Merkür Geçişi

Dünya, 9 Mayıs pazartesi günü Merkür’ün Güneş önünden geçişine şahit olacak. Merkür sıkça Güneş-Dünya arasından geçse de gezegenlerin yörünge düzlemlerindeki eğiklik sebebi ile transitler nadiren görülür. Merkür geçişinin detaylarını DEUZAY’ın hazırladığı bu siteden öğrenebilirsiniz.

merkur-gecis

Türkiye saati ile 14:00’den sonra başlayacak olan geçiş, ülkemizden gün batımına kadar izlenebilir. Bitişini ise biz göremeyeceğiz. Bir soraki Merkür geçişi 11 Kasım 2019’da.

Merkür’ün boyutları Güneş’e göre çok küçük olduğu için, gözlem aleti olmadan bu olayı izlemek mümkün değil. Güneş’e koruyucu filtre olmadan bakmak KALICI KÖRLÜĞE sebep olabilir. İsli cam, disket içi, CD, koyu gözlük gibi malzemelerin hiçbiri GÜVENLİ DEĞİLDİR. Eğer uygun gözlem araçlarınız yoksa aşağıda listelenilen, astronomi kulüplerinin ve kurumların etkinliklerine katılmanızı tavsiye ederim.

deuzay-merkur-gecisi

İzmir‘de iseniz, Dokuz Eylül Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Kulübü, DEUZAY, saat 13:00 ile 18:00 arasında Bornova Büyük Park’ta olacak. [etkinliğin facebook sayfası]

İzmir‘de astronomi bölümüne sahip olan Ege Üniversitesi’de Merkür geçişini izleme olanağı sunuyor. EÜ Astronomi Topluluğu’nun desteği ile yapılacak etkinlik saat 16:30’a kadar sürecek:

merkur-gecis-ege

Ankara‘da etkinlik adreslerinden biri Ankara Üniversitesi Rasathanesi. Etkinlik için küçük bir ücret isteniyor: Öğrenciler için 2.5₺, tam 5₺, Ankara Üniversitesi personel ve yakınları içinse ücret istenmemekte. Etkinlikte gökyüzü tanıtımı ve çeşitli sunumlar da olacak. Eğer hava kapalı olursa sadece bunlar için bile düşünülebilir. Ayrıca sıcak içecek ve atıştırmalıklar da bulunacak. [etkinlik sayfası]

Ankara‘daki diğer adres ise ODTÜ. ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu’nun elinde güzel bir güneş teleskobu var. Belirlenmiş bir etkinlik yok, topluluğun facebook sayfasını takip edebilirsiniz.

Antalyalılar, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin Akdeniz Üniversitesi içersindeki BİTOM gözlem merkezine gidebilirler. Burada, saat 14:00 ile 17:00 arasında geçiş izlenebilecek. [BİTOM’un sayfası]

Batman‘da Merkür geçişi Mezopotamya Astronomi Derneği’nin katkısıyla, Batman TED Kolejinden izlenebilecek. Burada ayrıca seminer ve gece gözlemi olacak. Mezopotamya Derneği’nin facebook sayfasından detaylı bilgi alabilirsiniz.

Aksaray BİLSEM Gözlemevi de Merkür geçişi gözlemine ev sahipliği yapacak. Facebook sayfalarına buradan ulaşabilirsiniz.

merkur-gecisi-aksaray

Malatya‘da İnönü Üniversitesi Astronomi Topluluğu’nun düzenleyeceği etkinlikte, üniversitenin gözlemevinde geçiş gözlemlenebilir.

merkur-gecisi-inonu

ve İstanbul:

İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü teleskopları, İstanbul halkının bu nadir gerçekleşen gök olayına şahit olabilmesi için hazır olacak. Astronomi bölümü ve gözlemevi, İstanbul Üniversitesi’nin Beyazıt’taki merkez yerleşkesinde. [facebook sayfası | bölüm sitesi]

İstanbul‘da Merkür geçişini izleme imkanı bulabileceğiniz diğer adres ise Aqua Florya AVM’nin teras katı olacak. Ücretsiz olan etkinlik Notebook Kırtasiye, teleskop firması Celestron ve Aqua Florya AVM desteği ile gerçekleşecek. [facebook sayfası]

Şişirilebilir uzayaraçları

Ağır yükleri uzaya taşımak maliyet açısından zorlayıcı. Yörüngeye çıkarılacak şeyleri sınırlayan bir diğer faktör ise hacim. Uzay araçlarının rokete sığdırılabilir olması için fazla büyük olmaması gerekiyor.

