Anka Kuşu'nun toprağı kazmakta kullandığı kepçesi

4 Ağustos 2007′de fırlatılıp, 25 Mayıs 2008 tarihinde de Mars yüzeyine sorunsuz bir şekilde inmeyi başaran ve uzun süredir bağlantının kesik olduğu NASA uzayaracı Phoeniks’in, (Anka Kuşu) Kızıl Gezegen’in toprak yapısını incelediği görevinin fiilen sona erdiği açıklandı.

Görevi süresince, kazdığı toprak tabakasının neredeyse atomik seviyede 25.000′in üzerinde fotoğrafını çeken araç, 152 mars günü içinde 149 bilimsel incelemeyi yaparak birincil görevini tamamlamıştı. Anka Kuşu bunun ardından Mars havasını incelemek için kullanıldı.

Anka Kuşu’nun incelediği toprak yapısında bikarbonat ve silikat tabakası bulunmuştu. Bu mineraller genelde sıvı haldeki su olmadan oluşmadığı için, buluş geçmişteki suyun kanıtı olarak değerlendirilmişti.

Kaynak: NASA – Phoeniks sayfası | NTVMSNBC |

Anka (Phoenix) Kuşu 25 Mayıs pazar günü Mars’a başarılı şekilde inmeyi başarmasıyla, donmuş su aramak için üç ay sürecek olan görevi başlamış oldu. Anka Kuşu uzayaracının sorunsuz gerçekleştirdiği bu iniş, operasyonu yürüten JPL’in (Jet Propulsion Laboratory) 32 yıl sonraki ilk, tüm tarihi boyunca da üçüncü yumuşak iniş başarısı olması açısından önemli.

kısa devre

Dünya ile Mars arasındaki 800 milyon kilometreyi aşıp, sorunsuz şekilde kızıl gezegene inmeyi başaran uzayaracının, topraktan aldığı örnekleri incelemesine yarayan alette arıza ortaya çıktı. Asıl deneylere başlanmadan önce yapılan testlerde ortaya çıkan arızanın giderilebileceği kaydedildi.

sitesine saldırdılar

Bilim insanları, Anka’daki arızayi onarmaya çalışırken, Anka Kuşu görevinin sitesi de bir hackerın saldırısına uğradı. Saldırının ardından siteyi devredışı bırakan görevliler, sorunu giderdikten sonra siteyi yeniden faliyete geçirdiler.

Kaynak: science@nasa ; ntvmsnbc.com |

NASA’nın Akna kuşu uzay aracının Mars ile buluşması NTV’de yayınlanacak. 25 Mayıs pazar günü gösterilecek olan programın başlangıç saati ise 23.10

NASA’nın Phonenix (Anka Kuşu) Mars aracı, 25 Mayıs’taki iniş ile uzun yolculuğunun sonlanmasının ardından, üç aylık avuç dolusu Mars toprağını ve gömülü haldeki buzu tatma ve koklama görevine başlamaya hazırlanıyor.

Phoenix Mars atmosferinin en üst noktasına yaklaşık 21.000 km/saatlik hızla girecek. Yedi dakika içersinde, uzayaracı üç bacağı yere ulaşmadan önce 10 km/saatlik hıza inmesini sağlayacak bir dizi aşamayı tamamlamak zorunda.

“Bu, anneannenizi ziyaret etmeye benzemez. Bir uzay aracını güvenli bir biçimde Mars’a indirmek zor ve risklidir” diyor, Washingto’daki NASA Bilim Görevi Yönetimi’nden Ed Weiler. “Mars’a iniş denemelerinden yarsından azı başarılı oldu.”

Bilinen en büyük risk, inişi bozabilecek veya güneş panellerinin açılmasını engelleyebilecek kadar büyük kayalar. Buna karşın, NASA’nın Mars Rezonans yörünge aracındanki HiRISE aygıtıyla alınan yüksek çözünürlükteki görüntüler, bu riskin azaltılmasına yardımcı oldu. HiRISE ile yapılan incelemeler sonucunda, Mars’taki en az kaya bulunan yerlerden biri iniş alanı olarak belirlenebildi.

Yukarıdaki haritada Anka kuşunun konacağı ver gösterilmekte. 68 derece kuzey enlemindeki iniş bölgesi, NASA’nın diğer araçlarını indirdiği noktalardan çok daha kuzeyde bulunuyor. ( Mavi renkten kırmızıya doğru gidildikçe yükseklik artıyor )

2002′nin başında, NASA’nın Mars Odyssey yörünge aracı, çoğunlukla Mars’ın yüksek enlemlerinde, toprağın hemen altında, bol miktarda buz kristali keşfetmişti. NASA, bu veriler ışığında belirlenen 24′ün üzerindeki seçenek arasından bir tanesini seçti.

Güneş enerjisi ile çalışan robotik araç, topraktan örnekler almak ve yüzeyin altındaki buza ulaşmak için 2,3 metrelik robot kollarını kullanacak. İçinde bulunan laboratuvar aygıtlarıyla da bu örnekleri analiz edecek. Anka kuşu içinde bulunduğu çevre hakkında bilgi toplaması için de kameralar ve Kanada’nın desteklediği hava durumu istasyonu ile destekleniyor.

