13 Ocak

İlk radyo yayınının reklamı

13 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1910 – Kamuya yönelik ilk radyo yayını New York City’de yapıldı. Metropolitan Opera House’da, De Forest Radio Laboratuvarı tarafından yapılan bu yayında Enrico Caruso ve diğer Metropolitan Opera yıldızları yer aldı. Günün mikrofon teknolojisi sebebiyle yayın pek başarılı olamasa da Dünya çapında radyo yayınının başlangıcı oldu.
O gün pek az noktadan dinlenebilen bu yayın bugün, 111 ışık yılı uzakta, çevresinde dönen ötegezegenlerden biri yaşanabilir bölgedeki bir süper Dünya olan, Aslan takımyıldızındaki K2-18 yıldızına ulaştı. Kim bilir…

1993 –Uzay mekiği Endeavour STS-54 görevi için fırlatıldı.

Endeavour’ın taşıdığı TDRS-F uydusu yörüngeye bırakılıyor.

13 Ocak günü doğanlar ve ölenler:


1845 – Fransız gökbilimci ve akademisyen Félix Tisserand doğdu (ö. 1896)
1864 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Wilhelm Wien doğdu (ö. 1928)
1906 – Rus fizikçi ve akademisyen Alexander Stepanovich Popov öldü (d. 1859)
1924 – Alman fizikçi ve akademisyen Georg Hermann Quincke öldü (d. 1834)
1934 – Fransız fizikçi ve kimyager Paul Ulrich Villard öldü (d. 1860)

1946 – Türk fizikçi ve akademisyen Ordal Demokan doğdu (ö. 2004). 1970 yılında Yardımcı Doçent Doktor olarak ODTÜ Fizik Bölümünde çalışmaya başlayan Demokan, 1972 yılında Plazma Fiziği Laboratuvarı’nı kurarak ODTÜ’nün bu alandaki çalışmalarını başlattı. 1976 yılında Doçentlik ünvanını kazandı. 1978-1979 yılları arasına TAEK’nda (Türkiye Atom Enerjisi Kurumu) Plazma ve Lazer Bölümü Başkanlığı görevini yürüttü. 1979-1981 yılları arasına Jülich Araştırma Merkezi’nin Plazma Fiziği Enstitüsünde misafir profesörlük yaptı. Burda TEXTOR Tokamak Deneyi üzerinde çalıştı. Türkiye’de yeni kurulan Gazi Üniversitesi’nde çalışmaya başladı. 1983 yılında bu üniversitenin Elektrik ve Elektronik Bölümü Başkanlığı görevini yürüten Demokan, 1984 yılında ODTÜ Fizik Bölümü’ne geri dönen Demokan, 1984-1985 yıllarında Fizik Bölümü Başkan Yardımcılığı görevini sürdürdü. 1988 yılında Profesörlük titrini kazandı. [ek kaynak: kimkimdir]
29 Ekim 2004 günü aşırı hız yapan, ehliyetsiz bir sürücünün sebep olduğu kazada hayatını kaybetti.

via: fizikciler.info.tr

1949 – Hintli komutan, pilot ve astronot Rakesh Sharma doğdu.
1960 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve kimyager Eric Betzig.

12 Ocak

12 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1866 – Kraliyet Havacılık Topluluğu (The Royal Aeronautical Society) Londra’da kuruldu.

1986 – Uzay mekiği Columbia, STS-61-C görevi için fırlatıldı. Bu uçuşta Amerikan Kongre üyesi Bill Nelson görev yükü uzmanı olarak uzaya çıkarak, astronotluk yapan ikinci meclis üyesi oldu. STS-61-C Challenger faciasından önceki son uzay mekiği uçuşuydu. Columbia 18 Ocak’ta yere indikten sadece on gün sonra Challenger faciası gerçekleşecekti.

1997 – Uzay mekiği Atlantis, STS-81 görevi için, Rus uzay istasyonu Mir ile kenetlenmek üzere fırlatıldı. Mir’de astronot John E. Blaha ile yer değiştiren Jerry M. Linenger, uzay istasyonunda dört ay geçirecekti.

Atlantis’ten görülen Mir.