Uzaydaki insanlı görevler içinse yüksek hacimler, daha rahat yaşam ve çalışma ortamları yaratmak için şart. Bu soruna çözüm için şişebilir modül tasarımları öteden beri mevcuttu. Nihayet bu model gerçeğe dönüşmeye oldukça yaklaştı. İlk pratik test önümüzdeki günlerde Uluslararası Uzay İstasyonunda gerçekleştirilecek.

sisebilir-modul

 

8 Nisan’da SpaceX şirketinin Dragon kapsülü işle Uzay İstasyonu’na ılaşacak olan, Bigelow şirketinin geliştirdiği BEAM (The Bigelow Expandable Activity Module/Bigelow Genişleyebilir Aktivite Modülü) adı verilen Modül, Robot kol yardımıyla İstasyonu’nun hava kilidine yerleştirilecek.

sisebilir-modul-robot-kol

Sonrasında içine hava verilerek adeta balon gibi şişirilecek. Hava kilidi sayesinde istasyonun geri kalanından ayrılan modül herhangi bir sorun yaşanırsa İstasyonu ve içindeki mürettebatı tehdit edemeyecek.

Deney boyunca veri toplayacak olan sensörler sayesinde, modülün dayanıklılığı, zararlı ışınımlara karşı yalıtımı gibi önemli bilgilere ulaşılacak.

Bu tarz modüller ileriki yıllarda, yörüngedeki uzay otellerinde, Ay ve Mars görevlerinde kullanım alanı bulacaktır.

kaynak: NASA |

ilk uzay yürüyüşü

ivxjsupltj4vmsqtfnwu

18 Mart 1965 tarihinde Vostok-2 uzayaracıyla yörüngeye çıkan Sovyet kozmonotları Alexey Leonov ve Pavel Belyayev, insanlık tarihinin ilk uzay yürüyüşü görevini gerçekleştirdiler. Uzayaracının dışına çıkan ilk insan olan Alexey Leonov’un uzay yürüyüşü 12 dakika sürdü ve görevi süresince vücut sıcaklığı 1.8 derece artmıştı: Kozmonot, sıcak çarpmasına uğramanın sınırına ulaştı.

Leonov’un yaşadığı sorunlar bununla da kalmadı. Vakum ortamında fazla şişen uzay elbisesi, uzayaracına geri dönüşünde sıkıntı yaşamasına neden oldu. Soğuk Savaş ortamında diğer ülkelerin iletişimlerini dinleyebileceğini bilen Leonov protokollere uymayarak durumu yer kontrole bildirmedi.

vostok-2
uzay yürüyüşü görevi için 18 Mart 1965 günü uzaya fırlatılan Vostok-2 uzayarcı. Araç ertesi gün Dünya’ya geri döndü.

Leonov’un sonradan anlattıklarına göre girişe sığmaya çabalarken uzay elbisesi deforme olmuştu. Geri çıkması da mümkün değildi. Sonunda Leonov çare olarak bir valfi hafifçe açarak elbise içersindeki havanın bir kısmını tahliye ederek, elbiseyi 1.2 metrelik girişten geçebilecek boyuta getirmeyi başardı.

kaynak: space.gizmodo.com |

 

dünyanın en büyük teleskobu 9 bin kişiyi yerinden edecek

Çin’deki “Beş yüz metre Açıklıklı Radyo Teleskobu” ya da kısaca FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Radio Telescope) olarak da adlandırılan teleskop başka yıldızlardan gelebilecek uzaylı sinyallerini arayacak. Tamamlandığında, 37 futbol sahası genişliğiyle dünyanın en büyük teleskobu olacak.

