21 Kasım

21 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1783 – İnsanlı bir sıcak hava balonu ilk kez yere bağlı olmadan uçuş yaptı. Uçuş Paris’te Jean-François Pilâtre de Rozier and François Laurent d’Arlandes tarafından gerçekleştirildi. İkili Paris’in merkezinden havalandıktan sonra 25 dakika seyrederek 8.85km yol aldı ve şehrin dışına iniş yaptı. Uçuşa şahit olanlardan Benjamin Franklin olayı şu şekilde anlatır:
“En görkemli şekilde yükseldiğini gözlemledik. Yükseklik 250 fit (76 m) civarına ulaştığında, cesur gezginler, seyircileri selamlamak için şapkalarını indirdiler. Belirli bir korku ve hayranlık karışımını hissetmekten kendimizi alamadık.” [kaynak]

1877 – Thomas Edison icat ettiği fonografı duyurdu. Fonograf ses kaydı yapıp bunu tekrar çalabilen bir makinadır. Sonraki yıllarda yapılan geliştirmelerle Gramophone ismiyle bugün bildiğimiz pikapa evrilecekti. Pikaplar zamanla yerini daha modern teknolojilere bıraksa da hifi severler tarafından daha kaliteli ses sunması sebebiyle tercih edilmeye devam ediyor.

1905 – Albert Einstein’ın kütle-enerji denkliği formülünü (E = mc²) ifade ettiği “Cismin ataleti içerdiği enerji miktarına bağlı mıdır?” adlı makalesi, Annalen der Physik dergisinde yayımlandı. E = mc² formülündeki
E: Cismin sahip olduğu enerjiyi (Joule cinsinden)
m: cismin kütlesini (kg)
c²: ışık hızının boşluktaki hızının (metre/saniye) karesini ifade eder.

21 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1652 – doktor ve astronom Jan Brożek Polonyalı matematikçi öldü (d. 1585)
1676 – Danimarkalı gökbilimci Ole Rømer doğdu. Rømer ışık hızının ilk nicel ölçümlerini sundu.
1811 – Polonyalı politikacı, fizikçi ve devrimci Ludwik Gorzkowski doğdu (ö. 1857)
1931 – Gürcü kimyager ve fizikçi Revaz Dogonadze doğdu (ö. 1985)
1933 – Amerikalı albay, pilot ve astronot Henry Hartsfield doğdu (ö. 2014)
1970 – Nobel Ödülü sahibi, Hintli fizikçi ve akademisyen C. V. Raman öldü (d. 1888)
1994 – Hollandalı-Amerikalı gökbilimci ve akademisyen Willem Jacob Luyten öldü (d. 1899)
1996 – Nobel Ödülü sahibi, Pakistanlı-İngiliz fizikçi ve akademisyen Muhammed Abdüsselam öldü (d. 1926)
2009 – Rus mühendis ve astronot Konstantin Feoktistov öldü (d. 1926)
2013 – Amerikalı gökbilimci ve yazar Dimitri Mihalas öldü (d. 1939)

20 Kasım

20 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1998Uluslararası Uzay İstasyonu’nun ilk modülü olan Zarya Baykonur Kozmodromu’ndan fırlatıldı. Rus yapımı 19.323 kg ağırlıktaki Zarya modülünün fırlatılması uzay istasyonunun doğum günü sayılıyor. Aralık ayında fırlatılan ABD yapımı Unity modülü ile Zarya, uzay mekiği Endeavour astronotları tarafından robot kol yardımıyla birleştirilecekti.

Uzay istasyonuna giren ilk astronotlar tarafından 29 Mayıs 1999’da çekilen bu görüntüde, Rusların Zarya (güneş panelli) ve ABD’nin Unity modüllerinden ibaret olan istasyon inşaa sürecinin daha başında.

