Victoria Krateri’ndeki gezgin

Mars’ta, bilim insanlarının doğal kaynaklı olmadığına inandığı, alışılmamış bir leke keşfedildi. Lekenin mobil olduğu görünüyor ve bu leke şimdiki hipoteze göre akıllı bir uzaylı türünün tasarımı bir robot.

Gerçekte, leke NASA’nın şu an Mars’ta dolaşmakta olan robotik gezgini: Opportunity.

Marslı gezginin yörüngeden görünebilirliği geçenlerde NASA’nın Mars Keşif Yörüngecisi’nde ( Mars Reconnaissance Orbiter – MRO ) Mars Yüksek Çözünürlüklü Görüntüleme Bilimi Deneyi ( High Resolution Imaging Science Experiment ) ile kanıtlandı.

Yeni uzay aracı 2006 Mart’ında Mars etrafında yörüngeye girmeyi başarmıştı. Geçen hafta, MROVictoria Krateri bölgesini ve bölgeye henüz ulaşmış olan gezgin Opportunity’yi görüntüledi.

Mars üzerinde gezinen Opportunity ve bıraktığı izler.

Üste görülen mükemmel derecede yüksek çözünürlükteki görüntüde, bir metre boyutundaki nesneler seçilebiliyor, ve bunlara yürüyen gezgin de dahil. Böylesi görüntüler bilim insanlarına, Opportunity’nin büyük kratere girmesi için güvenli yolları daha iyi belirlemelerinde yardımcı olabilir. Sol üst köşeye iliştirilmiş görüntüde Victoria Kraterinin tamamı görünüyor.

Resimde: Rover tracks: gezgin izleri; Duck Bay: Ördek Koyu; Camera mast shadow: Kamera direğinin gölgesi; Cape Verde: Verde Burnu

Kaynak : apod.nasa.gov

ilk yayınlanma tarihi: 10 Ekim 2006, 20:39

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali 2019

Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali bu yıl 26-27-28 Temmuz tarihlerinde gerçekleştirilecek.

Kozmik Anafor platformunun 4. kez  düzenlediği Olimpos Gökyüzü ve Bilim Festivali için kayıtlar 10 Haziran pazartesi saat 12’de açılacak. Kontenjan 300 kişiyle sınırlı olduğundan katılmayı planlayanların kayıt için ellerini çabuk tutması iyi olur.

Bütün etkinlikler, kahvaltı ve akşam yemeği dahil, kişi başı 3 günlük etkinlik sürecinde ödenecek toplam ücret çadır alanı için 350, bungalovlar içinse 595 lira olarak belirlenmiş.

Şenlikle ilgili detaylı bilgi sitesinden edinilebilir.

kaynak: https://ogbf.kozmikanafor.com/

Yenişarbademli Gökyüzü Gözlem Şenliği 2019

Türkiye’nin en karanlık gözlem şenliği olan Yenişarbademli Gökyüzü Gözlem Şenliği bu yıl 25-26-27-28 Temmuz günlerinde 3. kez Isparta’nın Yenişarbademli isimli güzel ilçesi sınırlarında bulunan Melikler Yaylası’nda gerçekleşecek. Prof. Dr. Ethem Derman hocanın öncülüğünde gerçekleşecek şenliğin Başvuru detayları henüz açıklanmadı. Gelişmeleri Ethem hocanın sayfasından takip edebilirsiniz.

Boşuna en karanlık demiyorum. İlk şenlik sırasında yapılan ölçüme göre Melikler Yaylası’nda tam anlamıyla zifiri karanlığı yaşayabiliyorsunuz. Başka yerler de bu kadar karanlık olabilir ama bundan daha karanlık olamaz. Dolayısıyla Türkiye’de gözlem şenliği yapılan en karanlık yer Yenişarbademli. Eğer giderseniz burada Samanyolu’nu her zamankinden daha detaylı biçimde görebileceğinizi söyleyebilirim.

Dedegül Dağı’nın üzerinde Samanyolu.
Can Rıfat Turcan

Tabii elbette çıplak gözle gözlemin sınırları var. Eğer teleskop götüremiyorsanız hiç olmazsa bir dürbün temin etmenizi öneririm. Dürbün geniş açılı görüş kabiliyetiyle size mükemmel bir deneyim sunacaktır.

