— Delikanlım! İyi bak yıldızlara

— Delikanlım İyi bak yıldızlara
. . . — Delikanlım!. İyi bak yıldızlara, onları belki bir daha göremezsin. Belki bir daha yıldızların ışığında kollarını ufuklar gibi açıp geremezsin..
Delikanlım!. Senin kafanın içi yıldızlı karanlıklar kadar güzel, korkunç, kudretli ve iyidir. Yıldızlar ve senin kafan kâinatın en mükemmel şeyidir.
Delikanlım!. Sen ki, ya bir köşe başında kan sızarak kaşından gebereceksin, ya da bir darağacında can vereceksin. İyi bak yıldızlara onları göremezsin belki bir daha… . . .
Nâzım Hikmet
Benerci Kendini Niçin Öldürdü?

Daha fazla bilinen hali ile “Delikanlım İyi bak yıldızlara” diye başlayan şiir esasen Nâzım Hikmet’in Benerci Kendini Neden Öldürdü? adlı eserinin birinci kısım, birinci bab, II. bölümünden bir parçadır.

İyi bakın yıldızlara!

Samanyolu. Can Rıfat Turcan

2 Mayıs

2 Mayıs günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1945 – Wernher von Braun ve diğer üst düzey Alman roket mühendisleri, saklandıkları Bavyera Alpleri’nde Amerikan kuvvetlerine teslim oldular. Amerikalıların uzay teknolojilerindeki gelişiminde, Nazilerden ganimet olarak devraldıkları bu ekibin önemli bir etkisi var. Braun ve diğerleri Amerikalılara teslim olmadan bir gün önce Sovyetler Berlin’e girmişti.

1949 – Warton hava meydanında, English Electric Canberra prototipi A.1 VN799 tanıtıldı. İki adet Rolls Royce Spey turbofan motorunun her biri 55.8 kN güç üretebilen uçak maksimum 871 km/h hıza erişebiliyor. 2,744 km menzilde 37,000 ft (11,285 m) servis irtifasında uçabiliyor. [cornwallaviationhc.co.uk]

T.4 – WJ874

2 Mayıs günü doğanlar ve ölenler:

1802 – Alman kimyager ve fizikçi Heinrich Gustav Magnus (ö. 1870)
1925 – Avusturyalı gökbilimci Johann Palisa öldü (d. 1848)
1939 – Japon fizikçi ve mühendis Sumio Iijima doğdu.
2008 – Ukraynalı-Estonyalı gökbilimci ve akademisyen Izold Pustõlnik öldü (d. 1938)
2012 – Japon fizikçi, yazar ve akademisyen Akira Tonomura öldü (d. 1942)

Okumuş Bir İşçi Soruyor

DİSK 1 Mayıs 1965 afişi, Soyuz fırlatma anı: Roscosmos

Roketleri kim uçuruyor? Bertolt Brecht’in “Okumuş Bir İşçi Soruyor” şiiri geliyor akla:

Yedi kapılı Teb şehrini kuran kim? Kitaplar yalnız kralların adını yazar. Yoksa kayaları taşıyan krallar mı? Bir de Babil varmış boyuna yıkılan, kim yapmış Babil’i her seferinde? Yapı işçileri hangi evinde oturmuşlar altınlar içinde yüzen Lima’nın? Ne oldular dersin duvarcılar Çin Seddi bitince?
Yüce Roma’da zafer anıtı ne kadar çok! Kimlerdir acaba bu anıtları dikenler? Sezar kimleri yendi de kazandı bu zaferleri? Yok muydu saraylardan başka oturacak yer dillere destan olmuş koca Bizans’ta?
Atlantik’te, o masallar ülkesinde bile, boğulurken insanlar uluyan denizde bir gece yarısı, bağırıp imdat istedilerdi kölelerinden.
Hindistan’ı nasıl aldıydı tüysüz İskender? Tek başına mı aldıydı orayı? Nasıl yendiydi Galyalılar’ı Sezar? E bir aşçı olsun yok muydu yanında? İspanyalı Filip ağladı derler batınca tekmil filosu. Ondan başkası ağlamadı mı? Yediyıl Savaşı’nı 2. Frederik kazanmış? Yok muydu ondan başka kazanan?
Kitapların her sayfasında bir zafer yazılı. Ama pişiren kim zafer aşını? Her adımda fırt demiş fırlamış bir büyük adam. ama ödeyen kimler harcanan paraları?
İşte bir sürü olay sana Ve bir sürü soru.

Bertolt BrechtOkumuş Bir İşçi Soruyor

Yaşasın 1 Mayıs!

30 Nisan

30 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1897 – Cavendish Laboratuvarı’ndan J. J. Thomson, atomaltı parçacıklardan elektronu keşfettiğini duyurdu. Atom çekirdeğinde bulunan protonların 1836 katı küçük olan elektronlar negatif elektrik yüküne sahiptirler.

1905 – Albert Einstein, Zurich Üniversitesi’nde doktora tezini tamamladı.

