mekikler geç emekli olabilir mi?
Endeavour STS-130
Barack Obama, Takımyıldız (Constellation) programını iptal etti fakat söz konusu milyarlarca dolarlık endüstri olunca, böylesi bir kararın yankıları uzun sürebiliyor. Özellikle uzay endüstrisine ev sahipliÄŸi yapan Teksas ve Florida eyaletlerinin senatörleri, bu iptale karşı çıktılar ve BaÅŸkan Obama’yı eleÅŸtirdiler. Obama’nın politikasını eleÅŸtirmeleri boÅŸuna deÄŸil, Takımyıldız programının iptali ve uzay mekiÄŸi programının sona ermesi, Amerikan uzay araÅŸtırmalarının kalbi sayılabilecek bu eyaletlerde binlerce kiÅŸinin iÅŸine son verilmesi anlamına geliyor. Kaynaklara göre en azından 9.000 kiÅŸi iÅŸsiz kalacak.
Bu ayın başında Teksaslı senatörlerden Kay Bailey Hutchinson, uzay mekiklerinin bu yıl planlanan emekliliklerinin 2012 yılına ertelenmesini önermiÅŸti. Senatör, geç emeklilliÄŸin faturasının 2010-2012 arası dönemde 3,4 milyar dolar ek bütçe gerektirdiÄŸini söylerken, NASA’nın 2009 yılında yaptığı benzer bir uzay mekiÄŸi uzatma planında (ing. /.pdf) en azından 4,6 milyar dolara ihtiyaç duyulacağı belirtiliyordu.
Bu önerinin kabul edilip edilmeyeceği henüz belirsiz. Fakat geçen salı günü NASA yöneticisi John Shannon, mekik uçuşlarının uzatılabileceğini söyledi. Uzatmanın gerçekleşmesinde kilit mesele olan paranın geleceği ise meçhul. NASA yöneticisinin söylediğine göre uzay mekiği programını devam ettirmenin maliyeti yıllık 2,4 milyar dolar. Bununla da kalmıyor; kaç uçuş yapmak istediğinize göre maliyetler artıyor.
Ana yakıt tankı -hani ÅŸu koca turuncu ÅŸey- her uçuÅŸta okyanusa düşüp dibi boyluyor. Bu yüzden her seferinde yenisi üretilmek zorunda. NASA’nın stoklarında 5 tanesi mevcut. Åžimdiki plana göre kalan 4 uçuÅŸun dışında bir uçuÅŸa daha yetecek tank var. Daha fazla uçuÅŸ için, artık çalışmayan yakıt tankı üretim bantlarının yeniden baÅŸlatılması gerekiyor.
Uzay mekiği uçuşları Uluslararası Uzay İstasyonu projesi açısından da önemli. Mekikler istasyona mürettebat, kargo ve istasyonun parçalarını taşımaktaydı. Mekik seferleri ve istasyonun inşası bittiğinde, kargo ve mürettebat taşıma işi Rus Soyuz uzay araçlarının sorumluluğunda olacak. Bunlara Amerikalı astronotlar da dahil; tabi eğer uzay mekiği seferleri uzatılmazsa.
Bu elbette sonsuza kadar böyle sürmeyecek. NASA, alçak Dünya yörüngesine mürettebat ve kargo taşıma işlerini özel uzay şirketlerine, yani taşeronlara bırakacak. Özel şirketlerin mürettebat taşıyabilme kapasitesine ulaşabileceklerine dair bazı şüpheler olsa da NASA kargo taşıma işi için çoktan anlaşma yapmış durumda. SpaceX firması bu anlaşmaya göre NASA için kargo taşıma aracı tasaralamakla meşgul. Geçtiğimiz salı günü bir uçuş testi gerçekleştirdiler bile.
Bu arada Amerika’nın insanlı uzay uçuÅŸlarının geleceÄŸine yönelik tartışmalar devam ederken, son mekik uçuÅŸunun yaması seçildi bile:
kaynak: wired.com/../shuttle-hail-mary/ | universetoday.com |
Leave a Reply