astroturk.net

23 Ağustos’ta Jüpiter, volkanik ayı İo’nun gölgesi üzerindeyken görüntülendi:

kaynak: spaceweather.com | görüntü: Joel Warren’in izni ile

İki gök olayı ile süslenen geçen hafta, gökyüzü gözlemcileri için oldukça verimli geçti. İlk gerçekleşen gök olayı, her sene tekrarlanan Kahraman (Perseid) göktaşı yağmuruydu. Göktaşı yağmurunu Romanya’dan gözlemleyen Alex Conu (skyphotographers.com), atmosfere giren bir göktaşını görüntülemeyi başarmış:

İran’dan Siamak Sabit ise bir Perseid’i Kraliçe ( Cassiopeia ) takım yıldızının yakınlarında yakalamış:

Geçen hafta 16-17 Ağustos gecesi gerçekleşen ikinci gök olayı ise parçalı ay tutulmasıydı. Işık kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde bile çok rahat bir şekillde gözlemlenebilen tutulma, Dünya’nın çeşitli yerlerinden amatör gökbilimcilerce izlendi. Aşağıdaki görüntüyü yakalayan ise İtalya’dan Marco Fulle :

Ben de fotoğraf makinası kullanarak tutulmayı görüntülemeye çalıştım. Makinamın yakınlaştırma gücü her ne kadar karada çok işe yarasa da, Ay’ı ayrıntılı bir şekilde gözlemeye yetmedi:

16 Ağustos’u 17′ye bağlayan gece Ay, bu yıl son kez Dünya’nın gölgesine girecek. Ay’ın tamamen karanlığa gömülmeyeceği bu parçalı tutulmayı ülkemizden de izlemek mümkün. Tutulma saat 23.30 civarında başlayacak.

PC Magazine dergisi en ilgi çekici uzay sitelerinin bir listesini çıkartmış. Bir kısmı astrotürk ziyaretçilerine tanıdık gelebilecek 10 site ve bir bonus site şu şekilde sıralanmakta:

10. hubblesite.org

hubblesite.org Çok bilinen uzay görüntülerinin çoğu Hubble Uzay Teleskobu tarafından yakaladı. Bu görüntüler popüler olmalarının yanısıra gökbilim için de oldukça önemli bilgiler taşıyor. Bilgisayarınız için duvar kağıdı olarak kullanabileceğiniz 50′den fazla resim içeren hubblesite.org sitesi, teleskobun görüntülediği birbirinden güzel uzay fotoğraflarını sergiliyor.

9. Sungrazing Comets

http://ares.nrl.navy.mil/sungrazer/ SOHO uzay aracı, 1995′ten beri sürdürdüğü görevi sırasında 1.500′den fazla küçük kuyruklu yıldızı keşfetti. Bu kuyruklu yıldızların çok büyük bir kısmı ise SOHO’nun yolladığı görüntüleri bilgisayarlarına yükledikten sonra tarayan amatörlerce keşfedildi.

8. Virgin Galactic

www.virgingalactic.com Richard Branson’un girişimi olan Virgin Galactic, uzay turizmine yatırım yapıyor. Özel girişime ait araçla uzayın sınırına yapılan ilk insanlı uçuşu gerçekleştirerek orjinal XPrize’ı kazanan SpaceShipOne’ın sahibi olan Brandson, Dünya’nın üzerinde 120 km’den daha yüksekte (kendilerini ağırlıksız hissedebilecekleri bir yükseklik) gerçekleşecek bir uçuş için 250′den fazla uzay turistini depozito olarak 200.000 dolar ödemeye ikna etmeyi başarmış.

7. Space.com

space.com Bu renkli site ise gökbilim, uzay bilim ve uzay yolculukları (insanlı ve insansız) hakkında en yeni haberleri veriyor. Ayrıca fotoğraf galerileri, videolar, yıldız haritaları ve gözlem ipuçları, tartışma forumları ve anketler ile oldukça geniş bir içeriğe sahip.

6. Google Gökyüzü

http://www.google.com/sky Gece gökyüzünün düz ve yakınlaştırılmış fotoğrafik gösterimini yapan Google Gökyüzü, Google Earth’ün (Dünya) bir benzeri.

