astroturk.net

Bazan gözlerinize inanamazsınız. Bu haftasonu da böyle zamanlardan olacak. Bu akÅŸam (cumartesi), gün batımından sonra dışarı çıkıp etrafınıza bakın. DoÄŸudan yükselen dev bir ay göreceksiniz. Her zamanki kraterleri ve denizleriyle Dünya’nın uydusu gibi gözüken ama garip bir ÅŸekilde ÅŸiÅŸmiÅŸ, dev bir ay.

Elbette ay büyümüyor. Bu bir yanılsama: Ay yanılsaması (ilüzyonu)

Gökyüzü gözlemcileri düşük konumdaki ayın doğal olmayan bir şekilde büyük olduğunu binlerce yıldır biliyorlar. Kameralar bunu göremez, ama insan gözü görebilir; gerçek bir ilüzyon.

Bugünkü dolunay 2007′nin diÄŸer dolunaylarından daha alçak seviyede olacak, dolayısıyla Ay Yanılsaması daha güçlü hissedilecek. Peki ayın alçakta, düşük seviyede olması ne demek? GüneÅŸ ve dolunay gökyüzünün birbirine zıt taraflarında yer alır. Tıpkı bir tahterevallideymiÅŸ gibi: biri yüksekteyken diÄŸeri alçaktadır. Çünkü yaz gündönümü henüz yaÅŸandı (21 Haziran), güneÅŸ kuzey göklerinin en yüksek noktasına yakın. Dolunay ise buna uygun ÅŸekilde alçak konumda.

Aya baktığınızda, aydan yansıyan ışınlar gözünüzün arkasında 0,15 mm genişliğinde bir resimde birleşiyorlar. Yüksek aylar ve alçak aylar aynı boyutta görüntü oluşturuyor. Öyleyse beyin neden birinin diğerinden daha büyük olduğunu düşünüyor? Geçen bunca seneye rağmen bilim adamları henüz cevaptan emin değiller.
	Ponzo Yanılsaması

Bazı araÅŸtırmacılar Ay Yanılsaması’nın, aÄŸaçlar ve evlerin Ponzo’nun birbirine yaklaÅŸan doÄŸrular rolünü oynadığı bir Ponzo Yanılsaması olduÄŸuna inanıyorlar. Yerdeki cisimler beyninizi yanıltarak ayın gerçekte olduÄŸundan daha büyük olduÄŸunu düşündürüyor.

Ama bir sorun var: Yüksek irtifalarda uçan pilotlar önplanda herhangi bir cisim olmamasına karşın, bazan Ay Yanılsaması’nı yaşıyorlar. Onların gözlerini ne yanıltıyor?

Belki gökyüzündeki şekli. İnsanlar gökyüzünü, tepesinin yakın ve ufkun daha uzak olduğu yassılaştırılmış bir kubbe şeklinde görüyor. Bu durum tepemizde uçan kuşların, ufukta kuşlardan daha yakın olduğu hissini uyandırıyor. ay ufka yakınken, beyniniz, kuşları (ve uçakları ve bulutları vs..) izlerken ki durumu tekrar ediyor, ayın gerçek boyut ve uzaklığını yanlış hesaplıyor.

Başka açıklamalar da mevcut. Eğer istediğiniz büyük güzel bir ay görmekse, hangisinin doğru olduğu önemli değil. En iyi görüş zamanı, evlerin, ağaçların, dağların vs.. sizi en iyi şekilde yanıltabileceği, ayın doğmaya başladığı an.

Eğlenceli bir aktivite: Aya önce doğrudan ardından da önplandaki nesneleri saklayacak şekilde bakın. Mesela karton kullanarak ya da başparmağınız ve işaretparmağınızla ayı kıstırarak.