1993 – CERN, bugün kullandığımız internetin temeli olan Word Wide Web’in (Dünyayı Saran Ağ) ücretsiz olacağını duyurdu. Böylece internete bağlanmak için kullanılan teknoloji lisanssız kullanıma açıldı ve tüm Dünya’ya kolayca yayılması sağlandı.

1996 – ABD hava kuvvetleri (USAF) Northrop Tacit Blue teknoloji göstericisini duyurdu. Tacit Blue, Dinlenmesi düşük olasılıklı radara ve diğer sensörlere sahip gizli, düşük gözlemlenebilir bir keşif uçağıydı. İlk uçuşunu 5 Şubat 1982’de gerçekleştirdi [wikipedia].

1998Hubble Uzay Teleskobu Büyük Magellan Bulutu içindeki N 180B bulutsusunu görüntüledi [hubblesite.org].

N 180B

30 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1777 – Alman matematikçi, fizikçi ve astronom Carl Friedrich Gauss doğdu (ö 1855). Matematiğe yaptığı büyük katkılarından dolayı “Matematikçilerin prensi” (Latince: Princeps Mathematicorum) olarak anılan Gauss, Göttingen Üniversitesi’nde Professör ve Baş Astronom olmuştur.
1876 – İtalyan fizikçi ve politikacı Orso Mario Corbino doğdu (ö. 1937)
1945 – Amerikalı kaptan, pilot ve astronot Michael J. Smith doğdu (ö. 1986)
2011 – Arjantinli fizikçi, yazar ve ressam Ernesto Sabato öldü (d. 1911)

25 Nisan

25 Nisan günü gerçekleşen astronomi, uzay ve havacılık alanındaki önemli tarihi olaylar hakkında kısa bilgiler:

1954 – Bell Telefon Laboratuvarları’nda bir güneş hücresinin ilk pratik uygulaması kamuoyuna tanıtıldı. Güneş ışınlarından elektrik enerjisi elde etmeye yarayan güneş hücreleri veya güneş pilleri üzerine çalışmalar yüz yıl kadar önceye başlasa da ilk hücreler pratikte işe yarayacak kadar verimli değillerdi. Pratik olarak kullanılabilir ilk güneş hücresi Bell Laboratuvarları’nda üretilen bu silisyum tabanlı hücre olmuştu. [APS Physics]

Calvin S. Fuller, boronu silikona yayarak dünyanın ilk güneş pilini yaratıyor

1983 – NASA’nın Pioneer 10 uzay sondası Plüton yörüngesinin ötesine ulaştı. Pioneer 10 ve kardeşi Pioneer 11 uzayaraçları Güneş Sistemi ötesine çıkmak için tasarlanmışlardı [wikipedia].

Pioneer 10 ile Jüpiter’in karşılaşmasının sanatçı yorumu.

1990Hubble Uzay Teleskobu yörüngedeki yerine yerleştirildi. Discovery uzay mekiği ile 24 Nisan günü uzaya çıkan teleskop, STS-31 görevindeki astronotlarca mekik hangarından çıkartılıp görev yapacağı yörüngesine bırakıldı. Gerekli testler yapılmadığı için teleskobun bulanık görüntü aldığı uzaydan ilk görüntüyü aldığında farkedilecekti! Tekrar bir mekik göreviyle astronotlarca tamir edilen Hubble, daha sonraki 5 servis görevleriyle görüntüleme yeteneklerini arttıracaktı.

2016 – ESA, Copernicus EU programı kapsamında, Sentinel-1B yer gözlem uydusunu fırlattı. Fırlatma Fransız Guiana’sındaki uzay limanından bir Soyuz roketi ile gerçekleştirildi. Sentinel-1B uzaya daha önce gönderilen ikizi Sentinel-1A ile beraber çalışıyor. İkiz uydu kullanmak yeryüzünü radarla taramada avantaj sağlamakta [esa.int].

Sentinel-1B

25 Nisan günü doğanlar ve ölenler:

1710 – İskoç gökbilimci ve yazar James Ferguson doğdu (ö. 1776)
1744 – İsveçli astronom, fizikçi ve matematikçi Anders Celsius öldü (d. 1701)
1770 – Fransız bakan, fizikçi ve akademisyen Jean-Antoine Nollet öldü (d. 1700)
1840 – Fransız matematikçi ve fizikçi Siméon Denis Poisson öldü (d. 1781)
1900 – Nobel Ödülü sahibi, Avusturyalı-İsviçre-Amerikalı fizikçi ve akademisyen Wolfgang Pauli doğdu (ö. 1958)
1918 – Fransız-Amerikalı gökbilimci ve akademisyen Gérard de Vaucouleurs doğdu (ö. 1995)
1923 – İngiliz gökbilimci ve akademisyen Francis Graham-Smith doğdu.
1931 – Rus matematikçi ve fizikçi Felix Berezin doğdu (ö. 1980)
1932 – Rus astrofizikçi Nikolai Kardashev doğdu (ö. 2019)