yeni dünyaları arayacak olan göz: Kepler
Bugüne kadar 288 yıldız yörüngesinde 340 güneş ötesi (extra solar) gezegen keşfedildi; Hiçbiri bizim gezegenimize benzer yapıda olmayan (kayaç ve ılık yörüngede bulunan) bu gezegenler, bizim sistemimizdeki Jüpiter, Satürn gibi gaz devlerine benziyor. Fakat bu durum yakında değişebilir.
NASA, diÄŸer yıldızların yörüngesinde bizimkine benzer kayaç, sıvı su bulunabilecek olan ılık bölgede yeralan gezegenleri bulmak için, ünlü Alman gökbilimci (+ fizikçi ve matematikçi) Johannes Kepler‘in adını verdiÄŸi Kepler teleskobunu uzaya fırlatmaya hazırlanıyor. Türkiye saati ile 6 Mart 5.48′de fırlatılması bu yeni teleskop güneÅŸ sistemi dışındaki gezegenlerin araÅŸtırılmasında bir dönüm noktası olacak.
Teleskop 3,5 yıl boyunca 100.000′in üzerinde güneÅŸ benzeri yıldızı inceleyecek. Ä°ncelenecek yıldızlar Samanyolu’nun KuÄŸu (Cygnus) ve Çalgıcı (Lyra) takımyıldızlarında bulunuyor (alttaki resim). EÄŸer dünya boyutundaki gezegenler genel olarak yaÅŸanabilir bölgede (yüzeydeki suyun sıvı halde kalabildiÄŸi uzaklıklar) bulunuyorlarsa, Kepler’in bunlardan düzinelercesini belirlemesi bekleniyor. Öte yandan bu tür gezegenler sık rastlanan ÅŸeyler deÄŸilse, Kepler hiçbir ÅŸey bulamayabilir. AÅŸağıdaki görüntüde Kepler’in görüş alanı (Kepler Field of View) gösteriliyor:
ayna ayna söyle bana, var mı bu evrende bizimkine benzer bir gezegen?
Bu sorunun yanıtını arayacak olan teleskop, milyonda 20′lik parlaklık deÄŸiÅŸimlerini kaydedebilecek yeteneÄŸe sahip. Periyodik olarak yıldızları gözleyecek olan Kepler, bu ÅŸekilde, yıldızının önünden geçen gezegenin nedeniyle meydana gelen parlaklıktaki çok hafif azalmayı farkedecek. Bulunan gezegenler 3 yıl gözlenebileceÄŸi için, teorik olarak yörünge hareketini yaklaşık bir dünya yılında tamamlayacak olan bu gezegenlerin yörüngeleri belirlenebilecek.
Uzaya çıkacak en güçlü CCD kameraya sahip olan (95 megapiksel), 500 milyon dolarlık Kepler’in aynı zamanda uzaya çıkan en karmaşık donanım olacağı belirtilmiÅŸ.
Kepler’in uzaya ilk çıktığında, öncelikle Satürn ve Jüpiter benzeri büyük gaz devlerini fark etmesi bekleniyor. Biliminsanları zaman içersinde Dünya hatta Dünya’dan küçük olan Mars ve Merkür boyutlarında gezegenleri bulmayı umut ediyorlar. Fakat aceleleri yok; Dünya benzeri bir gezegen bulduklarında, bunun gerçekten de Dünya’ya benzediÄŸinden emin olduktan sonra keÅŸiflerini duyurmak niyetindeler.
kaynak: science.nasa.gov ve gokyuzu.org (makalenin Türkçesi) | planetquest.jpl.nasa.gov | universetoday.com | görsel: ballaerospace.com (Kepler albümleri)
Kepler Uzay Aracıyla birçok keÅŸif yapılacağı inancındayım ve Kepler’in fırlatılacağı günü heyecanla bekliyorum. GeliÅŸmiÅŸ teknolojiyle donatılmış bu teleskopla yaÅŸanabilir gezegenler araÅŸtırılmasının yanında oluÅŸum aÅŸamasındaki yıldız sistemleri de gözlemlenecek. Böylece GüneÅŸ Sistemi’nin nasıl oluÅŸtuÄŸuna iliÅŸkin kanıtlar ortaya dökülecek.
ESA’nın Gaia uzay teleskou ise çoktan uzaydakÅŸi yörüngesinde olmalıydı. Ancak Gaia’yı daha donanımlı duruma getirmek için ESA Gaia’nın fırlatılışını 2011′e erteledi. Kepler’den daha üst düzeyde bir teleskop olacağı anlaşılıyor.
Ancak Kepler ile de önümüzdeki birkaç yılda çok fazla keşif yapılacaktır. Benim kaygım biz bu kadar keşfi nasıl takip edebileceğimiz yönünde.
Kepler gerçekten de çok önemli bir çalışma. Bugün dünyadan yapılan çalışmalarla 342 gezegen keÅŸfedildi. Atmosfer engelinin dışındaki, çok daha küçük gezegenleri de keÅŸfedebilecek kadar geliÅŸmiÅŸ olan bu teleskop, görevi süresince çok daha fazla gezegen keÅŸfedecektir. Elbette asıl hedef dünya benzeri gezegenler ama bunlardan az sayıda veya hiç bulamasa bile bu da önemli bir keÅŸif olacaktır. Ayrıca Kepler’in bulguları, kendisinden sonraki çalışmalar için da önemli bir kaynak olacak. Çapları en az 3 metre olacak 4 uzay teleskobuyla yürütülecek olan gelecekteki Darwin göreviyle dünya benzeri gezegenlerde yaÅŸamın izleri daha doÄŸrusu yaÅŸam için gerekli olduÄŸunu bildiÄŸimiz elemetler araÅŸtırılacak.