Virgin Galactic’e ait SpaceShipTwo havada patladı!

Virgin Galactic şirketine ait SpaceShipTwo isimli uzay aracı test uçuşu sırasında gerçekleşen ciddi bir anormallik sonucu yere çakıldı. Uzay aracındaki iki piltotan biri AP’ye dayandırılan bir habere göre hayatını kaybetti, diğeri ise ağır yaralı olarak hastaneye kaldırıldı.

Kaza sonrası uzay aracının çöle dağılan enkazına ait görüntüler sosyal medyaya yansıdı:

virgin_galactic_crashYerel itfaiye birimleri arama kurtarma çalışmalarını sürdürürken Virgin Galactic’ten yapılan bir açıklamada “kazanın sebebinin açığa çıkması için yetkililerle yakın çalışılacağı” söylendi. Virgin Galactic’in kurucusu Richard Branson da kazanın gerçekleştiği Mojave’ye hareket etti.

SpaceShipTwo VG’in ikinci uzay aracıydı (ilki SpaceShipOne). Bugüne dek 55 uçuş gerçekleştirmiş, bunlardan 35’inde taşıyıcı araçtan ayrılarak kendi başına uçmuştu. Aracın uzaya çıkmasını sağlayan roketler ise 4 kere ateşlenmişti ve sonuncu denemenin yapıldığı uçuşta kaza gerçekleşti. Bu test uçuşunda poliamit esaslı yeni bir yakıt deneniyordu.

CNN’e konuşan gazeteci Joel Glenn Brenner’ın anlatımına göre, roket motorunun ateşlemeden iki saniye sonra yandığı görülmüş ve sonra motor durmuş. Tekrar çalıştırmayı denediklerinde ise patlama gerçekleşmiş.

SpaceShipTwo yukarda fotoğrafı gözüken iki gövdeli bir taşıyıcı uçakla belli bir yüksekliğe kadar çıkartılıyor, ardından taşıyıcısından ayrılıp (kabaca 15 km – 50 bin feet yükseklikte gerçekleşiyor) roket motoruyla dikey olarak yükselip uzaya çıkıyordu. Kazanın gerçekleştiği yükseklik nedeniyle uzay aracının enkazı, çölde oldukça geniş bir alana yayılmış durumda.

kaynak: wired.com |

Hindistan’ın Mars aracından ilk Mars görüntüsü

mars1

Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu’nun (ISRO) başarıyla Mars yörüngesine yerleşen Mars Yörüngeci Uzayaracı, 7.300 km yükseklikten ilk Mars görüntüsünü çekip Dünya’ya gönderdi. Görüntü’nün çözünürlüğü 376 m.

Alttaki fotoğraf da ben yazıyı yazdıktan hemen sonra geldi. Yükseklik 8.449 km, çözünürlük 439 m.

mars2

Uzay aracının yakaladığı ilk kare ise aylar önce arkasında bıraktığı gezegenimize ait. Yükseklik 67.975 km.

dunya-isro copy

kaynakisro.org

Hindistan da Mars’a ulaştı

Önceki günkü yazının sonunda Hindistan’ın uzay sondasından bahsetmiş ancak ayrıntılara girmemiştim. Hindistan Uzay Araştırmaları Kurumu’nun (ISRO) gezegenlerarası ilk denemesi olan Mars Yörünge Uzayaracı, derin uzaydaki 300 günlük yolculuğunun ardından dün TSİ 05.11’de başarılı biçimde Mars yörüngesine yerleşti.

Böylece Hindistan, Sovyetler Birliği, ABD ve Avrupa Uzay Ajansı’nın ardından Mars yörüngesine uydu yerleştirmeyi başaran 4. aktör oldu. 74 milyon dolara mal olan Mars Yörüngeci Görevi sondası Mangalyaan (Sanskritçe “Mars aracı”) Hindistan’ın Mars’a uzayaracı gönderebilecek kapasiteye sahip olduğunu kanıtlamakla kalmadı, Hindistan Mars yörüngesine ilk denemede başarıyla ulaşan ilk ülke ünvanına da sahip oldu. Mars’ta şu anda çalışır durumda 5 yörüngeci ve iki yüzey aracı var (Opportunity, Curiosity).