İlk şenliğe katılma şansım olsa da ikinci şenliğe gidememiştim. Herhangi bir aksilik olmazsa AstroTürk de yeni teleskobuyla Yenişarbademli Gökyüzü Gözlem Şenliği’nde olacak. Beklerim 🙂

Yenişarbademli Gözlem Şenliği

Geçtiğimiz yıl Yenişarbademli’de gerçekleştirilen gözlem şenliği bu sene de tekrarlanacak. Bu yılki şenlik tarihi 25-26-27-28 Temmuz 2019 olarak belirlendi.

Şenliğin yapılacağı yer yerleşimlere uzak bir mevki olduğundan ışık kirliliğinden etkilenmiyor: Gökyüzü gerçekten muhteşem. Bu yaz bir gözlem şenliğine katılmayı Yenişarbademli’yi kesinlikle tavsiye ederim. Ben de yeni yaptığım teleskobumla beraber gitmeyi planlıyorum zaten.

Dedegül Dağı’nın üzerinde Samanyolu.
Can Rıfat Turcan

En karanlık

Isparta’nın Yenişarbademli ilçesi deniz seviyesinden 1150 m yükseklikte bulunuyor. Etkinliğin olacağı Melikler Yaylası’ndaki ‘Cennet’ adı verilen şenlik alanı ise 1700 m yükseklikte. Geçen yıl karanlık ölçümü yapılmıştı. Sonuca göre Yenişarbademli ölçüm yapılan en karanlık yer. Yenişarbademli’de olacakları gerçek bir şölen bekliyor anlayacağınız.

Gözlem Tavsiyeleri

Karanlığı koruyun: Şenlik alanının karanlık olması gözlem için avantaj; bu sebeple ışıkla kirletilmemesi gerekiyor. Bunun için kırmızı ışıkla aydınlatan bir fener edinmeniz yerinde olur. Normal bir neferi kırmızı jelatinle kapatmanız da yeterli. Yine de ışığı çok güçlü olmamalı. Bir de yeşil lazer kullanılmaması gerekiyor. Gökyüzünde yeşil izler bırakan lazer gökcisimlerini fotoğraflayan arkadaşların işlerini bozuyor.

Melikler Yaylası’nın karanlık gökyüzünü çıplak gözle izlemek de zevkli ama gözlem şenliklerde illa ki gözlem aracı da olur. Teleskobunu getirecek olanlar için bir tavsiye gerekmiyor elbette. Eğer teleskobunuz yoksa şenliktekiler gözlem araçlarını, eğer fotoğraf çekmiyorlarsa, seve seve paylaşıyorlar. Yeni teleskop almayı planlayanlar şenliğe kadar sabredip burada deneyimli kullanıcılardan öneriler alabilirler.

Şenliğe gelmeden alınmasını tavsiye edebileceğim gözlem aracı ise kesinlikle dürbün. Ben şenliğe geçen yıl bir dürbün alarak gitmiştim. Kullanması kolay, her yere taşıyabiliyorsunuz. Teleskop sırasında beklerken bile bir şeyleri izlemeniz mümkün oluyor 🙂

Katılım ve şenlik şartları

Gözlem şenliğine dair güncel haberlere facebook üzerindeki Yenişarbademli Gökyüzü Etkinliği sayfasından erişebilirsiniz. Prof. Dr. Ethem Derman’ın ilk şenlik için yazdığı yazısını kendi sayfasından okuyabilirsiniz.

Adınızı Mars’a gönderin

Roket şirketiniz mi yok?
Uzay turisti olarak gidebilmek için yüz milyonlarca dolar veremez misiniz?
Biraz daha yakın gösterecek teleskobunuz da mı yok?

Üzülmeyin!

NASA biz fakirleri de düşündü ve 2020 yılnda Mars’a gönderilmesi planlanan yeni Mars gezgininin üzerindeki küçük bir çipe milyonlarcamızın adını yazacak.