20 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1602 – Alman fizikçi ve politikacı Otto von Guericke doğdu (ö. 1686)
1715 – Fransız gökbilimci Pierre Charles Le Monnier doğdu (ö. 1799)
1873 – Amerikalı fizikçi William Coblentz doğdu (ö. 1962)
1882 – Amerikalı doktor ve astronom Henry Draper öldü (d. 1837)
1889 – Amerikalı gökbilimci ve kozmolog Edwin Hubble doğdu (ö. 1953)
1894 – Gürcistan doğumlu Alman mühendis ve fizikçi Johann Nikuradse doğdu (ö. 1979)
1934 – Hollandalı matematikçi, fizikçi ve astronom Willem de Sitter öldü (d. 1872)
1938 – Amerikalı fizikçi Edwin Hall öldü (d. 1855)
1945 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz kimyager ve fizikçi Francis William Aston öldü (d. 1877)
1968 – Amerikalı astronot James Dutton doğdu

19 Kasım

19 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1881 – Ukrayna, Odessa’nın güneybatısındaki Grossliebenthal köyü yakınlarında bir göktaşı düştü (meteorit). Son derece parlak bir ateş topu olarak görülen meteor, yere çarptıktan sonra ardında birkaç araştırmacının inceleyebileceği kadar kalıntı bırakmıştı.

1969 – Apollo programı: Apollo 12 astronotları Pete Conrad ve Alan Bean Ay’ın Oceanus Procellarum (Fırtınalar Okyanusu) bölgesine iniş yaptı. Böylece ikili Ay’da yürüyen üçüncü ve dördüncü insanlar oldu.

Alan Bean

1991 – Çin ilk Shenzhou uzayaracı olan Shenzhou 1’i fırlattı. Shenzhou kapsülü genel hatlarıyla Soyuz uzayaraçlarına benzeyen, yörüngeye insan taşımaya yarayan uzayaraçlarıdır. Serinin ilk uzayaracı olan ve test amacı taşıyan Shenzhou 1, insansız bir görevdi. Uzayaracı yaşam destek modülü, kenetlenme modülü gibi orijinal tasarımda olan ancak kullanılmayacak parçalara sahip değildi.

19 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1700 – Fransız rahip ve fizikçi Jean-Antoine Nollet doğdu (ö. 1770)
1711 – Rus fizikçi, kimyager, astronom ve coğrafyacı Mikhail Lomonosov doğdu (ö. 1765)
1822 – Alman matematikçi ve fizikçi Johann Georg Tralles öldü (d. 1763)
1845 – Hintli-İngiliz gökbilimci ve yazar Agnes Giberne doğdu (ö. 1939)
1898 – Alman-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Arthur R. von Hippel doğdu (ö. 2003)
1932 – Amerikalı gökbilimci Eleanor F. Helin doğdu (ö. 2009)
1834 – Alman fizikçi ve akademisyen Georg Hermann Quincke doğdu (ö. 1924)
1956 – Amerikalı albay, pilot ve astronot Eileen Collins doğdu

18 Kasım

18 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1965 – Roket motorlu, açılı kanatlı bir araştırma uçağı olan Bell X-2 “Starbuster”, motorlarını çalıştırıldığı ilk uçuşunu yaptı. Daha önce bağlandığı B-50’den bırakılıp süzülerek iniş yapmıştı. Yarbay Pete Everest’in pilot olduğu görevde roket motorlarının çalıştırılmasıyla süpersonik hıza erişen uçak, Mach 2.87 (3050 km/h) hıza erişerek rekor kırdı.

2009 – Atlantis uzay mekiği (STS-129) Uluslararası Uzay İstasyonu’na kenetlendi. Mekik yük bölmesinde uzaya iki büyük ExPRESS Lojistik Taşıyıcısı taşıdı. Bunlar içerlerinde iki yedek jiroskop, iki nitrojen tankı tertibatı, iki pompa modülü, bir amonyak tankı tertibatı, istasyonun robotik kolu için yedek bir mandallama uç efektörü, Mobil Taşıyıcı için yedek bir arka göbek sistemi ve yüksek basınçlı gaz tankı içeriyordu.

2013 – NASA’nın MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN) uzay sondası Mars’a gitmek üzere fırlatıldı. MAVEN, Mars’ın üst atmosferi ile iyonosferini ve güneş rüzgarının bu atmosferin bileşenlerini nasıl kopardığını araştırmak için NASA tarafından geliştirildi.

2017James Webb Uzay Teleskobu kriyojenik test odası Chamber A’den çıkarıldı.