Çin’de inşaa edilen dünyanın en büyük teleskobu, 9 bin kişinin evini terk etmesine sebep olacak. 2011 yılında yapımına başlanan ve şimdiye dek 184 milyon dolara mal olan teleskop için bu kadar büyük bir nüfusun yerinden edilmesinin sebebi ise elektromanyetik açıdan parazit yaratabilecek insan faliyetlerini en aza indirebilmek.

FAST-Telescope-in-China

Çin’deki “Beş yüz metre Açıklıklı Radyo Teleskobu” ya da kısaca FAST (Five-hundred-meter Aperture Spherical Radio Telescope) olarak da adlandırılan teleskop, tamamlandığında 37 futbol sahası genişliğiyle dünyanın en büyük teleskobu olacak.

Radyo teleskobun araştırma hedefi radyo sinyalleri yayan, gökadalar, atarcalar (pulsar), kuasarlar ve üstnovalar (süpernova), olacak ve başka yıldızlardan gelebilecek uzaylı sinyallerini de arayacak.

kaynak: vice.com | universe today |

Lüksemburg uzay madenciliğinde lider olmak istiyor

Lüksemburg; sadece yarım milyon nüfusa sahip ve Yalova ilimizden sadece bir parça daha büyük bir Avrupa ülkesi. Şimdi bu küçücük ülke, küçük olmanın büyük hayaller kurmak için engel olmadığını bize bir kere daha hatırlatıyor. Lüksemburg uzay madenciliği konusundaki girişimleri destekleyeceğini açıkladı. Hedef bu alanda lider konuma gelmek.

Lüksemburg; sadece yarım milyon nüfusa sahip ve Yalova ilimizden sadece bir parça daha büyük bir Avrupa ülkesi. Şimdi bu küçücük ülke, küçük olmanın büyük hayaller kurmak için engel olmadığını bize bir kere daha hatırlatıyor. Lüksemburg uzay madenciliği konusundaki girişimleri destekleyeceğini açıkladı. Hedef bu alanda lider konuma gelmek.

uzay-madenciligi
Ay’dan getirilen taş örnekleri ve kuyruklu yıldız tozu toplamak dışında şimdiye dek bir uzay madenciliği faaliyeti yok, pratik açıdan yakın bile değiliz ancak birkaç özel şirket bu işle ciddi olarak ilgileniyor. Devletlerin uzay ajansları da göktaşlarına araştırma seferleri düzenliyor veya düzenlemeyi planlıyor. Belli bir tarih vermek zor ancak uzay madenciliği bilimkurgu öğesi olmaktan çıkacak.

Bu heves boşuna değil, zira uzay madenciliği bir zorunluluk. Kullandığımız kimi elementlerin dünyadaki stoğu oldukça sınırlı buna karşın tüketim hızla devam ediyor. Bunların yerlerini alacak başka maddeler bulmak da pratikte çok olanaklı değil. Bu sebeple gezegenimizde azalan bu kaynakları uzaydan getirmek zorundayız. İşin güzel yanı, Dünya’da çok az bulunan şeyler uzayın kimi noktalarında bolca bulunmakta.

Lüksemburg uzay madenciliğinda uzun erimli bir ekonomik gelişim hedefliyor. Bu yönde çalışan, teknoloji üreten şirketler desteklenecek. Nihai hedef şu an varolmayan bu sektörde lider olmak. Lüksemburg’un bu büyük hayali temelsiz sayılmaz, ülke bir kaç uydu operatörüne ev sahipliği yapıyor. Bunlardan biri olan SES’in 50’yi aşkın uydudan oluşan bir filosu var. Uzaydaki göktaşlarından maden çıkarmak için gerekli yasal çerçeveyi geliştirmek üzerinde çalışan Lüksemburg eğer planında başarılı olursa, uzay madenciliğinin en önemli merkezi konumuna gelecek.

kaynak: gizmodo.com

Haftalık Gökyüzü Raporu – 16

beşi bir yerde

Bu hafta güneş doğmadan dışarı çıkarsanız (hava İstanbul için çarşamba ve perşembe açık gözüküyor) 5 gezegenin hepsini gökyüzünde görebilirsiniz. Bu fırsatı kaçırmamanızı öneririm.

