarafından ortaklaşa gerçekleştirdi.

NASA ilk siyah astronotunu 1983 yılında gönderdi.

kaynak: wikipedia.org | businessinsider.com |