Mangalyaan üzerindeki bir kamera ve dört bilimsel araçla gezegenin yüzeyi ve atmosferi üzerinde çalışacak. Atosferde, yaşam işareti olan metan incelenecek. Dünyamızda metanın %90’ı yaşayan organizmalarca üretiliyor (yaşamayanların bedenleriyle beslenerek). Metanın Mars atmosferinde kolayca kaybolduğu düşünüldüğü için, bulunması halinde kısa süre önce üretilmiş olması gerekiyor. Bu da Kızıl Gezegen’de yaşam işareti olabilir.

Mangalyaan oldukça eliptik yörüngeye sahip. 77 saatte turladığı gezegene en yakın olduğunda 365 km yüksekte olacak. En uzak noktadaysa 80.000 km’ye yükselecek. ISRO Mars’taki bilimsel görevin 6 ila 10 ay sürmesini bekliyorlar.

atmosfer uzmanı Mars’a ulaştı

NASA’nın Mars atmosfer uzmanı 10 ayda 222 milyon km yol katettikten sonra kızıl gezegene ulaştı ve başarılı biçimde yörüngeye oturdu. MAVEN (Mars Atmosphere and Volatile EvolutioN’dan türetilen MAVEN ismi uzman anlamına geliyor) uzayaracı Mars atmosferinin son birkaç milyar yıldaki evrimini inceleyecek ve kızıl atmosfere günümüzde neler olduğunu araştıracak.

Uzayaracı 35 saatte bir gezegenin çevresinde döneceği yörüngeye oturmadan önce yeterince yavaşlayabilmek için 33 dakika boyunca roketlerini ateşledi. Mars ile Dünya arasındaki 12 dakikalık fark sebebiyle bunun Dünya’dan kontrol edilebilmesi veya düzeltme yapılması mümkün değildi bu nedenle manevranın tamamı aracın bilgisayarı tarafından yönetildi.

Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)
Telif: NASA/GSFC (Resmin orjinalindeki yazıları Türkçeleştirdim fakat birebir çeviri olmadı. Düzenleme sırasında resimde bozulmalar da oldu)

MAVEN ilk aşamada yerleştiği 35 saatlik yörüngeden, bilimsel araştırmaların yapılacağı 4.5 saatlik yörüngeye inecek. Elips biçimindeki bu yörüngenin gezegene en yakın olduğu anda 150 km yükseklikte olacak ve böylece Mars atmosferinin üst kısmını inceleme şansı bulacak. Herşey yolunda giderse MAVEN’ın bir yılda (Dünya) 2.000 kez Mars atmosferinden örnek toplaması bekleniyor.

Peki MAVEN neyi araştıracak?

MAVEN_Mars_once-sonra

MAVEN, Mars birkaç milyar yıl önce daha kalın, sıcak bir atmosfere ve mikrobiyal yaşamı destekleyebilme ihtimaline sahipken nasıl oldu da bugünkü ince ve soğuk atmosferli bir gezegene dönüştü sorusunun cevabını arayacak. Bilim insanları güneş rüzgarlarının Mars’ın üst atmosferindeki hafif atomları gezegenden koparıp uzaya saçtığını düşünüyorlar (bkz: güneş rüzgarları Mars atmosferini kopartıyor). Bugün bu sürecin devam edip etmediğini inceleyecek olan MAVEN’dan gezegenin atmosferindeki gazların ve iyonların uzaya saçılmasıyla ve bunları tutma oranlarını ortaya çıkarması bekleniyor. Yani gezegenin atmosferinin geçmişte geçirdiği evrim ile bugünkü durumu incelenmiş olacak.

MAVEN Mars atmosferinin üst kısımlarını incelemek için tasarlanan ilk uzayaracı ancak  Hint Uzay Araştırmaları Kurumuna ait bir başka sonda Mars’ı incelemek için hemen peşinden geliyor.

kaynak: universetoday.com | space.com

radyasyon rüzgarı Ceres ile randevuyu geciktirdi

Geçtiğimiz hafta teknik sorunlar yaşayan NASA’nın uzayaracı Dawn (tan, şafak) cüce gezegen Ceres’e planlanandan daha geç ulaşacağı duyuruldu.