Başvuruyu bu adresten yapabilirsiniz:

mars.nasa.gov/participate/send-your-name/mars2020

Messier 86

Messier 86, Hubble

M86 ve M84 gökadaları gökyüzünde çok yakın konumda bulunur ve Aslan (Leo) takımyıldızının arka bacağındaki Beta Leonis (Denebola) yıldızı ile Başak (Virgo) takımyıldızındaki Vindemiatrix denilen Epsilon Virginis yıldızlarının neredeyse tam ortasında yer alırlar.

Gökcismi Adı: Messier 86
Alternatif Adlandırmalar: M86, NGC 4406
Gökcismi Tipi: Merceksi (S0)
Takımyıldız: Başak (Virgo)
Sağ açıklık: 12 : 26.2 (h:m)
Dik açıklık: +12 : 57 (deg:m)
Uzaklık: 60.000.000 ışık yılı
Görünür Parlaklık: 9.2 (kadir)
Görünür Çap: 7.5×5.5 (arc dakika)

Bu bölgede esasen Başak Süper Kümesi vardır ve bahsettiğimiz galaksilerin dışında 2000 civarında galaksi bulunur. İlk defa görüntülenen kara deliğin bulunduğu M87 gökadası dışında M58, M60, M90, M85, M49 gibi çok bilinen galaksilere de ev sahipliği yapar.

9.2 kadir parlaklık değerine sahip olan M86 ve M84 (10.1 kadir) karanlık gökyüzüne sahip yerlerde dürbünle dahi seçilebilir. Ancak büyütme az olacağından küçük birer leke biçiminde görülebilirler. Küçük bir teleskop ile daha rahat gözlem yapılabilir ancak bu galaksilerin yapıları gereği (eliptik) gözlem aleti ne kadar güçlü olursa olsun detay görebilmek mümkün olmayacaktır.

kaynak: universetoday.com | nasa.gov

Uzaydan İber Yarımadası

İlk bakışta sadece İspanya ve Portekiz paylaşıyor gibi gözükse de küçük bir ülke olan Andorra ve Cebelitarık’ta sahip olduğu küçük bir kara parçasıyla Britanya’nın da İber’de toprağı var.

İber Yarımadası’nın Sentiel 3 uydusunca çekilmiş görüntüsü.

Avrupa ve Afrika’yı birbirinden ayıran Cebelitarık Tarık’ın Dağı demen olan ismini Tarık bin Ziyad’dan alıyor. bin Ziyad 711 yılında ordusuyla Afrika’dan İber’e bu noktadan çıktı ve askerlerini etkilemek için gemileri yaktırdı. Gemileri yakma deyimi buradan çıktı ve Maskeli Balo’ya kadar yürüdü. Savaşın Emeviler’in zaferi ile sonuşlandı ve gelişmiş Endülüs medeniyetinin önü açılmış oldu.

Görüntü ESA’nın Sentinel-3  uydusu tarafından 14 Mayıs 2019 tarihinde yakalandı.

Messier 87

Bilim insanları Olay Ufku teleskobuyla ilk defa bir kara deliği görüntülemeyi başardı. Messier 87 galaksisinde gözlenen kara deliği biz amatörlerin görmesi elbette imkansız ancak kara deliğe ev sahipliği yapan ve bu sayede ününü arttıran Messier 87’yi görmek mümkün. Bunun için küçük bir teleskop yeterli.

Gökcismi Adı: Messier 87
Alternatif Adlandırmalar: M87, NGC 4486, Virgo A
Gökcismi Tipi: Tip E1 Eliptik Galaksi
Takımyıldız: Başak (Virgo)
Sağ Açıklık: 12 : 30.8 (h:m)
Dik Açıklık: +12 : 24 (deg:m)
Uzaklık: ~60.000.000 ışık yılı
Görünür Parlaklık: 8.6 (kadir)
Görünür Çap: 7.0 (arc dakika)

M87 ve merkezindeki süper kütleli kara deliğin oluşturduğu jet. Görsel: Hubble.

Gözlem

Virgo A (veya Başak A) olarak da adlandırılan M87 oldukça büyük bir gaksi ancak uzaklığı gözle gözlemi imkansız hale getiriyor. 10×50 dürbünler sadece sönük bir yama olarak gösterebilir. Küçük bir teleskop merkezi birazcık daha parlak, elips biçimli, bulanık bir ışık topu görmenizi sağlar. Eliptik yapısı sebebiyle daha büyük teleskoplarla daha fazla ayrıntı görebilmek mümkün değil. Merkezdeki karadeliğin yarattığı jeti görebilmek için ise fotoğraf ekipmanı kullanmak lazım. Gözlem için en iyi zaman ise mayıs ayı.