2005Deep Impact (Derin Darbe) Cape Canaveral’dan Delta II roketi ile fırlatıldı. Deep Impact‘in öncelikli görevi, bir kuyrukluyıldızın yüzeyinin altını araştırmaktı. Uzayaracı, daha önce hiç görülmemiş malzemeleri ortaya çıkarmak ve bir kuyrukluyıldızın iç bileşimi ve yapısı hakkında ipuçları sağlamak için Tempel 1’e özel bir çarpma aracı yolladı. Deep Impact, Tempel 1’i bilim namına vurduktan sonra başka bir kuyrukluyıldızın daha yakınından geçti ve Eylül 2013’te görev sonlandırılana kadar yaklaşık 500,000 fotoğraf yolladı.

Deep Impact’in sanatçı gözünden tasviri.
Deep Impact tarafından vurulan Tempel 1 kuyrukluyıldızı.

12 Ocak günü doğanlar ve ölenler:

1903 – Sovyet fizikçi ve akademisyen Igor Kurchatov doğdu (ö. 1960)
1907 – Sovyet roket mühendisi ve uzayaracı tasarımcısı Sergei Korolev doğdu (ö. 1966). Korolev, Uzay Yarışı’nda Sovyetler Birliği’nin önemli atılımlarının birçoğuna imzasını attı: Sonradan Soyuz, Vostok fırlatma araçlarının temelini oluşturan R-7 Semyorka roketini tasarladı; ilk uydu olarak Sputnik 1’in, uzaya ilk canlı olarak Laika’nın ve ilk insan Yuri Gagarin’in gönderilmesinde önemli bir rol oynadı. Her ne kadar tamamlanmasa da SSCB’nin Ay’a insanlı yolculuk çalışmalarının da başında bulundu.

Sergei Pavloviç Korolev

1994 – Estonyalı fizikçi ve filozof Gustav Naan öldü (d. 1919)
2003 – İngiliz fizikçi ve casus Alan Nunn May öldü (d. 1911)

11 Ocak

11 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1787 – William Herschel Uranüs’ün Titania ve Oberon iki uydusunu keşfetti. Titania 1578 km çapıyla Uranüs’ün en büyük, güneş sisteminin ise sekizinci en büyük uydusudur. Uranüs’ün etrafında 436000 km uzaklıkta dolanmakta. Karbondioksit, nitrojen ve metandan oluşan ince bir atmosfere sahip. Oberon ortalama 760 km çapında ve gezegenin ikinci büyük uydusu. Dış yüzeyinde çok sayıda çarpma krateri olan Oberon’un yörüngesinin yarı büyük ekseni 583,520 km. İki uydu da ismini William Shakespeare’in Bir Yaz Gecesi Rüyası isimli oyununda geçen karakterlerden alıyor. Titania, perilerin kraliçesi; Oberon ise perilerin kralı.

Yakından sadece 1986 yılında, Voyager 2 uzay sondası tarafından görüntülenmişlerdir:

11 Ocak günü doğanlar ve ölenler:

1926 – Sovyet albay, pilot ve astronot Lev Dyomin doğdu (ö. 1998)
1988 – Nobel Ödülü sahibi, Polonyalı-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Isidor Isaac Rabi öldü (d. 1898)
1991 – Nobel Ödülü sahibi, Amerikalı fizikçi ve akademisyen Carl David Anderson öldü (d. 1905)
2012 – İranlı fizikçi ve akademisyen Mustafa Ahmedi-Ruşan öldü (d. 1980)
2012 – İngiliz astrofizikçi, astronom ve akademisyen Steven Rawlings öldü (d. 1961)

9 Ocak

9 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1793 – Kuzey Amerika’daki ilk balon uçuşu Jean-Pierre Blanchard tarafından gerçekleştirildi. Blanchard Pennsylvania eyaletindeki Philadelphia şehrinden havalanıp, New Jersey eyaletinde Deptford’a indi.

ABD’den havalanan ilk balon.