5. Renkli Evren

http://www.robgendlerastropics.com/ Bugünün en yetenekli amatör astronomları, bir nesil öncesinin pek çok büyük profesyonel gözlemevi ile eşit astrofotoğraflar üretebilen gelişmiş teleskop ve CCD görüntüleyicilerle çalışıyorlar. Fizikçi Robert Gendler de en yeteneklilerden biri ve gökadaların, yıldız topluluklarının, bulutsuların ve daha fazlasının enfes görüntülerini oluşturabiliyor.

4. Nasa.gov

nasa.gov Uzay araştırmalarının önemli bir kısmını gerçekleştiren NASA’nın sitesi de doğal olarak listede. Son haberler, resimler, makaleler, tarih, geçmiş görevler, gelecek görevler, geleceğin teknolojileri… Fazla söze gerek yok sanırım.

3. spaceweather.com

Astrotürk içeriğinin önemli kısmı da bu sitedeki bilgilerin çevrilmesiyle oluşturulduğundan, astrotürk takipçileri spaceweather.com’a yabancı sayılmaz. Site, bazısı ziyaretçileri tarafından gönderilen görüntüler yönünden zengin. Görselliğin yanısıra açıklayıcı yazılar da siteyi çekici hale getiriyor.

2. Google Lunar X prize

Uzayın sınırına, özel girişimce başarılı şekilde ulaşacak insanlı uzay aracı gönderilmesini desteklemek amacıyla ortaya çıkartılan orjinal X Prize’ın SpaceShipOne tarafından kazanılmasının ardından, Google, hedefleri daha da ileriye taşıdı. 30 milyon dolar ödül vadeden Google Lunar X Prize yarışmasında ise amaç, Ay yüzeyine insansız bir araç gönderip NASA’nın Mars gezginlerine benzer araçlarla en az 500 metre gezip, veri ve görüntüleri taşıyan kargoyu Dünya’ya geri getirmek.

1. Günün Astronomi Resmi

http://apod.nasa.gov/apod/ Listenin bir numarasına geldiğimizde ise günlük olarak güncellenen bir site ile karşılaşıyoruz. Günün Astronomi Resmi (GAR), her gün farklı bir gökbilim görüntüsü yayınlayıp, altında açıklayıcı bir metin veriyor. NASA.gov altında yayınlanan sitenin orjinali İngilizce olmasına karşın, bulutsu.org adresinde günlük olarak Türkçe’ye çevrilerek yayınlanıyor.

On sitelik liste burada sona ermesine karçın bir de bonus site verilmiş: http://www.atoptics.co.uk/index.htm. Atmosfer optiği hakkında bilgi veren sitede, görsel malzemeyle desteklenen, gökkuşağı, farklı biçimlerdeki haleler gibi farklı olayların nasıl oluştuğu hakkında bilgi veriliyor. Astrotürk’te de zaman zaman bu bilgilerden yararlanıyorum.

bir güneş sistemi kurun

Güneş sistemi kurun dediysek bahsettiğimiz elbette ölçekli bir maketi! Peki ama bu maketi nasıl ölçekleyeceğiz. Sistemin merkezine bir portakal veya bir futboltopu koyacak olursak dünya kaç cm uzakta ve ne kadar büyüklükte olacak?

Güneş sistemindeki gezegenlerin ve tabii Güneş’in boyutlarını ve yörüngelerini bildikten sonra bunu kendi maketinize uyarlayacak şekilde hesaplamanız çok da zor değil. Fakat eğer “ben bunlarla uğraşmak istemiyorum” diyecek olursanız onun da kolayı var:

exploratorium.edu sitesinde yalnızca maketinizde kullanmak istediğiniz güneşin çapını pelirtip tek tuşa basmanız ile gezegenlerin çap ve güneşinize olan uzaklıkları belirleyen bir hesaplama aracı var.

