astroturk.net

NASA’nın gelecek ay roketi hâlâ çizim tahtasında, ama biliminsanları ÅŸimdiden onunla yapılacak, yeni büyük ÅŸeylerin hayalini kuruyor.NASA’nın Marshall Uzay UçuÅŸ Merkezi’nden uluslararası saygınlığa sahip bir optik mühendisi olan Philip Stahl “Ares V (5) roketi, hacimleri ya da kütleleri ya da her ikisi de baÅŸka yollarla fırlatılamayacak görevleri baÅŸarabilecek” diyor. SöylediÄŸine göre, belki de Ares’i “nüyük uzay teleskoplarını fırlatmak” için kullanabileceÄŸiz.

Karşılaştırma

Ne kadar büyük? Ares V alçak Dünya yörüngesine 130 ton taşıyabilir (60′ların Satürn V roketinden %8 daha fazla). Ay’a kargo taşımak için tasarlanmış olan roket, birincil aynasının geniÅŸliÄŸi 8 metreden fazla olan bir teleskobu taşıyabilecek kadar geniÅŸ. KarşılaÅŸtırma yapmak için: Hubble’ın geniÅŸliÄŸi 2,4 m

Sol taraftaki çizim 8 m çapındaki uzay teleskobunun çizimi. Sağındaki ise Hubble uzay teleskobu.

Stahl : “Tipik bir astrofizikçi nasıl çalışır? Dağın tepesine dev bir teleskop yapar ve onu on yıllar boyunca kullanır, her birkaç ayda ya da yılda bir de parçalarını deÄŸiÅŸtirir ya da yeni parçalar takar.” Hubble Uzay Teleskop’u da bu mantıkla yönetiliyor, uzay mekikleriyle bakımı yapılıyor ve Dünya yörüngesi de dağın doruÄŸu rolünü oynuyor.

Ama Stahl Dünya çok daha uzağa, yörüngesinin ötesine, L2 Güneş-Dünya Lagrange noktasına çıkmak istiyor.

Lagrange Noktası

Bir Lagrange noktası, temel olarak, uzayda bir park yeridir. Eğer uzayaraınızı Güneş-Dünya Lagrange noktasına koyarsanız, Güneş ve Dünya arasında sabit bir pozisyonda kalacaktır. 18. yy matamatikçisi Josef Lagrange, alttaki şekilde görülen, bahsettiğimiz gibi beş farklı nokta olduğunu göstermiştir.

L1, güneÅŸ gözlemleri için iyi bir yerde, Dünya’dan güneÅŸe doÄŸru 1,5 milyon km ötededir. Zaman zaman yazılarımıza kaynak saÄŸlayan SOHO (The Solar and Heliospheric Observatory/ GüneÅŸ(sel) ve Heliosferik Gözlemevi), bu noktadadır ve güneÅŸi 7/24 izlemektedir.

L2 ise zıt yönde, Dünya’nın karanlık tarafının 1,5 milyon km üzerindedir. L2′nin avantajı GüneÅŸ,Dünya ve Ay’ın, bu noktada göğün küçük bir kısmını kaplamasıdır. Bu, burada yer alacak herhangi bir teleskoba geniÅŸ ve gözlemlenmemiÅŸ bir derin uzay manzarası sunmakta. Wilkinson Microwave Anizotropi Sondası (WMAP) L2′de bulunuyor ve neticede baÅŸkaları da ona katılacak.

“L2 uzayda bir çok teleskop yerleÅŸtirmek istediÄŸimiz bir nokta” diyerek sözlerine devam ediyor. “Öyleyse onu neden daÄŸbaşı gibi ele almayalım?” Uzay Teleskobu Bilimi Enstitüsü’nden Thus, Stahl, Marc Postman ve uzay bilimi topluluÄŸundan diÄŸerleri büyük düşünüyor.

Ares V’ten istekler listesinde bir de derin uzaydan gelecek fısıltıları tespit edip, kozmik ışınları suya çarptıklarında ortaya çıkardıkları parlamara göre tahlil edecek alıcıların 5 metre küp süper saflıkta su içine saklanacağı, 150 metre geniÅŸlikte bir radyo teleskop çanağı var. Birincil aynası 8 m çapında bir optik teleskop Samanyolu ve yakın gökadalardaki yıldız nüfusunun evrimlerinin “fosil kayıtlarını” tarayabilir. Böyle bir teleskop aynı zamanda güneÅŸ sistemi dışındaki gezegenlerin yansıttığı ışığın spektrumunu inceleyerek yaÅŸam iÅŸaretleri arayabilir.

Telekobun yakalayacağı görüntülerin çözünürlüğü Hubble’dan üç kat keskin olacak. En önemlisi, ayna 11 kat daha sönük ışıkları görebilecek, çünkü alanı 11 kat daha geniÅŸ olacak.

Kaynak: science.nasa.gov