Dawn-Ceres

Aracın 11 Eylül’de güvenli kipte çalıştığı farkedilmişti. Işınım rüzgarına yakalanan uzayaracının, itki sağlamak için elektriksel alanlar kullanan iyon motoru devredışı kaldı ve tüm motor aktivitesi durdu. Kontrolcüler sorunu bulup çözdükten sonra motoru 15 Eylül’de yeniden çalışmaya başlayan Dawn’da bu kez de farklı bir sorun başgösterdi: Dawn’ın Dünya’ya sinyal yollayan ana anteni de devredışı kalmıştı.

Bu sorunun kaynağı bulunamadı fakat kontrol ekibinin ışınımın bilgisayar yazılımını etkilemesinden ortaya çıktığından şüphelendikleri problemin çözülmesi kolay olmuş: bilgisayara ‘reset atmışlar’. Geçtiğimiz hafta Mars gezgini’nin sabit diski zamanla bozulduğu için formatlanması gerekmişti. Dawn kontrolcüleri sorunu daha zahmetsiz çözmüş oldular.

Şimdi uzayaracı normal şekilde çalışıyor ve sorunsuz biçimde Ceres’e yol almaya devam ediyor. Yine de itki planında meydana gelen bu değişiklik Dawn’ın Ceres’in etrafındaki yörüngesine planlanandan bir ay geç olarak Nisan 2015’de girmesine neden olacak.

Dawn, Temmuz 2011 ve Eylül 2012 arasında dev asteroid Vesta’nın yörüngesinde kaldıktan sonra Ceres’e yönelmişti. Mars ile Jüpiter arasında bulunan asteroid kuşağındaki iki büyük cüce gezegeni incelemek için tasarlanan uzayaracından elde edilen veriler sayesinde Vesta’nın tamamen hidrojen ve hidroksilden oluştuğu keşfedilmişti. Yeni hedefi olan Ceres, aynı zamanda asteroid kuşağındaki en büyük cüce gezegen olma özelliğine sahip.

kaynak: universetoday.com |

uzayda ilk 3 boyutlu yazıcı denemesi ağustosta

3 boyutlu yazıcılar yakın gelecek için büyük bir potansiyel vaadediyor. Yazıcıların fiyatlarının düşmesi ve çıktı maliyetlerinin azalmasıyla 3 boyutlu yazıcı ürünleriyle çok daha sık karşılaşabileceğiz. Firmalar, şimdilik binlerce dolar seviyesinde dolaşan 3B yazıcıların fiyat etiketini 250 dolara düşürmeye çalışılıyor. 3 boyutlu devrimin eğişindeyiz.

Bu devrim, şimdiden en uç karakolumuza ulaşmak üzere. NASA, ağustos ayında bir 3B yazıcıyı UUİ’ye göndereceğini açıkladı. Projenin adı Made In Space. Bildiğimiz made in Turkey gibi, uzayda yapılmıştır, üretilmiştir anlamına geliyor. Uzay Üretimi belki daha şık bir terim olur. Amaç ise, uzayda astronotların kullanacağı bazı gereçlerin, ikincil parçaların ve hatta mikro ölçekteki küp uydular olan küpsatların parçalarının 3B yazıcı ile üretilmesi.

Made in Space ekibi, uzaya çıkacak ilk 3B yazıcı üzerinde çalışırken.

3B yazıcılar, yerçekimsiz ortamda başarıyla çalışabilirlerse, önümüzdeki yıllarda uzay istasyonu ve daha önemlisi Ay ve Mars görevlerindeki mürettebatların ihtiyaç duyacağı kimi ekipmanın, Dünya’dan gelecek sonraki kargo seferini beklemeye gerek duymadan, yerinde üretilmesini sağlayabilir. Bu oldukça büyük bir atılım. Maliyetleri düşürecek ve uzaydaki kolonilerin, Dünya’ya olan bağımlılıklarını belli ölçüde azaltacak.

Peki biz, yörüngeye çıkma şansı henüz çok düşük olan yerdeki amatör astronomlar bu teknolojiden nasıl faydalanabiliriz? Amatör teleskop yapımıyla uğraşanlar, teleskobun ikincil parçalarının bir kısmını kenileri üretebilir: gözmerceği yuvası ve örümcek gibi. Ya da dürbünü üçayağa bağlamak için bir bağlantı parçası. Herşey maliyetlerin düşmesine, ve biraz hayal gücüne bakıyor.

kaynak: universetodaywired.com |  madeinspace.us |