Hesaplama aracıda gezegenlerin yanı sıra güneşinizin, Güneş’e yakın birkaç yıldıza ve Samanyolu’nun merkezine olan uzaklığı da gösteriliyor. Kullanımı ise gayet kolay:

Solar system model başlığının altında bulunan kutucuklardan Sun’ın (Güneş) yanındaki kutucuklara istediğiniz değeri girip calculate tuşuna basıyorsunuz. Kırmızı çerçeveli kutu inç olarak, yeşil olan ise mili metre olarak girilcek değerdir. Yalnızca bir kutucuğa değer girmelisiniz.

kaynak: exploratorium.edu | görseller: alterdlogix.blogspot.com

İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü

2007 senesi taban puanı: 289,861 | kontenjan: 62 | bölümün internet adresi: istanbul.edu.tr/fen/astronomy/ | İstanbul Üniversitesi

1933 ylında Astronomi Enstitüsü olarak Ord. Prof. Dr Erwin Finlay Freundlich tarafından kurulan bölüm, 1933-1935 yılları arasında, Zeynep Hanım Konağı‘nda çalışmalarını sürdürmüş. 1936-1937 ders yılından itibaren de İ.Ü. Merkez bahçesinde yeralan ve Prof. Dr. Arif Hikmet Holtan tarafından planı çizilip, Y. Müh. Ekrem Hakkı Ayverdi tarafından yaptırılan bugünkü binalarına taşınmış. [tarihçenin devamı]

1936 tarihinde Almanya’dan getirilen teleskop sistemi ile çalışmalarına başlamış olan İ.Ü Gözlemevi’nde, ışık kirliliğinin yoğun olduğu bir bölgede bulunduğundan gece gözlemleri yapılamamakta; buna karşın astronomi öğrencilerinin pratik alışmalarına imkan sağlamakta. [Gözlem aletleri hakkında detaylı bilgi]

Üniversitenin gözlemevinde hava şartlarının elverdiği ölçüde her gün güneş lekesi gözlemleri yapılmakta. Bunun için de üstteki kullanılmakta. Fotosfer dürbününün arkasında, 25 cm çapında Güneş görüntüsü oluşacak uzaklıkta yerleştirilmiş bir çizim tablasıdır. Buraya yerleştirilen fotoğrafik gözlem kağıdı üzerinde havanın açık olduğu hergün leke çizimleri yapılamaktadır.Gözlemin amacına göre hazırlanmış bu kağıt üzerinde gözlemci, tarih, saat, görüş kalitesi, rölatif sayı, no ve leke sınıflamaları gibi bilgiler yeralmaktadır.

Sol üstteki resim de ise Meade Lx200 (D=30 cm, f=3800 mm) görülüyor. Schmidt Cassegrain tipi teleskobun arazi için üçayağı bulunmakta. Teleskop Ekvatoral ve Azimutal sistemde çalışabilmektedir. Kendi hafızasında 65530 tane cisim kayıtlı olup,bu cisimlere otomatik olarak yönelebilmekte. [diğer gözlem aletleri]

Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü

2007 senesi taban puanı: 286,922 | kontenjan: 62 | bölümün internet adresi: astronomy.science.ankara.edu.tr | Ankara Üniversitesi

Ankara Üniversitesi’ndeki astronomi bölümünün tarihi de matematik bölümünün yan dalı olarak 1944 yılında kurulan Astronomi Enstitüsü’ne dayanıyor.

Teorik derslerin işlendiği fakülte binaları şehrin içindeyken, uygulamaların yapıldığı gözlemevi Ankara’nın 18 km güneyinde, şehir ışıklarından uzak, ulaşımı kolay, yıllık yaklaşık üç yüz açık gözlem gecesine sahip Ahlatlıbel mevkiindedir. Gözlemevinin yer seçimi Hollanda’lı astrofizikçi Prof. Dr. Kreiken tarafından gerçekleştirilmiş.

Gözlemevinin kuruluşunda verdiği emeğin karşılığı olarak, 40,6 cm (16 inç) Meade teleskobuna ve yerleştirildiği binaya Prof. Dr. E.A Kreiken’in adı verilmiş (altta). Gözlemevi bünyesinde bunun dışında, ağırlıklı olarak örten çift yıldızların ve değişen yıldızların fotoelektrik ışık-ölçüm gözlemlerinde kullanılan, İsviçreli amatör bir teleskop yapımcısından alınmış 30 cmlik bir teleskop ve açıklığı 15 cm olan ve ağırlıklı olarak popüler-eğitsel etkinliklerde ve Güneş leke gözlemlerinde kullanılan bir teleskop daha bulunmakta.

