eski devirlerde ay tutulması
Ay tutulması konusuna devam..
Eski devirlerde de insanlar ay tutulmasını gözlüyordu elbete. Fakat bu gök olayına karşı gösterilen tepki zaman içinde değişikliğe uğradı. Aşağıdaki alıntıyı okuduktan sonra iyi ki değişmiş demekten kendimi alamadım:
GeçtiÄŸimiz ayın [Åžubat 1877] 27sini 28ine baÄŸlayan gece Ä°stanbul’da büyük heyecan yaÅŸandı. Bulutsuz gökyüzünün yüksekliklerine ‘tünemiÅŸ’ olan Ay, Müslümanlara tutulmanın müthiÅŸ bir manzarasını sundu. Türklerin bu olgu konusunda her zaman çok tuhaf fikirleri olmuÅŸtur. Tutulmanın, Ay’ı kemirmek için ona saldıran bir canavar tarafından oluÅŸtuÄŸuna kuvvetle inanmaktaydılar. Halbuki, bu gök cisminin onlar için özel deÄŸeri vardı. Armaları hilal ve yıldızdan meydana gelmiÅŸ deÄŸil midir? Dolayısıyla canavarın Ay ile savaÅŸmasının, onlar için özel bir önemi vardı. Bu yüzden, gece boyunca her Türk, Türkiye’yi koruyan bu gök cismine yardım etmek için elinden geleni yapıyordu. Tutulma baÅŸlar baÅŸlamaz, Türkler sokaklara döküldü veya evlerinin terasına çıktılar. Bir kısmı tüfek diÄŸerleri silah atıyordu. Bazıları tencereler üzerine sürekli vuruyor, diÄŸeri elindeki zilleri çalıyordu. Hocalar minarelere çıkmış, ahenkli olan veya olmayan sesleriyle Allah’ı ve Hz. Muhammed’i Ay’ın zaferi için yardıma çağırıyordu. Alışılmışın dışındaki bu hareketten korkan sokak köpekleri, sürüler halinde ve dehÅŸet içinde bağırarak koÅŸuyodu. 27sini 28′ine baÄŸlayan gece Türk mahallelerinde görülen manzara buydu.
Bu cehennemi gürültünden birkaç saat sonra, Ay, tamamen eski haline kavuÅŸmuÅŸ olarak ve tüm parlaklığı ile DoÄŸu’nun güzel gökyüzünde parıldadı. Ve bu olaÄŸan dışı sahnenin aktörleri, Ay’a canavarla savaÅŸması sırasında gösterdikleri etkin yardımlaÅŸmadan dolayı birbirlerini kutladılar ve evlerine girdiler.
Saray ricali içinde Harem AÄŸası yanında Müneccimbaşı’nın bulunduÄŸu bir ülkede, benzer olaylar ÅŸaşırtıcı deÄŸildir.
Le Monde Illustré, 21e Année, No.1040, 17 Mars 1877, s.166.
Bu çeviriye bilimtarihi.org sitesinde rastladım. Aynı sitede ilgi çekebilecek başka ayrıntılar da bulabileceğinizi tahmin ederek bir göz atmanızı öneriyorum.
kaynak: bilimtarihi.org |
Leave a Reply