M87 Aslan takımyıldızındaki Denebola (Beta Leonis) ile Vindemiatrix (Epsilon Virginis) yıldızlarının neredeyse tam arasında konumlanmış durumda. Teleskobunuzu buraya çevirdikten sonra biraz arama yapmanız gerekebilir.

Yerini tespit ederken gökyüzünde ilk olarak Aslan‘ı bulup daha sonra da arka bacağından aşağı inerek Başak (Virgo) takımyıldızını bulmayı deneyebilirsiniz.

Messier 87’nin gökyüzündeki konumu.

Büyük bir teleskopla baktığınızda bu bölgede çok sayıda sönük galaksi olduğunu görürsünüz. Burası 2.000 civarında galaksiden oluşan Başak Kümesi. Teleskobunuzla bu bölgeyi tararsanız diğerlerine göre oldukça parlak olan ve yumurtaya benzer şekliyle M87 gözünüze çarpacaktır.

Küçük bir teleskopla gözlem yapıyorsanız bu defa sönük galaksileri göremeyeceğinizden M87’yi kolayca ayırt edebileceksiniz.

M87 ve civarındaki diğer galaksiler. Görsel: Wikisky.

Peki neye bakıyoruz?

Messier 87 bir süper dev eliptik galaksi. 53.5 milyon ışık yılı uzağımızda yer alan bu dev 120,000 ışık yılı genişliğiyle kabaca Samanyolu’yla aynı çapta. Ancak Samanyolu gibi disk değil küre biçiminde. Dolayısıyla çok daha büyük.

M87’nin bildiğimiz galaksiler arasında en fazla küresel yıldız kümesine sahip olanı. Samanyolu’nda 150-200 küresel küme varken M87’de ise bu sayı 12 binin üzerinde.

kara delik

Messier 87 çok güçlü bir gamma ışını kaynağı. Bu özelliği 90’lı yılların sonundan beri araştırılıyor. HESS Cherenkov teleskoplarıyla yapılan gözlemler 2006 yılında gamma ışını akımının günler içersinde değişim gösterdiğini açığa çıkardı. Bu güçlü ve değişken gamma ışınımının kaynağı ise 2019 yılında Olay Ufku Teleskobu’nun açığa çıkarıldığı süper kütleli bir kara delik.

M87’nin merkezinde bulunan ve ilk kez görüntülenen kara delik.

Hubble’ın yörüngeye çıkışı

Hubble Uzay Teleskobu bundan 29 yıl önce yörüngedeki yerini almıştı. Bu süre içinde yaklaşık 45.000 gökcismi üzerinde 1.4 milyondan fazla gözlem gerçekleştirdi ve görevine hâlâ devam ediyor!

Videoda Hubble teleskobunun Discovery uzay mekiğinden robot kol yardımıyla çıkarılışı gözüküyor.

Hubble alçak dünya yörüngesinde 569 km yükseklikte bulunuyor. Yaklaşık 90 dk içinde Dünya etrafında bir tam tur atıyor. Konumu sürekli değiştiğinden bir hedefi devamlı gözlemlemesi mümkün değil. Ayrıca yörüngedeki hareketi sırasında Güneş’ten gelen ışınlar da hesaba katılmak zorunda, aksi halde teleskobun algılayıcıları zarar görür. Bu sebeple videoda da gördüğünüz gibi bir kapağı var!

Hubble yerine geçmesi planlanan James Webb Uzay Teleskobu ise L2 denilen ve Ay’ın dahi çok uzağında duran bir noktada konuşlanacak. Sabit kalabilmesi sayesinde bir hedef kesintisiz biçimde gözlemlenebilecek. Çok soluk gökcisimlerini görüntüleyebilmek için uzun pozlamalı çekimler yapılması gerektiğinden bu özellik bir avantaj.

James Webb Uzay Teleskobu‘nun 2021’de fırlatılması planlanıyor.