Erciyes Üniversitesi Fen - Edebiyat Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü

2007 senesi taban puanı: 279,238 | kontenjan: 29+2 | bölümün internet adresi: fef.erciyes.edu.tr |  Erciyes Üniversitesi

Erciyes Üniversitesi radyo astronomi konusunda iddialı. Türkiye Ulusal Radyo Astronomi Gözlemevi‘ni kurmayı amaçlayan bölüm şu an için, 2 adet 5m çanaktan oluşan biri dizge sistemi ve binasına sahip ve burada faliyetini sürdürüyor.

Radyo astronominin önemini ise şu şekilde özetlenmiş: “Bugünkü evren hakkındaki bilgilerimizin %65′i sadece radyo astronomi çalışılarak öğrenilebilir. Kuasarların, atarcaların, kara deliklerin, 3K ardalan ışımasının ve biyokimyasal hidrojen/karbon moleküllerinin keşiflerinin nedeni profesyonel radyo astronomi çalışmalarıdır.
Türkiye’de Radyo Astronomi  alanında  bir kaç  girişimin dışında  bir gelişme olmamıştır.  Ancak  spektrumun bu  bölgesinde  yapılan ve  yapılacak  çalışmalar  Türkiye’yi  bu alanda birden  ön sıralara  çıkaracaktır”.

Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü

2007 senesi taban puanı: 284,460 | kontenjan: 62 | bölümün internet adresi: astronomy.ege.edu.tr |  Ege Üniversitesi

Ege Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü 1962-63 öğretim yılında Matematik Kürsüsü’ne bağlı olarak kurulmuş ve öğretim faaliyetine başlamıştır. Başlangıçta öğretim üyesi olmadığından dersler Ankara ve İstanbul üniversitelerinden gelen öğretim üyeleri tarafından okutulmuştur. 1963 yılı başında bölüme ilk öğretim üyesinin atanmasıyla Matamatik Bölümü’nden ayrılmış ve bağımsız bir bölüm haline gelmiştir. Aynı yıl içerisinde bölüme dört asistan alınmıştır. Daha sonra yurt dışından gelen öğretim üyeleriyle öğretim elemanları yetiştirilmiş, eğitim ve öğretim programları yanında araştırma olanakları bölümün kendi öğretim elemanlarınca yerine getirilir duruma gelmiştir.

Jüpiter, Dünya’ya 2008′deki en yakın konumunda olacağı bugün, aynı zamanda en yüksek parlaklığına da ulaşacak. Gün battıktan sonra güney ufkuna yakın konumda deniz feneri gibi diğer bütün yıldızlardan daha parlak olan Jüpiter’i kolaylıkla bulabilirsiniz. Parlayan Jüpiter gece boyunca güney gökyüzünde hareket edecek.

Yukarıdaki Jüpiter, komşu Yunanistan’dan amatör gökbilimci Tilemachos Athanasiadis’in hediyesi. Görüntüde Jüpiter ve Samanyolu, Tilemachos’un “Zeus’un Tahtı” olarak anıldığına dikkat çektiği Olimpus dağının üzerinde parlıyor (Roma kökenli Jüpiter’in Antik Yunan’daki kaynağı Zeus). Bu görüntüyü elde etmek için 1600 ISO değerinde 300 saniye pozlama süresi seçmiş.

Kaynak: spaceweather.com | Görüntü: Tilemachos Athanasiadis’in izniyle.

Amerika Birleşik Devletleri’nin California eyaletinde bulunan Santa Barbara şehri yakınlarında çıkan orman yangını, ortaya çıkardığı dumanla Güneş’in rengini mora çevirdi.

Mor güneş, dumandan kaynaklanan yaklaşık 1 mikron boyutundaki parçacıkların havaya karışması sonucu gözlemlenir. Bu tarz parçacıklar mavi ışığı geçirirken, kırmızı ışığı güçlü bir şekilde dağıtır. Dumandaki bu filtreleme mekanizması renkli güneşlere neden oluyor.

Farklı renkte bir güneş görmek ilgiçekici olsa da oluşması için yangının gerekmesi, renkli güneşlerin tatsız olayların habercisi olması demek aynı zamanda.

Kaynak: spaceweather.com | Görüntü: John Boyd