Bu beş gezgenen antik çağlardan beri bildiğimiz Merkür, Venüs, Mars, Satürn ve Jüpiter. Bildiğiniz gibi Neptün ve Uranüs gözle farkedilemeyecek kadar soluklar ve teorik hesapların ardından yapılan gözlemler neticesinde keşfedildiler.

9. gezegen

gezegen9

Şimdi yeniden böyle bir gezegen keşfetmemiz olası. 2006 yılında gezegen tanımının değiştirilmesiyle beraber Plüton gezgenlikten çıkartılmıştı. Şimdi bilim insanları Plüton’un ötesinde 9. gezegen olabileceğini savunuyorlar. Bu olasılığı dile getirenler California Teknoloji Enstitüsü’nden (kısaca Caltech) bir ekip. Aynı ekip keşfettikleri cüce gezegenlerle Plüton’un gezegenliğinin tartışmaya açılıp oylamayla kaybetmesine neden olmuştu. Şimdi buldukları bu Plüton ötesindeki gökcisimlerinin yörüngelerinden yola çıkarak ‘9. gezegen’ olması gerektiğini savunuyorlar.

Gezegenin kütlesinin Dünya’nın 10 katı olduğu tahmin ediliyor. Uzaklığı ise aşırı boyutlarda. Yörüngesinin Güneş’e en yakın olduğu nokta Plüton’un yörüngesinin çok ötesinde, Plüton’dan en az 20 kat uzakta. Güneş çevresinde bir turu ise 10 bin – 20 bin yıl sürüyor olmalı.

Konuya dair detaylar için Gök Günce ve Astronomi Diyarı’ndan faydalanabilirsiniz.

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz. Ayrıca gökbilim konusunda haberler, duyurular, astrofizik araştırmaları ve gökyüzü fotoğraflarıyla dolu dolu bir bülten sizi bekliyor. Bültenin son sayısına aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz:

Bülteni çevrim içi okumak için:http://issuu.com/tadgoky…/docs/gokyuzu_ocak_subat2016_sayi64

Bülteni PDF (4MB) olarak indirmek ve geçmiş sayılarına erişmek için:http://www.tad.org.tr/e-bulten

Bültene ücretsiz abone olmak için: http://www.astronomi.org/?page_id=399

Uzay istasyonu çiçek açtı

Uzay İstasyonu’ndaki Veggie bitki yetiştirme kısmında ilk defa bir çiçek açtı. Scott Kelly Zinya’nın fotoğrafını twitter’da “Evet, uzayda başka yaşam formları da var” diyerek paylaştı. Daha önce marul yetiştirilen UUİ’de yakın zamanda başka bitkiler de yetiştirilmeye çalışılacak. Uzay tarımı adım adım ilerliyor ancak burada kullanılan yapay ışıklı teknolojiler Dünya’da da geliştiriliyor. Sadece uzay tarımına değil, dünya tarımının gelecekteğinin en azından bir kısmına da bakıyor olabiliriz. Fotoğrafta, Zinya ‘güneş alsın’ diye Veggi kısmından alınıp cam kenarına konulmuş.

zinnia

Uzayda 300. Gün

Astronot Scott Kelly uzaydaki 300. gününü sudan topla pin pon oynayarak kutladı. Kelly bu oyunda kullandığı ‘raketler’ hidrofobik özelliğe sahip. Bu sayede su yapışmadan sekiyor.