Anka Kuşu görevi yalnızca kuzey don bölgesini araştırmakla kalmayacak, aynı zamanda Mars yüzeyinin yüzde 25′inden fazlasının dahil olduğu bu donmuş bölgenin, yaşanabilirliğinin anlaşılması için iklimi hakkında bilgi toplayacak.

Kaynak: science@nasa.gov

En kuru günde bile, atmosferde su buharı bulunur. Eğer üstümüzdeki atmosferin sahip olduğu su buharını yoğunlaştırabilseydik, yerde 2 cm kalınlığında bir su katmanı oluşurdu. Tıpkı dünya gibi, Mars atmosferi de su buharı içeriyor. Fakat kızıl atmosferin sahip olduğu su o kadar az ki, Mars yüzeyinde yalnızca 10 mikrometre kalınlığında su tabakası oluşturmaya yeter.

Dünya’da olduğu gibi, bu su bir buharlaşma ve yoğuşma döngüsü içinde hareket ediyor. Yoğunlaştığında yüzeye düşüyor, daha sonra da buharlaşarak tekrar atmosfere katılıp rüzgarlarla beraber gezegeni bu su döngüsünü sürdürecek şekilde dolaşıyor.

Mars Ekspress aracı PFS, SPICAM ve OMEGA adlarında üç cihaz taşıyor. Bu cihazlarla yapılan ölçüm sonuçları, gezegen bilimcilerce Mars’taki su döngüsünün ayrıntılı şekilde incelenmesini sağlayacak.

Kaynak: esa.int |

Şubat’ın 19′unda, Mars yörüngesinde bulunan NASA ait bir uzayaracından elde edile görüntüler beklenmedik bir şekilde Kızıl Gezegen’in kuzey kutbu yakınlarında gerçekleşen heyelan anını yakaladı.

Aslında yörünge aracının HiRISE (yüksek çözünürlüklü görüntüleme tecrübesi) kamerası heyelanı gözlemlemiyordu. Bahar dönemindeki CO2 buzullarındaki değişiklikleri kontrol etmek için çekilen görüntülerde heyelanlar tesadüfen yakalandı.

Kaynak: science@nasa

Mars günden güne parlaklığını arttırmaya devam etti ve nihayet parlaklığın sınırlarına dayandı. 18 Aralık salı gecesi Kızıl Gezegen Dünya’ya, 2016 yılındaki randevusuna kadar, en yakın konumuna ulaşacak. Aradaki mesafenin yaklaşık 110 milyon kilometreye inmesi, Mars’ın bütün yıldızlardan daha parlak gözükmesi demek. Teleskobu olanlar için kaçırılmaması gereken bir fırsat.

18 Aralık gecesi mars ve yıldızların konumu:

Kaynak : spaceweather.com

Geçen ay boyunca, parlaklığı iki katna çıkan Mars gözlemciler için hoş bir gösteri sergiliyor. Kuzey Carolina’dan Friedrich Deters 10 inçlik (~25cm) teleskobundan Mars’ın oldukça iyi görünmeye başladığını bildirdi.

Aşağıdaki görüntüyü yakalayan Dan Peterson da Deters’i onaylıyor:

Resimde kutbun üzerinde görülen maviliğe “Kuzey Kutup Başlığı” deniliyor. Mars kuzey kutbunun üzerindeki bu devasa buz bulutu kışın oluşuyor. Mavi renk güneş ışınlarının bulutun içinden geçerken çok ince buz kristallerince (ışnların dalga boyundan daha küçük) saçılması sonucu oluşuyor. Mavi başlık Mars’ın kırmızı yüzeyinin üzerinde orta boy teleskop kullanıcılarının hoşuna gidecek bir karşıtlık (kontrast) oluşturuyor.

Mars’ın gösterisini izleyebilmek için illa teleskoba ihtiyacınız yok. Gezegen çıplak gözle rahatça görülebilecek kadar parlak ve tüm kızıllığıyla İkizler (Gemini) takım yıldızında konumlanıyor:

26 ve 27 Kasım gecelerinde dolunay ile yakın konumda olacak gezegen ile takım yıldızı bulmak çocuk oyuncağı. Doğudaki dolunaya doğru baktığınız zaman, yalnızca birkaç derece uzağında olacak Mars’ı fark etmek zor olmayacaktır.

Mars’ın bu kadar parlaklaşıp etkileyici bir hal almasının sebebi Dünya ile yakınsaması. En yakın konumlarına 18 Aralık’ta ulaştıklarında aralarındaki mesafe yaklaşık 110 milyon kilometre olacak. Bu kulağa çok büyük bir mesafeymiş gibi geliyor, fakat güneş sistemi ölçeğinde sadece küçük bir sıçrama mesafesi demek. NASA bu yakınlaşmanın avantajını yeni Mars görevinde kullanacak: Phoenix Lander. Ağustos 2007′de fırlatılan Phoenix Mars’a 2008 mayısında ulaşıp, diğer Mars gezginlerine katılacak: hâlâ kızıl gezegende bulunan Spirit ve Opportunity’ye.

Kaynak : science@nasa