1992 – İlk ötegezegenlerin keşfi, Aleksander Wolszczan ve Dale Frail isimli astronomlar tarafından duyuruldu. Wolszczan ve Frail, kendi etrafında çok hızlı dönen ve yoğun kütleli atarca (pulsar) denilen bir gökcisminin yörüngesinde dolaşan iki gezegen keşfettiler. PSR B1257+12 olarak adlandırılan atarca, Dünya’dan 2,300 ışık yılı uzaklıkta, Başak Takımyıldızı içersinde bulunuyor. Ötegezegenlerin varlığı, Porto Riko’daki (2020 yılında yıkılan) Arecibo Gözlemevi’nde yapılan gözlemler sonucu açığa çıktı. Bir anakol yıldızın yörüngesinde bulunan ilk ötegezegen olan Pegasi 50b’nin keşfi ise 6 Ekim 1995 tarihinde yayınlanacaktı.

Pulsar yörüngesindeki gezegenlerin tasviri.

2011 – ESA’nın Mars Express uzayaracı, Mars’ın uydularından Phobos’a yakın geçiş yaptı ve 100 km mesafeden çektiği görüntüleri Dünya’ya yolladı. Mars’ın iki uydusundan gezegene daha yakın olan Phobos kardeşi Deimos’a göre daha büyük olmasına karşın yine de 22 km çapıyla Güneş Sistemi’ndeki en küçük uydulardan biridir.

Phobos

2016 – Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Rosetta uzayaracı 67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızının çekirdeğini 78.8 km öteden görüntüledi. Rosetta’dan ayrılan iniş aracı Philae 2014 yılında kuyrukluyıldıza inerek bir ilki gerçekleştirmişti.

67P/Churyumov–Gerasimenko kuyrukluyıldızı.

9 Ocak günü doğanlar ve ölenler:

1848 – Alman-İngiliz astronom Caroline Herschel öldü (d. 1750)
1864 – Rus matematikçi ve fizikçi Vladimir Steklov doğdu (ö. 1926)

8 Ocak

8 Ocak günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1973 – Sovyet Ay görevi Luna 21 fırlatıldı. Görevin birincil hedefleri, Ay yüzeyinin görüntülerini toplamak, Ay’dan astronomik gözlemlerin uygulanabilirliğini belirlemek için ortam ışığı seviyelerini incelemek, Dünya’dan lazer mesafe ölçüm deneyleri yapmak, Güneş X-ışınlarını gözlemlemek, yerel manyetik alanları ölçmek ve Ay yüzey malzemesinin mekanik özellikleri üzerine çalışmaktı. SSCB’nin ikinci Ay gezgin robotu olan Lunokhod 2 de Luna 21 ile Ay yüzeyine başarıyla indi ve görevi boyunca Ay’da 42 km yol aldı.

8 Ocak günü doğanlar ve ölenler:

1587 – Alman gökbilimci ve akademisyen Johannes Fabricius doğdu (ö. 1616)
1891 – Nobel Ödülü sahibi, Alman fizikçi ve akademisyen Walther Bothe doğdu (ö. 1957)
1642 – İtalyan fizikçi, matematikçi, astronom ve filozof Galileo Galilei öldü (d. 1564)
1942 – İngiliz fizikçi ve yazar Stephen Hawking doğdu (ö. 2018) Henüz 21 yaşındayken ALS teşhisi konan ve 2-3 yıl ömür biçilen Hawking, hastalığının getirdiği zorluklara rağmen, 76 yaşına kadar fizik alanında önemli başarılara imza attı. Roger Penrose ile birlikte 1970’de evrenin bir tekillik ile başlaması gerektiğini kanıtladılar; 1971’de kara deliklerin yüzölçümü teoremini ispatladı (Hawking yüzölçümü teoremi); olay ufkunun kenarında oluşan çiftlerden negatif kütleye sahip olan parçacığın kara deliğe düşüp, pozitif yüklü olanın ışıma yoluyla uzaya yayılacağını keşfetti (Hawking radyasyonu).

1984 senesinde, çok satanlar arasında sağlam bir yer eden kitabı, Zamanın Kısa Tarihi‘ni (A Brief History of Time) yazan Hawking’in bunun dışında, evrenin ve bizim insanlığın varlığına dair temel soruları konu alan pek çok popüler bilim kitabı var.
1952 – Amerikalı gökbilimci ve astrofizikçi Antonia Maury öldü (d. 1866)
1980 – Amerikalı fizikçi ve akademisyen John Mauchly öldü (d. 1907)