Falcon 9 yine okyanusa inemedi

SpaceX’in Falcon 9 roketi yeniden okyanus platformuna iniş denemesi yaptı ve bacaklarından birinde çıkan sorun nedeniyle başarısız oldu. Okyanustaki platforma iniş karaya inmekten daha az masraflı olduğu için bu yöndeki denemelerin devam edeceği konuşuluyor. Roketin inişi başarısız oldu ancak kargosu olan Jason 3 uydusunu yörüngeye ulaştırmayı başardı. Jason 3 gezegenimizdeki deniz seviyesi değişimlerini daha hassas şekilde ölçecek.

Jason 3’ün yapacağı iş iklim değişikliğinin etkilerini daha iyi görebilmek için önemli zira gezegen ısınmaya devam ediyor. 2015 kayıtlara son 135 yılın en sıcak senesi olarak geçti. Yeryüzünün ortalama sıcaklığı geçen yıl 1.33°C düzeyinde hesaplandı, deniz suyu sıcaklığı da 0.74°C (geçen sene: 0.11°C) oldu.

Blue Origin yenilenebilir roketini yeniden kullandı

blue-origin-new-shepard-rocket-landing-jan-22-2016-2

Blue Origin şirketinin New Shepard roketi yere başarıyla inmeyi başarmıştı. Aynı roket fırlatma ve inişi yeniden başarıyla tekrarladı. Böylece yeniden kullanılan ilk roket olarak tekrar tarihe geçti.

Mars’ta yürümek neye benzer?

marstabirgece

Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi’nde 5 Mart 2016’da kurulacak Facing Mars etkinliğine katılan çocuklar bilim dolu bir gece geçirip bu sorunun cevabını arayacaklar. Detaylar için Merkez’in sosyal medya hesaplarını takip etmeniz gerekiyor.
f: Bursa Bilim ve Teknoloji Merkezi
t: twitter.com/bursabtm
i: instagram.com/bursabtm/

ODTÜ Amatör Astronomi Topluluğu’nun 30. yılı

Mart ayında gerçekleşecek bir diğer etkinlik ise Ankara’da. ODTÜ’nün 30 senelik topluluğu “eski ekibi” yeniden topluyor. 12 Mart 2016’da gerçekleştirilecek etkinlik içerik açısından zengin gözüküyor. Etkinliğin facebook sayfasına buradan, ODTÜ dışı katılımcılar için gerekli başvuru formuna ise buradan ulaşabilirsiniz. Katılım için ücret istenmiyor.

odtu-aat-30yil

Başkan aday adaylarının gözünden NASA

ABD’de başkanlık adaylığı yarışı devam ediyor. Başkanın kim olacağı diğer şeyler haricinde NASA bütçesinin de neye benzeyeceğini belirliyor. Üstelik NASA gelecek başaknlık döneminde Mars’a yapılacak insanlı seferin Kızıl Gezegen’in hangi bölgesine yapılacağına da karar verebilir.

Bu nedenle Planetary Society başkan adaylarının konuya ilişkin demeçlerini Amerikan seçmeni için derlemiş.

Uzay araştırmaları konusunda oldukça olumlu mesajlar veren Clinton’un kendi anlattığına göre çocukken astronot olmak istemiş ve NASA’ya bir mektup yazmış; NASA’dan ise kadın astronot olmayacağına dair bir cevap almış. Fakat bu hikayede bazı şüpheler de mevcut.

Bernie Sanders desteklediğini söylese de NASA’nın bütçe kesintileri lehine oy verdiğini ‘unutmuş’.

Donald Trump NASA’ya ‘fazla’ para ayrılması taraftarı değil. Diğer bir Cumhuriyetçi aday oldan Ted Cruz ise Amerikan senatosunda bilim ve uzay alt komitesine üye. Diğer adaylar gibi özel sektörü destekliyor ve küresel ısınma araştırmaları gibi konulara NASA’nın esas görev alanlarının dışında kaldığı gerekçesiyle soğuk bakıyor.