18 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1787 – Fransız fizikçi ve fotoğrafçı, dagerreyotipin geliştiricisi Louis Daguerre doğdu (ö. 1851)
1839 – Alman fizikçi ve eğitimci August Kundt doğdu (ö. 1894)
1897 – Nobel Ödülü sahibi, İngiliz fizikçi ve akademisyen Patrick Blackett doğdu (ö. 1974)
1923 – Amerikalı amiral, pilot, ilk Amerikan astronotu, Ay’da yürüyen en yaşlı kişi ünvanına sahip olan Alan Shepard doğdu (ö. 1998). Merkür Projesi (Project Mercury) ile 1971 yılında ilk kez uzaya çıkan Shepard, Apollo 14 görevine de komutan olarak katıldı.

1941 – Nobel Ödülü sahibi, Alman kimyager ve fizikçi Walther Nernst öldü (d. 1864)
1944 – Amerikalı gökbilimci, arkeoastronom, yazar, Griffith Gözlemevi Direktörü Edwin C.Krupp doğdu
1962 – Nobel Ödülü sahibi, Danimarkalı futbolcu, fizikçi ve akademisyen Niels Bohr öldü (d. 1885)
2004 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen Robert Bacher öldü (d. 1905)

16 Kasım

16 Kasım günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1959 – Joseph Kittinger ilk yüksek irtifa atlayışını yaptı. Kittinger atlayışını, Excelsior balonuyla çıktığı 23.28 km (76,400 fit) yükseklikten yaptı. Boynuna sarılan paraşüt neredeyse bir felakete yol açacaktı. Neyse ki acil durum paraşütü hayatını kurtardı.

1965 – Sovyetler Birliği Venera 3 uzay sondasını Venüs’e göndermek üzere bir Molniya M roketi ile fırlattı. Sonda 1 Mart 1966’da bir başka gezegenin atmosferine ulaşan ilk uzayaracı oldu ancak gezegene erişemeden bağlantı kopmuştu. Başka bir gezegenden veri iletmeyi başarmak, ardılı olan Venera 4’e kalacaktı.

Venera 3

1973 – NASA’nın Skylab istasyonuna üç kişilik Skylab 4 mürettebatı gönderildi. Ekip Florida’daki Cape Canaveral uzay merkezinden fırlattıldı. Astronotlar 84 gün süren görev kapsamında medikal ve diğer alanlarda bilimsel deneyler yaptı, Güneş’i, Dünya kaynaklarını ve Kohoutek kuyrukluyıldızını gözlemledi.

Skylab 4

1974 – Arecibo mesajı Puerto Rico’daki Arecibo radyo teleskobundan yayınlandı. Mesaj olası zeki yaşam formlarının çözebileceği, insanlık ve Dünya hakkında temel bilgiler taşıyan bir sinyaldi ve Messier 13 (M13) küresel yıldız kümesine gönderildi. Hedeflenen yıldız kümesi 22,200–25,000 ışık yılı uzaklıkta bulunduğu için, eğer sinyali alan birileri varsa ve temasa geçmek isterlerse, yaklaşık 50 bin yıl sonra cevap alabilirdik. Alabilirdik diyorum, çünkü mesaj sinyalleri, geçen süre içersinde yer değiştirecek olan M13’ü ıskalayacak.

1982 – Uzay mekiği Columbia Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’ne iniş yaparak STS-5 görevini bitirdi. Mekik mürettebatı yörüngeye iki tane iletişim uydusu çıkarmıştı.

16 Kasım günü doğanlar ve ölenler:

1717 – Fransız matematikçi, fizikçi ve filozof Jean le Rond d’Alembert doğdu (ö. 1793)
1841 – Fransız fizikçi ve akademisyen Jules Violle doğdu (ö. 1923)
1922 – Amerikalı bilgisayar bilimcisi, fizikçi ve mühendis Gene Amdahl doğdu (ö. 2015)
1922 – Polonyalı-Alman fizikçi ve akademisyen Max Abraham öldü (d. 1875)
1974 – Alman fizikçi ve mühendis Walther Meissner öldü (d. 1882)
2019 – İskoç gökbilimci John Campbell Brown öldü (d. 1947)