astroturk.net

NASA’nın gezegen avcısı Kepler uzayaracı, bugün sabaha karşı ABD’nin Florida eyaletindeki Cape Canaveral hava kuvvetleri istasyonundan, Delta II roketi ile baÅŸarılı bir ÅŸekilde uzaya fırlatıldı. Üç buçuk yıl sürmesi planlanan görevi süresince Kepler 100.000 güneÅŸ benzeri yıldızın çevresinde, Dünya benzeri kayaç ve sıvı halde su barındırabilecek ‘ılık’ yörüngelerdeki gezegenleri keÅŸfetmeye çalışacak.

Ilık olarak bahsettiÄŸimiz yörüngeler, yıldızdan yıldıza deÄŸiÅŸim gösterebiliyor. AÅŸağıdaki resimde gösterildiÄŸi gibi GüneÅŸ’ten daha sıcak olan yıldızlarda bu bölge yıldızdan daha uzaktayken, daha soÄŸuk yıldızlarda ise bu bölge yıldıza daha yakın.

Kepler görevi oldukça önemli, çünkü sıvı halde suya -bildiÄŸimiz yaÅŸam formunun temel ÅŸartına- sahip olabilecek, ılık kuÅŸaktaki gezegenleri keÅŸfetmeye yönelik ilk araç. Kepler sayesinde Dünya benzeri gezegenlerin ne kadar sık veya seyrek bulunduÄŸunu öğreneceÄŸiz. Kepler’in görevi dahilinde olmasa da, keÅŸfedeceÄŸi gezegen sayısı, dünya dışı yaÅŸam konusunda yeni fikirlerin ortaya çıkmasına yardımcı olacak. Söz gelimi çok sayıda bizimkine benzer gezegen keÅŸfedilirse, dünya dışı yaÅŸamın varlığına dair teoriler desteklenir. Fakat yaÅŸamın izini sürmek Kepler’in iÅŸi deÄŸil, bu daha sonraki uzayaraçlarının yapacağı bir ÅŸey.

Dünya benzeri gezegen araştırmasının yanı sıra, Kepler farklı konularda da ışık tutacak. Bunlardan bazıları şöyle sıralanabilir:

• çoklu yıldız sistemlerindeki gezegen sayısının belirlenmesi:
• kısa periyotlu (yıldızının etrafında hızlı dönen) gaz devlerinin boyut, kütle, yoÄŸunluk ve yörünge çeÅŸitleri ve boyutlarının açıklanması
• yaÅŸanılabilir bölge içinde veya yakınındaki dev kayaç gezegenlerin yüzdesinin belirlenmesi
• bu gezegenlerin yörünge ÅŸekli ve boyutlarının dağılımının açıklanması

Çalgıcı (Lyra) ve KuÄŸu (Cygnus) Takımyıldızlar içindeki görüş alanında bulunan ve  bizden 600 ile 3.000 ışık yılı uzaklıktaki 100.000′in üzerindeki inceleyecek olan Kepler, bu iÅŸi uzaya gönderilen en güçlü kamera ile yapacak (aÅŸağıda). 25 parça CCD moülünden oluÅŸan 95 megapiksel çözünürlüğe sahip kameranın köşesinde bulunan modüller konumlamayı saÄŸlarken, geri kalan 21 CCD modülü ise olaÄŸan gözlem faliyetlerini gerçekleÅŸtirecek. Kepler’in görüş alanı olarak bahsedilen bölgelerde gösterilen kareler de bu 21 CCD modülünü temsil ediyor.

Gözlenen bir yıldızın önünden bir gezegen geçtiğinde, yıldızın parlaklığında bir azalma meydana gelir ve  gezegenin varlığı parlaklıktaki bu değişimin gözlenmesi sayesinde ortaya çıkar. Bu yöntem ile pek çok güneş ötesi gezegenin varlığı keşfedildi. Uzaydaki Kepler ise yerde yapılan araştırmalara kıyasla çok daha iyi sonuçlar almamızı sağlayacak. Kepler ayrıca parlaklıktaki değişim periyotlarını da inceleyerek, geçiş yapan gezegenin hızını, dolayısıyla bulunabileceği yörüngeyi de belirleyecek.

CCD’ler 14. kadirden daha parlak yıldızlara ait bilgileri kaydedecek. Yıldızların görüntüsünden çok parlaklık farkları önemli olduÄŸundan, fotometrik hassaslığı arttırmak adına teleskop bilerek netleÅŸtirilmemiÅŸ durumda.  100.000 yıldızı devamlı olarak eÅŸzamanlı kaydedilecek bilgileri uzayaracında saklanacak ve haftada bir kez dünyaya gönderilecek.

‘Ä°yi odaklanmamış’ olan Kepler hem mercek hem de aynanın kullanıldığı Schmidt-Cassegrain tipinde bir Katadioptrik teleskop. Tüm görevi boyunca sadece belli bir grup yıldıza odaklanması, ölçüm kararlılığını büyük oranda arttırırken, uzayaracının tasarımının da basit olmasını saÄŸlamış. Uzayaracında itkiyi saÄŸlamak için az miktarda sıvı bulunuyor.

Uzayaracı Dünya’yı takip eden GüneÅŸ merkezli (heliocentric) bir yörüngeye sahip. Bir turu 372,5 günde atması sebebiyle Kepler yavaşça Dünya’nın gerisinde kalacak ve 4 yıl sonra mesafe 0,5 AB’e çıkacak. Uzay aracı 3,5 yıl görev yapacak ÅŸekillde tasarlansa da bu süre uzayabilir. Mars gezginleri, Mir Uzay Ãœssü, Hubble Teleskobu gibi pek çok uzayaracı tahmini görev sürelerinden çok sonraları bile fazla mesailerini sürdürdüler veya hâlâ sürdürüyorlar.

kaynak:

NASA’nın Kepler görevi sayfası | uzayveastronomi.com |  kepler.nasa.gov/sci/basis/goals.html | physorg.com