UUİ’den çekilen 2015’in en iyi kareleri

NASA 2015 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’ndan çekilen en iyi fotoğrafları derlediği bir albüm yayınladı.

iss-colombia

Çinliler Ay’ın karanlık yüzüne gidecek

Ay’ın bize dönük yüzünü yüz yıllardır inceliyoruz; buna karşın diğer yüzü hakkında fazla bilgimiz yok. Çin daha önce hiç araç indirilmeyen Ay’ın diğer yarısını hedefleyen bir görev planlıyor. 2018’de gerçekleştirilmesi düşünülen görevde kullanılacak sonda adını Çin mitolojisindeki ay tanrıçasından alıyor: Chang’e-4.

İran

İran’a nükleer programı nedeniyle uygulanan ambargo kalktı. Füze programı nedeniyle ABD’nin uyguladığı diğer bazı uygulamalar devam etse de ülke yakın vadede ekonomik olarak biraz daha rahatlayacak gibi gözüküyor. İran, ambargo kalkar kalkmaz eskiyen uçak filosunu yenilemek için Airbus ile anlaştı. Önümüzdeki dönemde ekonomisi daha da güçlenen İran ABD ve İsrail’in yaptırımlarına karşın roket programını devam ettirecektir. Argeye ayırdığı pay ambargoya rağmen Türkiye’nin biraz altında olan İran’ın önümüzdeki dönemde Türkiye’de bir değişiklik olmazsa ülkemizi geçmesi olasılıklar dahilinde.

Gökyüzü’nün yeni sayısı çıktı

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz.

gokyuzu

Türk Astronomi Derneği Bülteni Gökyüzü Ocak-Şubat 2016 sayısı ile yayında! Yeni yıldan itibaren Gökyüzü’nün iki ayda bir yayınlacak bülteninin ilk sayısında bu ay, Mars Gezginlerini kapak konusu olarak işliyoruz. Ayrıca gökbilim konusunda haberler, duyurular, astrofizik araştırmaları ve gökyüzü fotoğraflarıyla dolu dolu bir bülten sizi bekliyor. Bültenin son sayısına aşağıdaki bağlantılardan erişebilirsiniz:

Bülteni çevrim içi okumak için:http://issuu.com/tadgoky…/docs/gokyuzu_ocak_subat2016_sayi64

Bülteni PDF (4MB) olarak indirmek ve geçmiş sayılarına erişmek için:http://www.tad.org.tr/e-bulten

Bültene ücretsiz abone olmak için: http://www.astronomi.org/?page_id=399

Catalina Kuyruklu Yıldızı

Yasushi-Aoshima-Catalina2013 yılında Catalina Gökyüzü Araştırması (Catalina Sky Survey) tarafından keşfedilen Catalina (C/2013 US10) kuyruklu yıldızı, güneş sistemi içersine yaptığı tek seferlik yolculuğunu sürdürüyor. 17-18 Ocak’ta Dünya’ya en yakın konumuna ulaşarak gezegenimize 107 milyon km yaklaşan kuyruklu yıldız, Japonya Shizuoka’dan Yasushi Aoshima’nın kadrajına yakalanmış.

6. kadirden son derece soluk bir cisim olan bu kuyruklu yıldız amatörlerin teleskopları ve dijital kameraları için kolay bir hedef.

Aoshima, kuyruklu yıldızı M 101, diğer adıyla Fırıldak gökadasına yakın görünümdeyken yakalamış. Resmin sağ kısmında Büyük Ayı’daki (kepçenin sapındaki!) ünlü Mizar ve Alcor çift yıldız sistemini de görülüyor. Aoshima, Catalina’nın iyon kuyruğunda güneş rüzgarlaındaki düzensizliklere bağlı olarak meydana gelen değişimleri gözleme şansı bulmuş.

Catalina ilk kez iç güneş sistemini ziyaret ediyor ve muhtemelen son ziyareti de bu olacak; zira kasım ayında (2015) Güneş’e en yakın konuma geldikten sonra kütle çekimi bir sapan gibi davranarak kuyruklu yıldızı yıldızlararası uzaya gönderen bir rotaya soktu.

kaynak: spaceweather.com